Noticias

Kompañia Santos Konkorda ho Governu Timor-Leste Kontinua Projetu Bayu Undan

todayJuly 31, 2026 689 12 5

Background
share close

Díli, 31 Jullu 2026 (RAFA.TL) – Ministru Petróleu no Rekursu Minerais, Francisco da Costa Monteiro, hateten kompañia Santos Austrália hatudu ona interese atu kontinua dezenvolvimentu kampu Bayu Undan no suporta estratéjia Governu Timor-Leste atu lori produsaun gas ba rai-laran, inklui liga ho projetu Greater Sunrise.

Ministru Francisco da Costa Monteiro, Sesta-ne’e, haktuir ba jornalista sira katak, posibilidade atu halo kontinuasaun produsdaun Bayu Undan  tanba produsaun ida ho metodu ho mekanismu ida antigu nia ne’e, katak kadoras ba Austrália nia maka para tiha ona iha loron 04 Juñu 2025, maibé agora iha diskusaun namanas hela ho Santos ho parseiru seluk iha intrese atu iha posibilidade kontinuasaun produsaun Bayu Undan nian.

Kampu Bayu Undan hanesan kampu gás naturál no kondensadu iha Tasi Timor, maizumenus kilómetru 250 ba súl Díli, Timor-Leste. Produsaun gás primáriu hosi kampu ida-ne’e ofisialmente para iha loron 04 fulan-Juñu tinan 2025, no agora planeia atu konverte ba projetu kaptura no armazenamentu karbonu (CCS).

Ministru Francisco da Costa Monteiro fundamenta katak ho para produsaun Bayu Undan, rendimentu Estadu husi kampu refere mós remata ona desde tinan 2025. Nune’e, atividade ne’ebé mosu iha vídeo viral ne’e mak parte husi prosesu tékniku normal atu halo avaliasaun no reorganizasaun ekipamentu sira. Atu dehan de’it katak  ekipamentu balu deit mak desmantela, enkuantu ekipamentu importante sira sei hela nafatin iha plataforma, depende ba estratéjia dezenvolvimentu iha futuru.

‘’Tuir relatóriu ne’ebé ha’u hetan maka istória sira ne’ebé la tuir no fasilidade karregamentu nian (flouting histories and of loading facility) ne’e maka iha prosesu laran hela, para atu desmantela, maibe ida seluk-seluk ne’e sei taguenta  lai to’o etratejia futuru kona-bá atu lori kampu ne’e ba oin ka atu para permanente desmantela hotu ka, ne’e sei tuir, prosesu tanba desmantela ne’e presiza tinan lima, ekipamentuu ne’ebé desmantela ne’e parte kompañia nia tuir akordu anterior,’’  Ministru Francisco da Costa Monteiro esplika.

Francisco da Costa Monteiro konfirma  Governu Timor-Leste agora dadaun halo hela diskusaun intensivu ho Santos no parseiru sira kona-bá posibilidade atu kontinua produsaun Bayu Undan liuhusi mekanismu foun.

“Produsaun anteriór ne’ebé uza gasodutu ba Austrália para ona desde  loron 04 fulan-Juñu tinan 2025. Agora Governu ho Santos no parseiru sira diskute hela posibilidade atu integra reserva Bayu Undan ho Chuditch no kampu seluk, atu uza fasilidade Bayu Undan hodi produs gas no lori mai Timor-Leste, liuhusi Natarbora, atu dezenvolve indústria downstream,” nia tenik.

Ministru mós revela katak Santos entrega ona karta ofisiál ba Governu Timor-Leste, ne’ebé hatudu kompromisu atu kontinua produsaun Bayu Undan no dezenvolve projetu kaptura no armazenamentu karbonu  ka Carbon Capture and Storage (CCS).

Tuir nia, parte rua agora tama ona ba faze negosiasaun atu hetan akordu integradu kona-bá futuru kampu Bayu Undan.

Nia dehan mina Bayu Undan seidauk maran, no Governu estima katak ho integrasaun ho kampu Chuditch, produsaun bele kontinua tan durante tinan tolu to’o haat, maibé ho sistema foun ne’ebé lori gas diretamente mai Timor-Leste, la’ós ba Austrália hanesan uluk.

Kona-ba dezmantelamentu plataforma, Ministru Francisco da Costa Monteiro, esplika  prosesu ne’e sei la’o nafatin durante tinan-lima tanba presiza tempu atu hasai ekipamentu sira tuir akordu komersiál no padraun tékniku internasionál.

Tuir dadus tékniku ne’ebé Governu simu, Bayu Undan produs ona hamutuk  trillaun kubiku fit 3,4 ba Darwin LNG. Maibé, rezerva ne’ebé sei iha kampu refere konsidera nafatin boot no bele aumenta tan bainhira integra ho rezerva Chuditch no kampu seluk.

Ministru afirma katak informasaun téknika no observasaun husi traballadór sira ne’ebé servisu iha Bayu Undan konfirma katak kampu refere sei iha potensial atu kontinua produs. Tanba ne’e, Governu konsidera estratéjiku liu atu transfere produsaun ba Timor-Leste hodi kria valor ekonomia no harii indústria downstream.

 Jornalista: Remigia Locatelli

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!