Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, kondekora Insígnia Orden Timor-Leste nian ba artista duo Calema; António Mendes Ferreira ho Fradique Mendes Ferreira, Kinta (28/05/2026).
Díli, 28 Maiu 2026 (RAFA.tl)- Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, Kinta (28/05/2026), iha Palásiu Prezidensiál, kondekora Insígnia Orden Timor-Leste nian ba artista duo Calema; António Mendes Ferreira ho Fradique Mendes Ferreira, nu’udar rekoñesimentu ba sira nia kontribuisaun notável ba promosaun lian portugés no kultura luzófona.
Duo Calema simu atribuisaun tuir Dekretu Prezidente Repúblika Nú. 59/2026, ne’ebé rekoñese viajen artístiku Calema nian hodi halibur povu no foin-sa’e sira husi Komunidade País Lian Portugés (CPLP), hodi hametin lasu amizade no kulturál entre estadu-membru sira CPLP.
“Calema sai nu’udar símbolu kontemporáneu kultural luzófona nian, ho sira-nia múzika ne’ebé lori mensajen unidade, esperansa, no valorizasaun identidade kulturál sira. Liuhusi atribuisaun ba Calema, ita fó onra ba kbiit múzika no lian portugés nian hodi halibur kontinente, jerasaun, no kultura sira,” Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hateten.
Ramos-Horta konsidera artista duo Calema nia serbisu iha impaktu pozitivu partikularmente iha Timor-Leste, liuliu entre foin-sa’e Timor-oan sira, hodi promove sentimentu pertensa ba komunidade lian portugés.
Tuir nia, Calema nia kontribuisaun hametin lasu kulturál ho povu luzófonu sira seluk no hodi promove valór fraternidade, diversidade kulturál, no amizade entre povu sira, halo sidadaun ilustre rua-ne’e merese hetan rekoñesimentu no apresiasaun husi Estadu Timor-Leste.
Calema vizita Timor-Leste ba dahuluk iha tinan 2024, hala’o konsertu ne’ebé asisti husi Timor-oan rihun ba rihun durante TasiFestival 2024 nian.
Calema fila fali mai Timor-Leste ba sira nia aprezentasaun daruak iha TasiFestival tinan 2026. Hanesan parte husi sira-nia vizita, Calema hasoru malu ho Prezidente Ramos-Horta no Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, inklui artista lokál Timor-oan sira, no partisipa iha programa kulturál espesiál iha Dili, TasiFestival.
TasiFestival nu’udar eventu kulturál ida-ne’ebé ema barak hein hela iha tinan ida-ne’e iha Timor-Leste no sei hala’o iha Tasitolu, Díli, iha loron 29–30 Maiu 2026.
Edisaun 2025 hetan susesu boot tebes, atrai partisipante liu 50,000, no eventu tinan ida ne’e dala ida tan promote esperiénsia ida-ne’ebé labele haluha, kombina múzika, kultura, sustentabilidade, no inovasaun.
Atraisaun prinsipál ba edisaun 2026 inklui kantór indonéziu lendáriu Iwan Fals, duo Calema husi São Tomé no Prínsipe, kantór angolanu Rui Orlando, no manan-na’in husi époka dahuluk husi Australian Idol iha tinan 2003, Guy Sebastian.
Kantór múzika no DJ lokál oioin mós sei atua, no artista transformasaun lixu portugés Bordalo II sei lidera komponente workshop arte sustentável iha festival ne’e.
Kareira Duo Calema
Moris iha São Tomé e Prínsipe, Calema hanesan duo dinámiku husi maun-alin Fradique no António Mendes Ferreira.
Duo Calema ne’e sai hanesan forsa ida ne’ebé maka define liu iha múzika luzófona kontemporánea. Inspiradu hosi kosta afrikana nia laloran ne’ebé fó sira-nia naran, Calema kria lian úniku ida ne’ebé kahur ritmu afrikanu sira, pop, no múzika latina, ne’ebé hahú husi cover iha YouTube no programa talentu iha TV ba to’o fenómenu internasionál.
Nu’udar kompozitór, autór, no atór, sira prodús ona múzika sira ne’ebé durável hanesan “A Nossa Vez”, “Te Amo”, “Amar pela Metade”, no “Leva Tudo”, ne’ebé hetan vizualizasaun YouTube liu millaun 50 kada fulan no asegura fatin #1 iha mundu tomak iha kategoria “Dansa Portugés” iha tinan 2025.
Sira-nia marku istóriku inklui billete ne’ebé fa’an hotu iha Lisboa nia MEO Arena durante kalan rua, sai hanesan duo Luzófonu dahuluk ne’ebé hala’o konsertu iha Paris nia Accor Arena (iha ne’ebé sira fila fali iha tinan 2026), manán Diamond Disc iha Fransa ba “Te Amo” (2024) no iha Juñu tinan 2025, halo istória nu’udar artista Luzófonu dahuluk ne’ebé billete sira fa’an hotu iha Estádio da Luz ho sira-nia naran rasik.
Ho ligasaun kle’an ho diáspora luzófona iha Suisa, Fransa, Luxemburgu, Béljika, Angola, Mosambike, no Ázia, no agora habelar ba Kanadá no Estadus Unidus, Calema kontinua eleva múzika lian-portugés ba nivel foun enkuantu metin nafatin iha patrimóniu no enerjia ne’ebé define sira.
Jornalista: Remigia Locatelli/Editór: Vito Salvadór
Written by: RafaFM
Prezidente Repúblika Kondekora Insígnia Orden Timor-Leste Ba Artista Duo Calema
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt