Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 11 Novembru 2026 (RAFA)- Parlamentu Nasionál (PN), Kuarta-ne’e, aprova Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 ho montante konsiladu US$2.568.500.000 (Billaun 2,57 USD) iha faze Jeneralidade ho votu a-favór 41 husi Bankada CNRT, PD no KHUNTO, kontra zero no abstensaun 23 husi Bankada Opozisaun FRETILIN no PLP.
“Rezultadu votasaun jeneraidade a-favór 41, kontra zero, abstensaun 23, hodi nune’e, Orsamentu Jerál Estadu 2027 pasa iha jeneralidade,” deklara Prezidente PN, Maria Fernanda Lay hafoin votasaun ba debate OJE 2027 iha jeneralidade.
Xefe Bankada FRETILIN, Aniceto Lounginhos Guterres Lopes liuhosi deklarasaun Bankada FRETILIN haktuir, kritiká maka’ás frajilidade ne’ebé akontese iha Timor-Leste no mós FRETILIN husu Governu hadi’a estrutura orsamentu no tau prioridade ba setór produtivu sira.
“Ami nia haré prosesu planu definasaun no estrutura orsamentu 2027 nian mai repete erru ne’ebé iha tinan barak nia laran, husi billaun 2,57 USD ne’ebé propoin ba 2027 nia kontinua fó prioridade ba despeza rekorente ho hanaran 80%,” hatete Xefe Bankada FRETILIN Aniceto Lounginhos Guterres Lopes.
Sorina seluk, Xefe Bankada KHUNTO, António Verdial de Sousa liuhosi deklarasaun Bankada KHUNTO fundamenta katak OJE 2027 nu’udár responsabilidade tomak Parlamentu Nasionál nian no mós Governu nian hodi uza ho transparente no efisisiénsia hodi tau atensaun ba povu nia moris ne’ebé dignu.
“Tanba ami fiar katak proposta ida-ne’e ba interese nasionál garante estabilidade Governativa no lori esperansa ba dezenvolvimentu ne’ebé inkluzivu ba povu Timor-Leste mak Bankada KHUNTO deklara konviksaun katak ami vota a-favór iha jeneralidade,” hatete Xefe Bankada KHUNTO, António Verdial de Sousa.
Xefe Bankada PLP Maria Angelina Sarmento, haktuir deklarasaun Bankada PLP iha Debate OJE 2027 iha faze jeneralidade hatete, OJE 2027 nia prioridade fó liubá dezenvolimentu setór petroleu duke setór importante sira hanesan saúde, agrikultura no edukasaun no setór sosiál sira seluk.
“Lema ba OJE 2027 nia fortifiká relijénsia liuhosi transformasaun diversifika ekonómia ba futuru ida sustentavél. Ida-ne’e lema ida ho objetivu lejitimu no objetivu ambisiozu no seim duvida ida-ne’e mak nesesidade nasionál, maibé orsamentu ne’e la refleta lema ne’ebé aprezenta, infelizmente orsamentu ida-ne’e responde liubá konvendénsia politiká momentu prezente nian duké nesesidade futuru Timor-Leste nian,” hatete Xefe Bankada PLP, Maria Angelina Sarmento.
Xefe Bankada PD Mariano Fernandes Malik liuhosi deklarasaun Bankada PD hatutan, OJE 2027 mak atu transforma rekrusu públiku ba dezenvolvimentu ekonomiku, kriasaun empregu, transforma rekursu públiku ba dezenvolvimentu no hametin protesaun no ambiénte ba oportunidade jerasaun sira tuir mai.
“Tanba ne’e Bankada Partidu Demokratiku hakatak hametin nian prespetiva polítika katak atu hametin rejilensia diversifikasaun ekonómia no asegura futuru sustentavél, mak lidér polítiku sira ne’ebé haknaar aan iha partidu lima parlamentu tenke halo konsentrasaun polítika hodi hametin unidade no solidariedade iha Parlamentu Nasionál,” hatete Deputadu Bankada PD Mariano Fernandes Malik.
Iha fatin hanesan membru Bankada CNRT Gabriel Soares liuhosi deklarasaun Bankada CNRT haktuir, haksolok no responsabilidade ne’ebé aas Bankada CNRT iha Parlamentu Nasionál simu ho fuan proposta Orsamentu Jeral Estadu2027 ba tinan fiskál 2027 hodi aprová iha faze jeneralidade.
“Ita haré no sente duni mudansa ne’ebé boot iha teritóriu laran tomak, maské ita komprende katak dezenvolvimentu balu sei la’o tuir nia ritmu no nia tempu, maibé ne’ebé importante mak Timor-Leste la’o daudaun ona iha dalan ne’ebé loos, hakat ho fiar aan, ita la’o daudaun ona ba oin,” hatete Deputadu Bankada CNRT Gabriel Soares.
Hatán ba deklarasaun husi Bankada Parlamentár sira, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o nia agradese ba kritiká konstrutivu husi Bankada Oposizaun FRETILIN, KHUNTO, PLP no Bankada Governu CNRT no PD sira ne’ebé fó ona sira tempu hodi halo debate ba OJE 2027 iha faze jeneralidade ho di’ak.
“Ami buka halo saida mak ami bele, ne’e duni ohin loron ikus nian, agradese tebes ba partisipasaun Deputadu sira nian hotu, liu-liu Deputadu ita temi oposizaun, agradese tebes, iha pergunta barak ne’ebé mak ami seidauk responde karik, lalika triste tanba iha espesialidade, ita sei hasoru malu no responde ida por ida,” hatete Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.
Orsamentu Jeral Estadu 2027 ho montante konsiladadu dolar amerikanu 2.568.500.000 ka US$2,57 billaun fahe ba Administrasaun Sentrál US$2.487.425.696., Seguransa Sosiál US$186.554.230, Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Cusse Ambeno RAEOA US$56.106.818.
Jornalista: Zita Menezes
Written by: RafaFM
57 USD Aprova Iha Jeneralidade OJE 2027 ho Montante Billaun 2 Opozisaun Vota Abstensaun
todayNovember 20, 2026 11 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt