Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
todayJuly 21, 2026 136 8
Polísia halo idenitifkasaun ba sidadaun estranjeiru ho nasionalidade Xina ne'ebé deskonfia envolve jogu ilísitu online scamming iha uma ida iha Manleuana, Díli, Kuarta 08 Jullu 2026.
Díli, 21 Jullu 2026 (RAFA.TL) – Relatóriu foun ida husi UNODC hatete katak Timor-Leste agora konsideradu hanesan kazu “foun ne’ebé la’o dadaun” iha expansaun rede krime organizadu iha Sudeste Aziátiku. Relatóriu ne’e dehan katak grupu kriminozu sira bele iha intensaun atu uza vulnerabilidade sira iha Timor-Leste atu halo buat hanesan ne’ebé sira halo ona iha Kamboja no Myanmar.
Relatóriu ne’e dehan: “Timor-Leste reprezenta kazu foun ida no iha karakterístika rasik. Hanesan nasaun ida ne’ebé foin sai husi konflitu, risku krime iha rai ne’e la mai tanba iha rede krime organizadu forte iha rai laran, maibé tanba iha ema lokal balun ne’ebé fasilita atividade sira ne’e. Sira bele inklui funsionáriu koruptu, intermediáriu sira ne’ebé hetan lisensa, no operadór kompanhia falsu sira ne’ebé fó servisu ba grupu kriminozu transnasionál sira husi rai seluk.”
Relatóriu mos hatete katak ameasa boot liu mak bainhira fasilitadór lokal sira servisu hamutuk ho investimentu husi grupu kriminozu estranjeiru.
Dokumentu ne’e temi mos dezenvolvimentu foun sira iha Timor-Leste, ne’ebé hatudu katak operadór sentru fraude sira kontinua muda fatin iha Sudeste Aziátiku. Hanesan, relatóriu destaca operasaun boot dahuluk ne’ebé autoridade Timor-Leste halo iha tinan kotuk iha Região Administrativa Especial Oecusse Ambeno (RAEOA) kontra sentru fraude ida.
Tuir UNODC, sentru ne’ebé autoridade sira taka ne’e reprezenta tentativa ida atu lori modelu krime ne’ebé uza iha Triângulu Douradu ba jurisdisaun foun.
Relatóriu mos dehan katak:
Situasaun hirak ne’e hanesan ho vulnerabilidade sira ne’ebé antes grupu kriminozu uza iha Kamboja no Myanmar. Tanba ne’e, UNODC konsidera katak evolusaun situasaun iha Timor-Leste sai preokupasaun boot ba prevensaun krime iha rejiaun.
Relatóriu ne’e ho títulu “An Interconnected Criminal Ecosystem: Transnational Organized Crime Threat Assessment for Southeast Asia 2026″, ne’ebé aprezenta ohin iha Bangkok husi Gabinete Nasoens Unidas Kontra Droga no Krime (UNODC), reafirma katak problema krime iha Timor-Leste la mai husi rede krime organizadu doméstiku, maibé liu husi ema lokal sira ne’ebé fasilita operasaun ba grupu estranjeiru.
Dokumentu ne’e esplika katak chegada rede fraude ba Timor-Leste faz parte husi padraun ne’ebé dokumenta ona. Operadór sentru fraude sira muda husi área sira iha Myanmar ne’ebé hetan presaun ba Kamboja, depois ba Timor-Leste no mos ba Estadu ilha sira iha Pasífiku. Tuir relatóriu, movimentu ida ne’e la’ós deit resposta ba operasaun polísia, maibé estratéjia permanente husi grupu kriminozu sira.
Alerta husi UNODC mos mai iha tempu ne’ebé Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál (PCIC) no Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) aumenta operasaun kontra sentru fraude sira iha país.
Desde agostu 2025, autoridade Timor-Leste sira prende ona ema hamutuk besik 400 iha operasaun sira ne’e, tuir dadus foun liu.
Depois akompaña operasaun ida kontra sentru fraude, Primeiru-Ministru Xanana Gusmão husu atu reforsa servisu informasaun no intelijénsia, no reafirma pozisaun Governu nian atu aplika “zero toleránsia“ ba rede kriminozu estranjeiru sira ne’ebé hala’o atividade ilegál iha territóriu Timor-Leste.
Reportajen Ekipa RAFA.TL
Written by: RafaFM
Relatóriu ONU: Timor-Leste Sai Alvu Foun Ba Rede Fraude husi Myanmar no Kamboja
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt