Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Komandante-Jerál Myanmar nian, Jenerál Min Aung Hlaing, lidera parada militár ida iha Loron Forsa Armada nian iha Naypyitaw, Myanmar, Sábadu, 27 Marsu 2021. Myanmar iha ona turbulénsia dezde jenerál militár sira hasai no detein líder sivíl Aung San Suu Kyi iha Fevereiru. Imajen/AP
DILI, RAFA.tl– Junta militár Myanmar nian fó sai espulsaun ba reprezentante másimu Timor-Leste nian iha nasaun ne’e, Domingu (15/02/2026), no desizaun ne’e mosu hafoin grupu direitus umanus ida deklara katak, Governu Timor-Leste loke ona kazu jurídiku ida hasoru militár Myanmar, tanba alegadu krime funu nian no krime hasoru umanidade.
Iha notísia ne’ebé Rafa.tl asesa husi Liputan6, Segunda (16/02/2026) hatete, militár Myanmar nian, ne’ebé maka hadau podér iha golpe Estadu ida iha tinan 2021, hetan akuzasaun ba dékada barak hodi komete violasaun direitus umanus oi-oin, liu-liu hasoru grupu menoria étnika sira iha nasaun.
Myanmar mós agora dau-daun defende nia aan hasoru akuzasaun sira iha Tribunál Internasionál Justisa nian (TIJ) kona-bá alegadu jenosídiu hasoru menoria rohingya ne’ebé maioria Musulmanu.
Organizasaun Direitu Umanu Chin (CHRO), ne’ebé reprezenta menoria étnika Chin iha Myanmar, fó sai iha fulan ne’e katak Timor-Leste loke ona nia kazu rasik hasoru junta militár, tanba alegadu krime funu nian no krime kontra umanidade.
Tuir CHRO, nomeia ona prokuradór seniór Timor-Leste nian ida hodi halo revizaun ba kazu krime ne’ebé organizasaun ne’e hato’o.
Iha nia deklarasaun ofisiál, junta konsidera nomeasaun hosi prokuradór ida hodi investiga kazu ne’e hanesan deziluzaun boot ida, hanesan sita hosi CNA.
Komunikadu ne’e haktuir mós katak enkargu ba asuntu sira Timor-Leste nian konvoka ona iha Sesta, 13 fulan-Fevereiru ne’e no fó semana ida hodi sai hosi Myanmar.
CHRO afirma katak nia keixa hasoru junta inklui “evidénsia irrefutável” hosi violasaun grupu nian, masakre ba ema na’in-10, oho ofisiál relijiozu sira, no atake aéreu ida hasoru ospitál ida.
Organizasaun ne’e aprezenta keixa bazeia ba prinsípiu jurizdisaun universál, prinsípiu jurídiku ida ne’ebé permite Tribunál doméstiku sira atu julga violasaun internasionál balun.
Kazu legál ida ne’e, hamutuk ho tensaun diplomátiku sira ne’ebé aumenta, halo Estadu-membru ASEAN rua ne’e iha konflitu.
Timor-Leste ofisialmente adere ba ASEAN iha fulam-Outubru 2025 nu’udar membru ba dala-11.
Iha nia deklarasaun, junta akuza Timor-Leste viola artigu sira hosi Karta ASEAN nian ne’ebé subliña importánsia hodi defende no respeitu ba soberánia ho prinsípiu la interferénsia nian.
Antes ne’e, iha fulan-Agostu 2023, junta mós espulsa diplomata másimu Timor-Leste nian hafoin Governu nasaun nian hala’o enkontru ho Governu sombra bandu ne’ebé forma hafoin golpe Estadu 2021.
Reportajen ekipa Rafa.tl
Written by: RafaFM
Myanmar Espulsa Reprezentante Timor-Leste Relasiona ho Alegasaun Kazu Krime Hasoru Umanidade
todayMarch 31, 2026 87 1
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt