Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Timoro-oan sira komemora loron masakre Santa Kruz ba dala-35, 12 Novembru 1991-2026 iha Semitériu Santa Kruz, Díli.
Díli, 12 Novembru 2026 (RAFA)– Ohin, 12 Novembru 2026, povu Timor-Leste komemora Masakre Santa Kruz ba dala-35, hodi fó omenajen no hanoin hikas sakrifísiu juventude loriku-aswain sira ne’ebé lakon sira nia vida iha luta ba ukun-rasik-aan no liberdade Timor-Leste nian.
Padre Angelo Salsinha, ne’ebé prezide selebrasaun eukaristia ba loron nasionál juventude no omenajen ba aswain sira iha masakre Santa Kruz, Kinta-ne’e, iha Igreja Motael, hatete sakrifísiu no korajen jerasaun uluk, liuliu juventude Timor-oan sira ne’ebé luta hasoru opresaun no violénsia durante okupasaun Indonézia, sai fundamentu importante ba povu Timor-Leste atu hetan ukun-rasik-an no sai nasaun soberanu.
Iha loron 12 Novembru 1991, juventude Timor-oan sira hala’o marsa ho dame husi Igreja Motael ba Semitériu Santa Kruz, atu fó omenajen ba kolega Sebastião Rangel Gomes, ne’ebé lakon nia vida no hato’o sira-nia apelu ba justisa no liberdade.
Iha komemorasaun tinan 35 Masakre Santa Kruz, Amu Angelo Salsinha hato’o mensajen kona-bá importánsia unidade no sakrifísiu jerasaun uluk nian, ne’ebé sai fundamentu ba povu Timor-Leste atu hetan ukun-rasik-an.
“Ita selebra tinan 35 Masakre Santa Kruz hanorin ita atu moris iha espíritu ida de’it. Timor, rai ida-idak ki’ik ka boot, katuas ka ferik, ita hotu-hotu tenke dehan ba sira, imi mak halo ami grasa ne’ebé nakonu iha planeta ida-ne’e,” dehan Amu Angelo Salsinha.
Nia fomenta katak jerasaun uluk mak kontribui boot ba moris ukun-rasik-an no dezenvolvimentu nasaun Timor-Leste nian, ne’ebé ohin loron sai nasaun soberanu ho identidade no istória rasik iha mundu.
“Imi mak moris ukun ita-nia bei-ala sira nian. Ho imi mak Timor ohin loron sai naroman, nasaun ne’ebé soberanu, nasaun ne’ebé marka nia-an iha mundu rai-klaran ho nia identidade no nia istória própriu, tanba imi,” Amu Angelo afirma.
Saserdote ne’e mós hato’o apresiasaun ba sakrifísiu jerasaun uluk nian, ne’ebé fó resposta ba susar no dezafiu sira ne’ebé povu Timoroan enfrenta durante luta ba liberdade.
Korajen no sakrifísiu juventude Timoroan sira iha marsa dame ne’e sai hanesan pontu virajen importante ida iha luta ba autodeterminasaun Timor-Leste, liuliu bainhira imajen kona-ba Masakre Santa Cruz ne’ebé jornalista Max Stahl grava konsege to’o ba mundu internasionál.
Iha 12 Novembru 1991, forsa seguransa Indonézia tiru manifestante sira ne’ebé halibur iha Semitériu Santa Cruz, Díli, depois partisipa iha misa no prosisaun husi Igreja Motael, atu fó omenajen ba Saudozu Sebastião Rangel Gomes, ne’ebé tropa Indonéziu ohi iha Igreja Motael, iha 28 fulan-Outubru 1991.
Masakre ne’e rezulta ema barak mate, kanek no lakon. Relatóriu organizasaun direitus umanu internasionál ka Amnesty International hatudu katak estimativa vítima ne’ebé mate iha momentu ne’e entre na’in-50 to’o na’in-100 ho ema seluk tan ne’ebé sofre kanek no detensaun.
Akontesimentu ne’e hetan atensaun boot husi komunidade internasionál depois imajen ne’ebé jornalista Max Stahl kapta ka grava no lori sai husi jornalista Saskia Kouwenberg hodi transmite ba mundu, kona-bá hatudu realidade violénsia ne’ebé akontese iha Timor-Leste.
Masakre Santa Kruz kontinua sai hanesan símbolu luta, korajen no sakrifísiu juventude Timor-oan nian ba liberdade no ukun-rasik-aan.
Jornalista: Cesarina de Carvalho
Written by: RafaFM
Masakre Santa Kruz Sakrifísiu Jerasaun Uluk Nian Halo Timor-Leste Sai Nasaun Soberanu
todayNovember 20, 2026 11 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt