Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 04 Maiu 2026 (RAFA.tl)- Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, konsidera liberdade imprensa nu’udar pilar ida ba Direitu Umanu (DH), motór ba dezenvolvimentu no kondisaun inegosiável ba seguransa ne’ebé dura.
Notísia Reelvante: Índise Liberdade Imprensa 2026, Timor-Leste iha Klasifikasaun 30 husi Nasaun 180
Iha mensajen ba loron mundiál Liberdade Imprensa, ne’ebé Rafa.tl asesa Segunda (04/05/2026), Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hateten, iha loron mundiál Liberdade Imprensa, 03 fulan-Maiu ne’e, ita selebra ho tema: “Forma Futuru ida iha dame: Promove Liberdade Imprensa ba Direitus Umanus, Dezenvolvimentu no Seguransa.”
Dame la’ós trégua pasiva. Dame mak konstrusaun ativa no diária no ida-ne’e labele harii se la iha lia-loos. No lia-loos sei labele fosai bainhira laiha imprensa ne’ebé livre, independente no aten-barani.
Ohin loron, ita-nia mundu fahe ba buat barak. Jornalista sira sai alvu, nonook, ka obriga sai ba ezíliu. Dezinformasaun nakonu iha ita-nia dijitál komún sira, hodi halo sidadaun sira kontra malu no hafraku ideia kona-ba realidade partillada. Iha klima hanesan ne’e, liberdade imprensa nu’udar pilar ida ba direitus umanus, motór ba dezenvolvimentu, no kondisaun inegosiável ba seguransa ne’ebé dura.
Iha Timor-Leste, ita-nia nasaun joven hatene konsikuensia husi silénsiu. Ita hatene katak lahó responsabilizasaun, lahó naroman husi jurnalismu onestu, fini violénsia nian sei kuda. Ohin loron, maski ho dezafiu sira ne’ebé ita hasoru, ita hili dalan ba transparénsia demokrátika.
“Timor-Leste hamriik nu’udar farol ba liberdade imprensa iha Ázia. Iha Índise Liberdade Imprensa Mundiál ne’ebé foin lalais ne’e publika husi Reporters Without Borders (RSF), Timor-Leste iha pozisaun 30 husi nasaun 180 — aas liu iha Sudeste Aziátiku, liu fali ita-nia viziñu boot sira,” Prezidente Republika José Ramos-Horta hateten.
Klasifikasaun ida-ne’e mós sai nu’udar testemuña ida ba ita-nia kompromisu ne’ebé metin ba prinsípiu katak mídia livre mak pilar ida ba seguransa nasionál. Ita tenke asegura katak liberdade ida-ne’e la’ós de’it estatístika ida, maibé realidade loroloron nian ba kada editór, repórter, no jurnalista nu’udar sidadaun ida-idak iha kada munisípiu. Ita tenke proteje nafatin jornalista sira husi ameasa. Futuru ida ne’ebé iha dame harii husi liman barak – maibé kaneta jornalista nian mak hakerek esbosu dahuluk ho onestu.
Ba mane no feto sira ne’ebé aten-barani iha média Timor-Leste: kontinua husu pergunta, investiga, no koalia lia-loos.
Iha Loron Mundiál Liberdade Imprensa ida-ne’e, mai ita selebra ita nia jornada to ohin loron. Maibé mai ita mós reafirma ita-nia kompromisu ba jornada sira tuir mai
ba Timor-Leste ida, no mundu ida ne’ebé bele rona lian hotu no Liberdade atu konstrui pás ne’ebé dura.
Jornalista: Elio dos Santos/Editór: Vito Salvadór
Written by: RafaFM
Liberdade Imprensa Pilar Ida Ba Direitu Humanu
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt