Noticias

Timor-Leste ho Indonézia Kontinua Negosiasaun Fronteira Terrestre Ne’ebé Konsentra Ba Citrana-Naktuka

todaySeptember 1, 2026 83 1

Background
share close

Díli, 01 Septemberu 2026 (RAFA)- Delegasaun Timor-Leste ho Indonézia, Tersa-ne’e,  iha Jakarta, kontinua reuniaun negosiasaun kona-bá fronteira terrestre entre nasaun rua, ho konsentrasaun prinsipál bá buka solusaun bá segmentu fronteira ne’ebé seidauk rezolve, liu-liu iha Citrana-Naktuka iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse-Ambeno (RAEOA).

Iha komunikadu ofisiál ne’ebé RAFA asesu haktuir reuniaun ne’e hala’o iha Otél Kempinski, Jakarta, no lidera hosi Embaixadór Extraordináriu no Plenipotensiáriu Timor-Leste bá Indonézia, Roberto Sarmento de Oliveira Soares, ne’ebé mós nu’udár Xefe Ekipa Téknika bá Negosiasaun Fronteira Terrestre Timor-Leste.

Roberto Sarmento de Oliveira Soares hateten, prosesu finalizasaun fronteira terrestre entre Timor-Leste ho Indonézia lori ona tempu naruk, ho konsultasaun no negosiasaun ne’ebé hala’o durante tinan barak.

“Reuniaun ohin konsentra másimu bá fronteira terrestre entre Timor-Leste ho Indonézia, liu-liu atu buka entendimentu kona-bá oinsá atu rezolve segmentu sira ne’ebé seidauk rezolve,” hatete Roberto Soares.

Reuniaun ne’e hatudu vontade boot hosi parte rua atu troka nafatin informasaun ho aberta, onestidade no konstrutivu, hodi bele loke dalan bá entendimentu di’ak no solusaun bá benefísiu nasaun rua, liu-liu bá populasaun no komunidade ne’ebé moris iha fronteira hosi parte rua.

Iha reuniaun ne’e, parte rua konkorda atu kontinua adere bá prinsípiu Lei Internasionál, liu-liu prinsípiu uti possidetis juris, tratadu 1904 ne’ebé sai baze importante iha prosesu delimitasaun no finalizasaun fronteira terrestre entre Timor-Leste ho Indonézia.

Prinsipiu ne’e liga ho tratadu fronteira sira ne’ebé uluk estabelese hosi Portugál no Olanda, ne’ebé sai nu’udár baze jurídika bá determinasaun fronteira entre territóriu Timor-Leste ho Indonézia.

Roberto Soares mós atualiza katak, liu-hosi prosesu konsultasaun ne’e sei kontinua, no parte rua konkorda hodi buka dalan atu hetan solusaun finál bá fronteira terrestre entre Timor-Leste ho Indonézia.

Além hosi Citrana-Naktuka no segmentu fronteira sira seluk, reuniaun ne’e mós diskute kona-bá kooperasaun bilaterál no projetu sira ne’ebé bele fó benefísiu mútua bá populasaun iha fronteira.

Ida-ne’e inklui projetu irrigasaun iha Mota Mémo, Maliana, ne’ebé konsidera bele fó benefísiu bo’ot bá komunidade iha fronteira, tantu iha Munisípiu Bobonaro, Timor-Leste, nune’e mós iha Kabupatén Belu, Atambua, Indonézia.

Delegasaun Indonézia rekoñese katak iha parte Indonézia seidauk konsege implementa integralmente akordu no dezenvolvimentu tékniku ne’ebé dezenvolve ona hosi ekipa téknika Timor-Leste ho Indonézia, liu-liu kona-bá fahe no jestaun bee iha Mota Mémo.

Tanba ne’e, parte Indonézia hato’o kompromisu atu aselera prosesu koordenasaun ho Ministériu Obras Públikas Indonézia nian, no hein katak iha tempu badak sei fó konfirmasaun ofisiál, atu ekipa téknika ka enjeñeiru sira hosi Timor-Leste bele retoma servisu no finalizasaun projetu ne’ebé fó benefísiu mútua bá populasaun iha fronteira.

Embaixadór ne’e hatutan, reuniaun ne’e la’o ho espíritu amizade no fó importánsia bo’ot bá relasaun di’ak entre Timor-Leste ho Indonézia, konsidera katak nasaun rua iha fronteira jeográfika direta no populasaun sira iha fronteira iha tradisaun no kostume ne’ebé hanesan.

“Nune’e, ita aposta bá boa-viziñansa, páz no estabilidade iha fronteira, no buka atu hakle’an tán relasaun no kooperasaun entre populasaun rua,” nia hateten.

Enfatiza mós katak definisaun liña soberania nasionál entre Timor-Leste ho Indonézia tenke bazeia bá tratadu no prinsipiu jurídiku internasionál, enkuantu kooperasaun iha fronteira sei kontinua atu promove dezenvolvimentu no bem-estár bá komunidade sira.

Parte rua konkorda atu iha reuniaun tuir-mai sei hakle’an tán diskusaun, ho objetivu atu avansa bá finalizasaun negosiasaun no prepara tratadu finál kona-bá fronteira terrestre entre Timor-Leste ho Indonézia.

Delegasaun Timor-Leste lidera hosi Embaixadór Extraordináriu no Plenipotensiáriu Timor-Leste bá Indonézia, Roberto Sarmento de Oliveira Soares, nu’udár Xefe Ekipa Téknika bá Negosiasaun Fronteira Terrestre, hamutuk ho Diretora Assuntus Legais, LMBO, Adelsia Coelho; Assessór Seniór Assuntus Legais, LMBO, Simon Femby; no Technical Expert, LMBO, Sherli dos Santos.

Delegasaun Indonézia lidera hosi Diretór-Jerál Asuntu Ázia-Pasífiku no Áfrika, Ministériu Negósiu Estranjeiru Repúblika Indonézia, Santo Darmosumarto, no Diretór Asuntu Jurídiku no Tratadu Territoriál, Ministériu Negósiu Estranjeiru Repúblika Indonézia, Andy Aron.

Jornalista:  Zita Menezes

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!