Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 18 Novembru 2026 (RAFA) – Maske, Hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV) enfrenta menus estoke plástiku ba halbiur doasaun ran tanba demanda ba ran maka’ás. Maibe, Banku de Sangue hahú husi fulan-Jullu to’o fulan-Setembru, tinan ne’e, rekolla ran husi doadór ran sira hamutuk 2.070.
Xefe Departamentu Banku de Sangue, Alexandrino Mendonça ba jornalista sira iha kna’ar fatin, Kuarta-ne’e, informa katak ran ne’ebé sira rekolla atu responde ba nesesidade pasiente sira ne’ebé presiza transfusaun ran. Maibé, tipu ran AB sei sai dezafiu ba Banku de Sangue hodi asegura tanba doadór ho tipu ran ne’e limitadu.
“Totál ran ne’ebé ita rekolla hamutuk 2.070. Maibé, ran ne’ebé ita halo transfusaun hamutuk 2.188. Ran rua ne’e iha diferensa, tanba komponente ran ne’ebé ita fahe, hanesan plasma no komponente seluk, la hanesan ho transfusaun ran,” Alexandrino Mendonça esplika.
Nia hatutan ran ne’ebé Banku de Sangue rekolla durante trimestre datoluk ne’e, iha fulan-Jullu rekolla ran 836, fulan-Agostu (579) no fulan-Setembru (655).
“Estoke ran ne’ebé ita susar atu hetan tipu ran AB, tanba tuir dadus ne’ebé iha pasiente ne’ebé baixa ho tipu raan AB iha númeru menus iha ita-nia rai. Tanba ne’e, ran tipu ne’e ladún barak no susar atu hetan,” Xefe Departamentu Banku de Sangue ne’e konfirma.
Nia mós relala kona-bá estoke ran ne’ebé disponivel agora hamutuk 53, kompostu husi tipu ran A na’in-aat, B na’in-13, O na’in-27 no AB na’in-sia. Maibé, estoke ne’e bele muda tuir nesesidade pasiente sira no doasaun raan ne’ebé mai, tanba tipu ran A no B mak menus liu kompara ho tipu ran seluk.
Daudaun ne’e atividade doasaun ran la’o kontinua durante loron tomak, no stoke ran bele aumenta ka tun, depende ba númeru doadór sira ne’ebé mai no nesesidade pasiente sira iha ospitál.
Banku de Sangue HNGV enfrenta mós problema menus plástiku atu rai ran durante fulan-ne’e, tanba plástiku ran sira tenke sosa liuhusi Institutu Nasionál Farmásia no Produtu Médiku (INFPM) ne’ebé halo prosesu kompra iha rai-li’ur, nune’e presiza tempu atu to’o iha Timor-Leste.
Antes ne’e, Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapêutika HNGV, Vidal de Jesus Lopes, rekoñese HNGV enfrenta menus estoke plástiku ran nune’e mós estoke ran, tanba demanda ba ran maka’ás.
“Ita rekolla ran, konserva ran no fó pasiente sira ne’ebé mak presiza, iha fulan-Setembru ikus, ita enfrenta duni, kona-bá problema plástiku ran nian, ita tenta buka maneira hotu, hanesan nafatin ida-idak ho nia servisu, no buka plástiku ran ne’e,” Vidal de Jesus Lopes subliña.
Tuir nia, Banku de Sangue simu pedidu apoiu husi instituisaun oioin, inklui PNTL, Universidade, instituisaun relijiozu no entidade seluk, atu fó apoiu tékniku ba atividade doasaun ran ba sira-nia funsionáriu.
Vidal de Jesus Lopes afirma katak ba pedidu hirak ne’e, ekipa HNGV fó apoiu tékniku ba instituisaun sira ne’ebé bele halo doasaun ba ran, enkuantu pedidu sira ne’ebé presiza plastik ran sei hein resposta husi INFPM.
Nia subliña kona-bá fornese plástiku ran nu’udar responsabilidade INFPM, no komunikasaun entre instituisaun rua kontinua la’o di’ak.
NFPM fó ona resposta ba nesesidade emerjénsia ne’ebé HNGV hasoru, no ekipamentu ne’ebé hetan utiliza ona atu asegura kontinuidade servisu.
Nia husu atu fornese plástiku ran la’ós de’it bainhira mosu situasaun emerjénsia, maibé tenke garante mós fornesimentu kontinua no sustentável atu responde ba nesesidade HNGV iha tempu naruk.
Diretóra Ezekutiva INFPM, Paulina Mendonça, informa INFPM halo ona distribuisaun plástiku atu halo doasaun ran ba HNGV, hafoim HNGV enfrenta problema stock out.
Nia esplika INFPM buka ona solusaun atu rezolve problema ne’e no halo distribuisaun tuir pedidu no nesesidade husi HNGV. Nia mós relata reazente rua ne’ebé presiza sei tama tan iha semana ida-ne’e.
Aleinde ne’e, Paulina hatete ba futuru INFPM sei halo prosesu rekualifikasaun atu hadi’a jestaun aprovizionamentu, tanba prosesu kompra normal bele lori tempu to’o fulan-neen.
Jornalista: Cesarina de Carvalho
Written by: RafaFM
Banku de Sangue Rekolla Ran husi Doadór 2.070 HNGV Menus Estoke Plástiku Ran
todayNovember 20, 2026 3 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt