MTK Deklara Halo Adjudikasaun Direta Ba Vorakai Tanba Fibra Ótika La Kobre Área Rurál Sira

Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), Miguel Marques Gonçalves Manetelu. Imajen/Rafa.tl

Díli, 14 Maiu 2026 (RAFA.tl)- Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), Miguel Marques Gonçalves Manetelu konfirma katak razaun Governu halo adjudikasaun direta ho empreza Vorakai hodi monta Starlink ba sede suku 450 tanba fibra optika la kobre to’o área rurál sira.

Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), Miguel Marques Gonçalves Manetelu, ba jornalista sira iha Palásiu Governu hafoin Partisipa iha Reuniaun Konsellu Ministru, Kuarta (13/05/2026) hatete, Governu asina kontratu ho kompañia Vorakai tanba kabu submariñu (Fibra Optika) sei la to’o iha área rurál sira. Kabu submariñu (fibra optika) sei la kobre suku sira hotu iha teritóriu nasionál, tanba ne’e maka iha suku balu ne’ebé labele asesa ba kabu submariñu, governu fasilita de’it satelite liu husi starlink.

Nia argumenta, Governu assina kontratu ho kompañia Vorakai mós tanba bazeia ba nesesidade suku sira ne’ebé uza ona dadus online, dalaruma internet sai difikuldade, tanba ne’e maka Governu iha inisiativa hodi oferese satelite ba suku sira.

“Fiu fibra ne’e labá fatin hotu-hotu, no sei la to’o ba fatin hotu-hotu, fatin ne’ebé fiu ne’e sei la to’o ba, ita uza satelite. Ida ne’ebé maka fiu to’o ba ne’e sira uza nafatin, kuandu ida fiu la liu ba ne’e ida ne’e maka dehan la uza,” Ministru Miguel Manetelu hateten.

Nia haktuir, projetu ida ne’e adjudikasaun direta tanba bazeia ba  modalidade aprovizionamentu tolu maka hanesan, konkursu públiku nu’udár kategoria padraun no nakloke ba kualker kompañia ne’ebé prinxe rekezitu, konkursu limitadu, prosesu ida ne’ebé la’o, liu husi faze ka uza de’it, konvite eskluzivu ba de’it kompañia balu, ne’ebé hili tiha ona

Pedidu kotasaun, prosesu simples hodi husu de’it deklarasaun presu (kotasaun) husi kompañia minimal ualu ka balu hodi halo komparasaun lalais.

Adjudikasaun direta, Estadu hili kedas kompañia ida de’it hodi asina kontratu duni, lahó konkursu ka pedidu kotasaun ba ema seluk.

Governante ne’e haktuir, tanba modalidade aprovizionamentu ne’e ho tipu adjudikasaun direta, tanba ne’e maka Ministériu Transporte no Komunikasaun diretamente asina kontratu ho kompañia Vorakai.

‘’Modalidade ne’e iha tolu ka haat ida tenke ba públiku, iha ida ema bolu cotation, iha ida ema bolu restritu ne’e bele konvida de’it kompañia ne’ebé maka halo área ida ne’e, iha modalidade ida naran ajudikasaun, kondisaun ajudikasaun direta ne’e kuandu projetu ne’e emerjénsia.” Nia argumenta.

Timor-Leste iha redes operadores tolu, maka hanesan, Timor-Telecom, Telemor no mos Telkomcel sira fornese internet no mos fornese mobile, iha Internet Servise Bus (ISB) ne’e liu 16 no besik ba iha 20 maibé sira ne’e hotu la uza satelite, ho nune’e Governu tenke asina akordu ho Vorakai tanba starlink maka iha satelite.

Governante ne’e mos sei ba hasoru komisaun E ne’ebé trata asuntu infraestrutura transporte no komunikasaun hodi aprezenta ida ne’e.

Nia afirma suku sira iha kapital Díli ne’ebé dau-daun ne’e uza hela starlink tanba bazeia ba projetu National Connectivity Project (NCP) ne’ebé dau-daun ne’e la’o ona, ho nune’e sira tenke uza, maibé suku sira ne’ebé maka kabu submariñu montajem ona, ba futuru sei desliga starlink.

Ministru ne’e mos diskorda opiniaun públiku ne’ebé hatete katak, MTK asina kontratu ho kompañia tanba iha relasasun família, no konsidera ida ne’e la los no nia rasik prontu atu kolabora ho lei hodi bele hetan faktus lolós.

‘’Ha’u la assina kontratu ho Samuel nia oan, ema labele hatete katak tanba ha’u relasaun família ne’e mak fó. Internet ne’e la’os mai ha’u de’it, ba ema hotu.’’ Nia esplika.

Enkuantu kontratu entre kompañia Vorakai ho Governu ne’e durasaun hahú husi fulan-Maio to’o iha fulan-Dezembru, no hahú fali iha fulan Janeiru 2027 sei entrega fali kompeténsia ba iha Ministériu Administrasaun Estatal (MAE) no pagamentu operasionál sei selu direta iha suku sira.

Iha ámbitu akordu ida-ne’e nian, prevé ona instalasaun antena Starlink iha sede suku hamutuk 450 iha territóriu nasionál tomak, liu husi koordenasaun ho Ministériu Administrasaun Estatál, hodi asegura ligasaun ho sistema governamentál integradu, inklui Sistema Integradu Jestaun Suku no Aldeia (SIGSA).

MTK halo ajudikasaun direta ba vorakai hodi monta starlink iha sede suku 450 ho kustu $540,000.00

Jornalista : Remígia Locatelli/Editór: Vito Salvadór