Noticias

Parseria Pasífika 2026 Ne’ebé Lidera Husi Navál Estadus Unidus Amérika Fila-Fali Mai Timor-Leste

todayAugust 13, 2026 44 4

Background
share close

Díli, 13 Agostu 2026 (RAFA)– Misaun Parseria Pasífika 2026 ne’ebé lidera husi Navál Estadus Unidus Amérika fila-fali mai Dili iha loron 13-26 fulan-Agostu ne’e, hodi marka misaun ne’e nia vizita ba dala-ualu mai iha nasaun ne’e.

Iha komunikadu ofisiál ne’ebé RAFA asesa haktuir misaun tinan ida-ne’e halibur membru militár sira husi Timor-Leste, Kanadá, Alemaña, Nova Zelándia, no Estadus Unidus Amérika hodi hametin interoperabilidade rejionál, hasa’e kapasidade preparasaun hasoru dezastre, no aprofunda parseria sira iha Indo-Pasífiku laran tomak. Ida-ne’e mós destaka Timor-Leste nia adezaun foin lalais iha Outubru 2025 nu’udar membru foun liuhosi Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN).

Iha Timor-Leste, pesoál sira Parseria Pasífika nian sei serbisu hamutuk ho Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), espesialista Timoroan sira, no organizasaun la’ós lukrativu sira hodi troka koñesimentu, hasa’e komprensaun mútua, no hametin reziliénsia no kapasidade ne’ebé fahe ba malu hodi responde ba dezastre sira.

“Parseria Pasífika reflete Amérika nia kompromisu tempu naruk ba Timor-Leste no Timoroan sira,” Embaixada Estadus Unidus Amérika nia Enkarregadu Negósiu, Bruce Begnell hateten iha komunikadu ofisiál ne’e.

“Tinan ida-ne’e, ami sente orgullu serbisu hamutuk ho ministériu oioin iha Governu Timor-Leste hodi eleva servisu médiku profisionál no hametin kapasidade jestaun dezastre. Ami sente onradu halo parseria ho omólogu Timoroan sira iha governu laran, setór privadu, no sosiedade sivíl hodi avansa governu nia prioridade prinsipál sira. Hamutuk, ita hametin Timor-Leste nia kapasidade atu fó resposta ba dezastres, fornese servisu esensiál sira, no hadi’ak kualidade moris ba komunidade sira iha nasaun ne’e. Misaun ida-ne’e hatudu katak ami-nia parseria ne’ebé la’o daudaun ho Timor-Leste hari’i atu metin ba tempu naruk.”

Serimónia abertura iha loron 13 fulan-Agostu ne’e iha íili hatudu atuasaun kulturál, jogu amizade futeból, no diskursus hato’o husi Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL Tenente-Jenerál Falur Rate Laek no Kontra-Almirante Navál E.U.A. Taylor, komandante Grupu Lojístika Pasífiku Osidentál no Forsa Tarefa 73.

“Parseria Pasífika hatudu saida maka nasaun sira bele realiza bainhira ita investe ba iha relasaun sira molok dezastres akontese,” Kontra-Almirante Taylor hateten. “Ami-nia retornu mai Timor-Leste ba edisaun dala-ualu ne’e reflete amizade liu dékada rua hari’i bazeia ba respeitu malu no fahe esperiénsias. Kada interkámbiu durante misaun nia parajen fó oportunidade atu aprende ba  malu, hametin ita-nia prontidaun koletiva, no hari’i konfiansa ne’ebé presiza atu responde hamutuk bainhira ita-nia nasaun sira presiza tebes ita.”

Estadus Unidus Amérika  nia Navál Seabees, husi Naval Mobile Construction Battalion Five no Amphibious Construction Battalion One, sei serbisu hamutuk ho badaen Timoroan sira hodi konstrui edifisiu eskola foun ho sala rua iha eskola primária Ensinu Baziku Filial (EBF) Mota Ulun, hamutuk ho renovasaun ba sala-de-aula no hadi’a instalasaun sira iha EBF ne’e.

Profisionál médiku sira sei hala’o troka koñesimentu iha optometria, odontologia, no reabilitasaun.

Espesialista sira jestaun dezastre nian sei lidera avaliasaun armajen loron barak nian, ezersísiu simulasaun nian, no eventu rua husi Autoridade Protesaun Sivíl nian.

Banda Pacific Partnership mós sei hala’o atuasaun iha Universidade da Paz (UNPAZ), Timor Plaza Night Market, no eskola lokál sira.

Liuhosi kolaborasaun ho omólogu lokál sira, Parseria Pasífika hari’i kapasidade ba tempu naruk, reziliénsia, no preparasaun hasoru dezastre dura liután maske misaun ne’e halo-hotu ona.

“Ami sente onradu simu husi povu Timor-Leste atu ita kontinua Parseria Pasífika 2026,” dehan Navál E.U.A. Tenente Al-Qumar Atkins, ofisiál ne’ebé responsavel ba misaun ne’e iha Timor-Leste.”

“Liña esforsus hotu-hotu serbisu la hatene kole hodi prepara ba misaun ida-ne’e, no ami haksolok atu serbisu hamutuk ho ami-nia parseiru Timoroan sira hodi hametin relasaun hirak-ne’ebé halo ita-nia nasaun sira sai reziliente liután. Iha ninia sentru, Parseria Pasífika ne’e kona-ba ema – hari’i konfiansa, fahe koñesimentu, no haburas parseria duradoura hodi ajuda ita-nia komunidade sira prepara hamutuk ba dezafius iha futuru.”

Hari’i hafoin militár E.U.A. nia resposta ba tsunami iha Oseanu Índiku iha tinan 2004, Parseria Pasífika sai hanesan misaun asisténsia umanitária multinasionál no preparasaun hasoru dezastre halo tinan-tinan ne’ebé boot liu husi Mariña E.U.A. iha Indo-Pasífiku, foku ba kooperasaun médiku, enjeñaria, jestaun ba dezastre, no divulgasaun ba komunidade.

Jornalista: João Carlos

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!