Noticias

INTL,I.P no PJA Tradús Lei sira Ba Tetum Atu Fasilita Sidadaun sira

todayOctober 28, 2026 36

Background
share close

Díli, 28 Outubru 2026  (RAFA)—Imprensa Nasionál Timor-Leste Institutu Públiku (INTL,I.P),  servisu hamutuk Paideia Juriskonsultu  no Advogadu (PJA), halo tradusaun bá lei   sira husi lian Portugés ba Tetum atu fasilita sidadaun sira asesu no komprende lei ne’ebé vigora iha Timor-Leste.

Prezidente Konsellu Diretivu INTL, I.P,  Jaime Fernando dos Mártires Carvalho Correia,  hatete  bá Jornalista sira, iha Salaun  João Palu II, Kuarta-ne’e, katak tradusaun lei sira husi lian Portugés ba Tetum importante tebes atu fasilita sidadaun sira asesu no komprende lei ne’ebé vigora iha Timor-Leste.

Nia esplika katak kolaborasaun entre INTL, I.P. no PJA la’ós foin hahú iha tinan ne’e, maibé kontinua husi servisu ne’ebé sira hala’o ona iha tinan kotuk, liuliu iha área tradusaun lei sira ne’ebé publika iha Jornal da República, maioria iha lian Portugés.

“Entaun ita hamutuk ho sira  iha lei barak sira konsege  tradus bá tetum atu nune’e, ita ninia  sidadaun bele asesu no bele komprende di’ak liután,” hatete Jaime Fernando dos Mártires Carvalho Correia.

Nia hatutan, INTL, I.P. iha responsabilidade importante atu públika aktu jurídiku no lei sira ne’ebé vigora iha Timor-Leste liuhusi Jornal da Repúblika. Tanba ne’e, presiza mós apoiu husi ema sira ne’ebé iha koñesimentu no kapasidade iha área lejislasaun, atu asegura katak lei sira bele komprende ho di’ak.

liuhusi kooperasaun ho PJA, sira konsege tradús lei importante balun ba Tetum, inklui Lei Partidu Polítiku no Kódigu Prosesu Penál no kódigu prosesu sivíl. Inisiativa ne’e atu ajuda komunidade ne’ebé seidauk iha koñesimentu di’ak kona-ba lian Portugés  bele asesu ho iha lian  tetum. Tanba ne’e tuir nia, iha planu atu kontinua tradús lei sira seluk, inklui lei kona-ba aprovizionamentu.

Kona-bá oinsá komunidade bele asesu ba livru tradusaun lei sira ne’e, Jaime Fernando esplika, publika iha Jornal  Repúblika bele asesu gratuitamente,  maibé bainhira dokumentu sira ne’e imprime no  forma  sai livru, sidadaun sira presiza  sosa.

Nia hatutan katak, livru sira ne’e hetan interese husi parte diferente, liuliu estudante universitáriu sira iha Fakuldade Direitu, ne’ebé presiza livru jurídiku atu apoia sira-nia estudu. Entre livru ne’ebé hetan interese mak livru kona-ba Prosesu Penál no Prosesu Sivíl, ho folin US$14 kada livru.

Iha fatin hanesan, Membru Tradusaun Pe. Júlio Crispim hatete,  tradusaun husi Portgués bá tetun liu-liu kona-bá kódigu  prsesu penál no kódigu prosesu sivíl uluk iha ona, maibé bainhira atu lee de’it ho tetun, dala ruma difisil tebetebes no lee fali  husi portugés mós hanesan.

“Entaun ita  koko atu bele halo tradusaun ida-ne’ebé maka besik bá língua portugéz Ninian atu nune’e, memzu ke laiha ninia lejislasaun sira ho portugés  ne’e, it abele lee ho tetun, ita nia komprensaun ne’e besik malu,” hatete Pe .Júlio Crispim.

Nia dehan, iha tinan kotuk, halo tradusaun ho lei laborar ho lei penál no lei koletánea rua   no matéria sira seluk.

Nia afirma, tanba konfiansa  UNTL bá ekipa tradusaun Paideia Juriskonsultu  no Advogadu, koko atu bele halo tradusaun ida-ne’ebé di’ak liu bá iha Sistema jurídiku no mós bai ha profionais direitu sira inkliu entudante direitu sira.

Nia dehan,  Estadu Direitu sira, balu uza ona língua portugéza iha iha sira nia estudu bá direitu, maibé balu uza língua tetun, nune’e INTL ho PJA hakarak promvome tradusaun ida-ne’ebé  di’ak atu bele fasilita estudante Timoroan sira estuda kona-bá direitu ho ho lian  tetun no mós  institusaun públiku  ne’ebé mak presiza  lei sira ne’ebé maka iha tradusaun tetun ne’ebé besik bá iha entendimentu Timoroan atuál.

Jornalista: Marcelino Tomae

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!