Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Kalan reflesaun no halot restus mortais Saudozu Sebastião Rangel Gomes iha Santa Kruz, Kuarta-kalan, 28 Outubru 2026.
Díli, 29 Outubru 2026 (RAFA)- Sobrevivente 28 Outubru 1991, Paulo Monteiro, hatete tempu ona atu halo revizaun ba istória luta libertasaun Timor-Leste, hodi asegura katak faktu istóriku sira rejista ho loos no entrega ba jerasaun foun liuhosi eskola no instituisaun relevante sira hodi hametin espiritu nasionalismu no patriotizmu iha jerasaun foun sira nia luta kontinuasaun ba dezenvolvimentu Timor-Leste nian.
Sobrevivente Paulo Monteiro hato´o nia deklarasaun ne´e bainhira partisipa serimónia haloot restus mortais Saudozu Sebastião Gomes, iha Semitériu Santa Kruz, Kuarta-ne’e, hodi dehan ekipa 28 Outubru 1991 foti inisiativa atu haree fali istória luta libertasaun ho los no tuir faktus.
Iha loron 28 Outubru 1991, mosu akontesimentu trájiku ida iha Timor-Leste determina istória luta ba ukun rasik aan, bainhira forsa militar Indonézia nian oho ativista pro-independénsia, Sebastião Gomes Rangel iha Igreja Santo António Motael, Díli.
Iha tempu ne’ebá Sebastião Gomes ho foin-sa’e sira seluk subar hela iha Igreja Motael tanba hetan persegisaun husi militár Indonézia. Iha dadeer-saan, loron 28 Outubru 1991, tropa no Forsa Tarefa Intelijénsia Indonézia nian (SGI/ Satuan Tugas Intelijen) taka oin no ibun halo atake ba igreja Motael hodi oho Sebastião Rangel Gomes.
“Ami ekipa 28 Outubru, atu fó hatene de’it katak, ekipa ida ne’e ho inisitiva hamriik, ita hamutuk ho Komité 12 Novembru, Komité 25, ho Ministériu Asuntu Kombantente no Libertasaun Nasionál (MAKLN) no Konsellu Kombanteten ba Libertasaun Nasionál (CCLN) no parte relevante sira hotu hakarak hamutuk hodi haree ba oin, oinsá ita atu haree ita nia istória luta, desde inisiu to’o referendu 1999,” hatete Sobrevivente, Paulo Monteiro.
Sobrevinte ne´e subliña, luta ba libertasaun Timor-Leste nu’udar luta koletiva, ne’ebé iha orientasaun hosi lideransa iha nivel aas. Tanba ne’e, nia preokupa katak interpretasaun balun kona-ba istória luta bele la reprezenta faktu no kontribuisaun hosi parte hotu-hotu.
Paulo mós reforsa, respeitu ba veteranu no erói nasionál tenke hahú hosi rekoñesimentu ne’ebé loos ba sira nia kontribuisaun.
“Maibé ita nia istória se la’o kleuk, ita lori ita-nia nasaun mós kleuk, hanesan ai ne’ebé kleuk,” nia afirma.
Nia espera katak inisiativa ne’e bele hametin integridade istórika, evita falsifikasaun dadus no asegura katak istória luta libertasaun Timor-Leste kontinua sai baze importante ba edukasaun no dezenvolvimentu nasaun nian.
Jornalista: Cristina Ximenes/Mário Fili
Written by: RafaFM
Sobrevivente 28 Outubru 1991 Afirma Tempu Ona Hakerek Istória Luta Libertasaun Ho Loos
todayNovember 20, 2026 11 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt