Noticias

Timor-Leste Tenke Uza Siensia Teknolojia Ho Responsabilidade

todayAugust 24, 2026 51 4

Background
share close

Díli, 24 Agostu 2026 (RAFA) – Prinseza Sonam Dechen Wangchuck husu entidade Timor-Leste tenke hasa’e tan kapasidade sientífika no uza teknolojia, inklui Inteligénsia Artifisial (AI) ho responsabilidade.

Liuhosi diskursu iha ámbitu abertura  simeira internasionál ba dezenvolvimentu iha Sentru KOnvensuan Díli (CCD, sigla portugés), Segunda-ne’e, Prinseza Sonam Dechen Wangchuck, hateten  mundu agora tama ona iha era dijitalizasaun, ne’ebé ema barak uza teknolojia hanesan AI, bioteknolojia, siénsia klimátika no forma foun sira husi enerjia.

Teknolojia hirak ne’e, tuir nia habelar liután baliza kona-bá saida mak bele realiza liuhosi demonstrasaun maka’ás ida kona-bá ligasaun entre koñesimentu no asaun umana. Siénsia fó vaksina ba mundu, maibé siénsia mesak labele entrega ba povu.

Nia mós hateten katak konfiansa, teknolojia, inovasaun, empreza no ekonomia global tenke konsidera hamutuk ho buat sira ne’ebé sosiedade hakarak preserva no atinji.

Tuir Prinseza Sonam katak, siénsia la bele konsidera hanesan buat ida ne’ebé separadu husi sosiedade, tanba koñesimentu ne’ebé ema hili no uza iha siénsia iha impaktu direta ba moris komunidade.

“Pergunta la’ós ona saida mak siénsia bele halo, maibé saida mak ita atu halo no saida mak siénsia hili sai posível. Pergunta husi hau mak: saida mak ita nia opsaun sira husu ba rai? Pergunta sira ne’e pertense iha inísiu viajen, la’ós depois. Sira pertense iha laboratóriu no mos iha klinika ai-han,” Prinseza Sonam hateten.

Iha eventu ne’e, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão mós relata kona-bá dezenvolvimentu Timor-Leste agora akontese iha períodu ida ne’ebé mundu hasoru mudansa teknolojia boot, inklui IA, bioteknolojia, komputasaun avansada no área sira seluk.

“Nasaun sira ne’ebé komprende mudansa no aprende oinsá sira hetan oportunidade foun sira, ne’ebé la konsege halo ida ne’e, iha risku atu monu ba kotuk liu tan,” Primeiru-Ministru hateten.

Prinseza Sonam mós kontinua dezafia joven Timor-Leste, emprezáriu no komunidade tomak atu aproveita oportunidade durante loron rua SCI-Tech Expo 2026, hodi aprende, konsulta no fahe esperiénsia ho nasaun sira seluk.

Nia subliña katak oportunidade ne’e importante atu dezenvolve liu tan rede entre Timor-Leste no nasaun sira seluk, liuliu iha área siénsia, teknolojia no inovasaun.

RAFA nu’udar parseiru ofisiál mídia husi simeira neʼe no transmite diretamente sesaun hotu-hotu. Ho tradusaun ba Tetun, no mós halo kobertura notísia kona-ba eventu neʼe.

Jornalista : Remigia Locatelli

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!