Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Misa agradesimentu ba selebrasaun loron nasionál liberdade imprensa iha Igreja Motael, Sesta 16 Outubru 2026.
Díli, 16 Outubru 2026 (RAFA) – Jornalista sira tenke sai matan no tilun ba ema sira ne’ebé laiha lian, ne’e duni labele subar lia-loos ba sosiedade no kontinua hala’o papél nu’udar ajente kontrolu iha sosiedade hodi hametin demokrasi iha Timor-Leste.
Apelu ne’e hato’o husi Pé. Deonildo de Andrade, iha selebrasaun Missa Agradesimentu ba komemorasaun Loron Nasionál Liberdade Imprensa ba dala-haat (16 Outubru 2022-2026), ho tema “Mídia Livre, Demokrasi Metin”, iha Igreja Motael, Díli, Sesta-ne’e.
Iha omelia, Pé. Deonildo de Andrade haktuir katak jornalista sira iha responsabilidade atu verifika faktu sira no hato’o informasaun ne’ebé loos no kredível ba públiku.
“Jornalista sira labele subar verdade ka lia-loos ba sosiedade, labele manipula informasaun ka tau interese partikulár iha leten konfiansa públika nian. Mídia livre presiza konviksaun, no liberdade mós presiza korajen. Tanba ne’e, labele tauk,” Saserdote ne’e hateten.
Nia esplika katak istória hatudu ona folin boot husi verdade, liuliu durante luta povu Timor-Leste nian ba independénsia. Iha tempu ne’ebá, informasaun sai nu’udar ponte entre povu ne’ebé sofre no komunidade internasionál, atu mundu bele hatene realidade ne’ebé akontese iha Timor-Leste.
Maski, ohin loron Timor-Leste sai ona nasaun independente no demokrátika, nia dehan, liberdade la’ós buat ida ne’ebé simu dala ida de’it. Maibé, presiza kuidadu no defende nafatin.
“Jornalista presiza korajen atu halo investigasaun hodi hato’o lia-loos. Maibé korajen ne’e tenke akompaña ho prudénsia no justisa,” nia afirma.
Pé. Deonildo de Andrade mós fó hanoin ba jornalista no profisionál mídia sira atu la públika informasaun sein verifikasaun, tanba bele estraga dignidade ema seluk nian. Tanba ne’e, nia husu jornalista sira atu verifika informasaun antes públika, rona parte relevante sira no distingue faktu husi opiniaun.
Tuir nia, liberdade imprensa tenke akompaña ho onestidade no responsabilidade profisionál, atu bele preserva liberdade imprensa ne’ebé loos no konkretiza tema selebrasaun nian, “Mídia Livre, Demokrasi Metin”.
Iha okaziaun ne’e, Pé. Deonildo de Andrade mós konvida partisipante sira atu hanoin fila-fali kona-bá sakrifísiu jornalista estranjeiru sira ne’ebé luta liu husi sira-nia profisaun ba independénsia Timor-Leste, liu-liu jornalista na’in-lima ne’ebé lakon vida iha Balibo ikus mai koñesidu ho naran Balibo Five.
“Iha 16 Outubru 1975, jornalista sira ne’ebé ohin loron ita hotu koñese ho naran Balibo Five lakon sira-nia vida bainhira hala’o sira-nia misaun jornalístika iha Timor-Leste atu informa mundu kona-ba situasaun ne’ebé akontese iha rai ne’e. Sira-nia istória sai parte importante husi memória liberdade imprensa no direitu ba informasaun,” nia haktuir.
Jornalista na’in-lima ne’ebé lakon vida iha Balibo tanba hakarak halo kobertura ba invasaun Indonézia nian iha Timor-Leste iha 16 Outubru 1975 ne’e mak hanesan Greg Shackleton (tinan 27) – Husi Austrália (Channel Seven Melbourne), Tony Stewart (tinan 21) – Husi Austrália (Channel Seven Melbourne), Gary Cunningham (tinan 27) – Husi Austrália (Channel Seven Melbourne), Brian Peters (tinan 29) – Husi Nova Zelándia (Channel Nine Sydney) ho Malcolm Rennie (tinan 28) – Husi Escócia / Inglaterra (Channel Nine Sydney).
Iha rohan husi selebrasaun misa ne’e Pé. Deonildo de Andrade hato’o parabéns ba jornalista Timor-Leste sira no ba ema hotu ne’ebé partisipa iha Missa Agradesimentu ba komemorasaun Loron Nasionál Liberdade Imprensa ne’e.
Hafoin missa, atividade kontinua ho serimónia kari ai-funan ba tasi iha Palásiu Governu oin, nu’udar sinal reflesaun no memória atu fó omenajen ba jornalista estranjeiru sira ne’ebé mate bainhira hala’o sira-nia misaun jornalístika iha Timor-Leste durante períodu difísil.
Depois, atividade kontinua ho marsa komemorativa ba Loron Nasionál Liberdade Imprensa, husi Palásiu Governu to’o Sentru Konvensaun Díli.
Jornalista: Remigia Locatelli
Written by: RafaFM
Jornalista Labele Subar Lia-Loos Reflesaun Misa Agradesimentu Loron Nasionál Liberdade Imprensa
todayNovember 20, 2026 13 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt