Noticias

Timor-Leste ho Rúsia Prepara Kapitúlu Foun Ba Relasaun Diplomátika

todayOctober 7, 2026 84

Background
share close

Díli, 7 Outubru 2026 (RAFA) – Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, hala’o reuniaun bilateral ho Ministru Negósiu Estranjeiru Federasaun Rúsia, Sergey Lavrov, iha Moskovu, ne’ebé marka vizita ofisiál dahuluk husi Ministru Negósiu Estranjeiru Timor-Leste nian ba Moskovu no sai nu’udar momentu importante ida iha amizade tempu-naruk entre nasaun rua.

Reuniaun ne’e hanesan kontinuasaun ida husi enkontru resente entre Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, no Prezidente, Vladimir Putin, iha marjén Simeira Komemorativa ASEAN–Rúsia iha Kazan.

Komunikadu ofisiál ne’ebé RAFA asesu revela katak enkontru ne’e fornese impulse dinámika polítiku importante ba relasaun bilateral, no diskusaun entre Ministru Bendito no Ministru Lavrov sai nu’udar seguimentu iha nivel aas atu transforma impulse dinámika polítiku ne’e ba kooperasaun konkretu no ho benefísiu mútu.

Durante reuniaun, Ministru nain-rua halo revizaun ba situasaun relasaun bilateral no diskute dalan atu aprofunda diálogu polítiku no diplomátiku.

Ministru Bendito Freitas rekorda katak  apoiu Rúsia nian durante luta Timor-Leste ba independénsia, ninia rekoñesimentu sedu ba restaurasaun independénsia Timor-Leste nian iha tinan 2002, no estabelesimentu relasaun diplomátika iha tinan 2002.

“Parte rua konkorda kona-ba importánsia atu hametin diálogu polítiku, inklui liuhusi konsultasaun regulár liután entre Ministériu Negósius Estranjeirus Timor-Leste no Rúsia”, dehan Ministru Bendito hateten.

Ministru dehan, parte rua mós diskute progresu kona-ba proposta Akordu Izensaun Vistu, no mós kona-ba hametin reprezentasaun diplomátika, inklui diskusaun kona-ba estabelesimentu misaun diplomátika rezidente iha Moskovu no Díli.

Nia esplika, dezenvolvimentu kapitál umanu no kooperasaun téknika mós sai nu’udar parte sentrál husi diskusaun. Timor-Leste simu ho di’ak oportunidade atu aumenta bolsa estudu, formasaun diplomátika, kapasitasaun no interkámbiu tékniku.

“Parte rua identifika área potensial ba kooperasaun prátika, inklui agrikultura no peskas, enerjia, siénsia no teknolojia, dezenvolvimentu dijitál, turizmu, seguransa, jestaun dezastre, komérsiu no investimentu”, tenik Ministru Bendito Freitas.

Nia mós enkoraja envolvimentu boot liután husi empreza no investidór sira husi Rúsia iha Timor-Leste, liuliu bainhira Timor-Leste kontinua esforsu atu diversifika ekonomia, hametin setór produtivu sira no habelar parseria ekonómika internasionál.

Iha hasoru malu ne’e, parte rua mós troka hanoin kona-ba ASEAN no kooperasaun rejionál. Hafoin Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN. Governu Timor-Leste destaka dimensaun rejionál foun iha relasaun Timor-Leste–Rúsia no hato’o apresiasaun ba parseria kleur Rúsia nian ho ASEAN.

Ministru Bendito informa Ministru Lavrov kona-bá preparasaun Timor-Leste atu asume Prezidénsia ASEAN iha 2029 no simu ho di’ak kooperasaun no apoiu tékniku atu hametin kapasidade institusionál no rekursu umanu hodi prepara ba responsabilidade importante ida-ne’e.

Iha nivel multilaterál, Ministru rua troka hanoin kona-ba dezenvolvimentu rejionál no internasionál.

Ministru Bendito mós reafirma Timor-Leste nia kompromisu ba multilateralizmu, Karta Nasoins Unidas, direitu internasionál, soberania, rezolusaun pasífika ba disputa no diálogu nu’udar baze importante atu responde ba dezafiu rejionál no globál.

Haré ba oin ba aniversáriu 25 relasaun diplomátika entre Timor-Leste no Federasaun Rusa iha 2027, Ministru Bendito destaka oportunidade atu alkansa rezultadu konkretu, inklui konklui Akordu Izensaun Vistu; estabelese konsultasaun polítika regulár; avansa diskusaun kona-ba misaun diplomátika rezidente iha Moskovu no Díli; aumenta bolsa estudu no kooperasaun dezenvolvimentu kapitál umanu; identifika área prioridade ba kooperasaun téknika; no promove komérsiu no investimentu.

“Timor-Leste konsidera Rúsia nu’udar belun kleur, iha tempu naruk no parseiru importante ida. Ita hakarak harii parseria ne’ebé orienta ba futuru, ne’ebé transforma ita-nia amizade polítika ba kooperasaun konkreta no fó benefísiu tangível ba ita-nia povu sira,” Ministru Bendito Freitas subliña.

 Jornalista: Cesarina de Carvalho

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!