Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Sarani sira husi parokia oin-oin iha Arkediosese Metropolitana Díli, Dioseze Maliana no Baucau partisipa iha misa funerál ba preladus katóliku na'in-haat iha Tasi-tolu, Kinta 10 Setembru 2026.
Díli, 10 Setembru 2026 (RAFA) – Sarani sira husi parokia oin-oin iha Arkediosese Metropolitana Díli, Dioseze Maliana no Baucau, ho fiar no laran metin partisipa misa funebre restus mortais preladus Katóliku na’in-haat iha Altar Tasi-Tolu, Kinta-ne’e.
Preladus Katólik na’in-haat ne’e mak; Dom Jaime Garcia Goulart – Bispu dahuluk ba Dioseze de Díli (1º Bispo de Díli), Dom José Joaquim Ribeiro – Bispu daruak ba Dioseze de Díli (2º Bispo de Díli), Monseñor Martinho da Costa Lopes – Administradór Apostóliku ba Dioseze de Díli ho Dom Alberto Ricardo da Silva – Bispu Dioseze de Díli (2004–2015).
Partisipasaun sarani Katóliku sira ne’ebé mai husi munisípiu oin-oin ne’e mós hatudu sira nia domin no respeitu ba preladus Katóliku Na’in-haat ne’ebé durante sira nia moris no iha vida relijiozu sempre tau Timor-Leste iha fuan no luta hamutuk ho povu ba kauza komún ida mak independénsia Timor-Leste.
Iha observasaun RAFA iha Tasi-Tolu, nota katak, sarani sira hahú husi meudia, oras tuku 13:00 Otl, komesa ona okupa fatin iha altar Santu Tasi-Tolu.
Balun lori imajen preladus Katóliku na’in-haat nian no lori mos ho bee no hahan ba nesesidade sira atu bele hela kleur iha fatin serimónia.
Área Espalada Altar Tasi-Tolu ne’ebé preparadu ona ba atividade relijioza hahú nakonu ho ema, maski sarani sira tenke hein tempu naruk antes serimónia hahú.
Nune’e, sarani tomak fó oportunidade atu presta sira-nia omenajen ikus ba preladus sira ne’ebé restu mortál hela iha kapelina Tasi-Tolu. Oportunidade ne’e fó ba sarani sira atu hatudu sira-nia domin, fiar no respeitu ba lider Igreja Katólika Timoroan sira.
Sarani António Bento Coreia, husi Parokia Vila Santo António Baucau, Diocese Baucau, hatete katak nia mai hamutuk ho parokianu sira atu partisipa iha selebrasaun no fó omenajen ba preladus na’in-haat.
“Ohin ami hamutuk sarani hotu atu mai tuir selebrasaun ba ita-nia preladus na’in-haat, ne’ebé ohin atu ba hakoi, lori sira-nia ruin ba Igreja Katedral. Ami mai ho ami-nia parokianu tomak. Parokia ne’e mai organizadu, mai ho karreta ne’ebé sarani sira rasik ida-idak oferese, depois mai ajuda husi paroku atu lori ami mai ohin to’o iha ne’e. Ami sai husi Baucau meudia, tanba dehan tama iha Tasi-Tolu oras tuku 03 to’o ona iha ne’e,” haktuir Sarani António Bento iha Altar Tasi-Tolu.
António Bento hatete, nu’udar sarani, nia sente importante atu fó omenajen ba bibi-atan na’in-haat ne’ebé durante tempu naruk akompaña Povu Timor-Leste no haklaken Nai Maromak nia Liafuan no Evanjellu iha rai Timor, liuliu iha períodu bainhira Timor-Leste seidauk ukun an.
Nia hatete katak, kontribuisaun preladus sira nian sei nafatin hela iha memória Povu Timor-Leste, tanba sira halo servisu no akompaña Povu no sarani sira maski enfrenta situasaun difísil.
“Maske uluk ho situasaun difísil, maibé sira nunka husik nia Povu no nia sarani sira. Sira sempre akompaña nafatin, ho orasaun no vizita ba sira-nia Povu no sarani sira,” tenik nia.
Nia konsidera katak sentimentu nu’udar sarani sei halo sira nafatin tuir Igreja Katólika no tau iha memória bibi-atan sira ne’ebé husik ona sira-nia kontribuisaun ba Povu.
Iha fatin hanesan, Sarani Agusta da Silva, husi Parokia Becora, mós mai hamutuk ho nia família atu tuir Misa iha Tasi-Tolu no fó omenajen ba preladus na’in-haat.
“Ha’u-nia sentimentu ne’ebé ho fuan boot tanba hodi sira-nia luta ba nasaun Timor ida-ne’e, ohin hetan ukun rasik-an. Maibé sira mós halo buat barak ba nasaun ida-ne’e, ne’ebé ha’u sente tenke husu agradese. Iha avó sira-nia tempu mós, loron ruma sira halo buat ruma ne’ebé halo kanek sira-nia laran, husu deskulpa, ami hato’o perdua,” Agusta da Silva hateten.
Nia dehan katak, ba jerasaun sira iha futuru, sira bele hetan buat ne’ebé di’ak liu no moris ne’ebé furak liu. Tan ne’e, sarani sira mai partisipa iha Misa iha Tasi-Tolu atu fó agradese no husu deskulpa ba buat hotu ne’ebé akontese durante tempu liubá.
Iha área serimónia, sarani sira kontinua halo orasaun, reza hamutuk no hein ho pasiénsia, enkuantu ekipa organizadora no voluntáriu sira prepara ordenamentu ba públiku.
Preparasaun iha Altar Tasi-Tolu mós envolve ekipas relijiozas, lojístika no seguransa atu asegura atividade Misa lao ho orden no di’ak.
Ba atividade ohin, movimentu sarani sira iha Espalada Altar Tasi-Tolu aumenta tan bainhira oras serimónia besik ona. Ema sira kontinua tama ba área ne’ebé determina ona, enkuantu voluntáriu no membru seguransa sira orienta movimentu atu evita konfuzaun no garante sarani sira bele partisipa ho seguransa.
Nune’e, sarani sira barak hatudu katak sira mai Tasi-Tolu la’ós de’it atu haree serimónia, maibé mós atu fó omenajen, reza no hato’o sira-nia sentimentu respeitu ba preladus Katólika Timoroan sira.
Iha Misa Solene ne’e, Autoridade Seguransa Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hamutuk ho Falintil-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) asegura seguransa ba atividade Misa no prosesu ba restu mortál preladus na’in-haat.
Jornalista: Joao Carlos Amaral / Cristina Ximenes / Mario Fili
Written by: RafaFM
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt