Noticias

Kombate Mánutirsaun, Unicef Prefere Mellora Sistema Suporta Saúde

todayAugust 27, 2026 25 3

Background
share close

Díli, 27 Agostu 2026 (RAFA) – Atu kombate mánutrisaun ba labarik sira iha Timor-Leste, maka Unicef rekomenda atu haré problema nia hun no sistema ne’ebé suporta saúde no nutrisaun.

Reprezentante Unicef Timor-Leste, Patrizia Digiovanni, hateten esforsu atu rezolve problema mánutrisaun labele foka de’it ba labarik no ai-han ne’ebé sira consume, maibé, presiza haré mós ba problema nia hun no sistema ne’ebé suporta saúde no nutrisaun.

“Bainhira ita hanoin kona-bá mánutrisaun, dala barak ita hanoin kona-bá labarik no ai-han ne’ebé labarik ne’e hetan. Maibé, ita tenke hanoin kona-bá problema nia hun,” Patrizia Digiovanni hateten ba Jornalista sira iha Díli, Kinta-ne’e.

Iha tinan balun ikus ne’e  Unicef hamutuk ho parseiru sira servisu atu harii sistema ne’ebé bele ajuda rezolve problema nutrisaun iha futuru no salva labarik sira.   Maibé, Patrizia Digiovanni  hateten harii sistema de’it la sufisiente atu responde ba nesesidade labarik sira ne’ebé agora enfrenta problema nutrisaun. Tanba ne’e, presiza kombina dezenvolvimentu sistema ho prestasaun servisu direta ba labarik no família sira ne’ebé presiza apoiu agora.

Patrizia hatutan objetivu ikus liu mak kria sosiedade ida ne’ebé justu no servisu ba Timoroan hotu, la haré ba idade ka estatutu sira-nian.

Nia uza kestaun ijiene no asesu ba bee-moos nu’udar ezemplu atu hatudu katak programa saúde no nutrisaun presiza haré ba kondisaun ne’ebé komunidade enfrenta.

“Komunidade sira laiha bee, loos ka lae? Entaun oinsá ita bele iha ijiene, se ita laiha bee-moos,” nia hateten.

Tuir nia, se família iha asesu ba ai-han nutritivu, responsabilidade atu fornese hahán di’ak tenke fahe entre inan-aman no membru família sira, inklui avó sira. Maibé, se ai-han nutritivu la disponivel ka presiza osan barak atu sosa, presiza iha intervensaun husi governu no setór relevante sira.

Nia apela ba komunidade atu komprende sira-nia nesesidade no halo ezijénsia ba servisu no kondisaun ne’ebé presiza atu garante nutrisaun di’ak. Tanba, ida-ne’e la’ós kestaun Governu nian de’it. Mézmu ne’e, Governu tenke haré ba fatór hotu-hotu ne’ebé influénsia nutrisaun, inklui agrikultura, suplementasaun ai-han, disponibilidade no presu hahán, no mós envolvimentu setór privadu.

Reprezentante Unicef mós husu se setór privadu iha ona opsaun hahán nutritivu ne’ebé sufisiente ba komunidade, tanba disponibilidade hahán barak no presu ne’ebé baratu la signifika katak hahán hirak ne’e saudável.

Nia konsidera katak problema mánutrisaun, desperdísiu no ra’es-badak ka stunting kompleksu tebes no labele rezolve ho intervensaun simples ida de’it.

Nia afirma to’o ona tempu atu iha diskusaun klean liután kona-bá nutrisaun, desperdísiu no ra’es-badak ka stunting iha Timor-Leste.

Governu hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu internasionál sira presiza kontinua servisu hamutuk atu halo mudansa sustentável.

Aleinde polítika no sistema, nia suzre presiza mós mudansa iha atitude sosiál. Timoroan sira presiza komprende saida mak hahán saudável no sé mak iha responsabilidade atu garante asesu ba hahán nutritivu.

Bá  feto foin-sa’e sira, tuir  Patrizia Digiovanni, presiza hetan nutrisaun di’ak no saúde di’ak molok isin-rua. Enkuantu labarik-mane sira mós presiza komprende sira-nia responsabilidade nu’udar aman iha futuru.

Patrizia fó hanoin responsabilidade kona-bá nutrisaun labarik la tau hotu ba feto sira. Tanba,  dala barak feto sira hatene saida mak presiza atu halo, maibé la hetan kbiit ka apoiu sufisiente atu implementa.

Apela mós ba família sira atu fó prioridade ba labarik bainhira prepara hahán ba família, ho asegura katak iha hahán nutritivu no saudável iha meza, hodi suporta labarik sira-nia kresimentu no dezenvolvimentu.

Nia hatutan rezolve mánutrisaun iha Timor-Leste presiza kolaborasaun entre ministériu hotu-hotu, governu, komunidade, família no setór privadu.

Jornalista: Cesarina de Carvalho

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!