Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
PM Xanana Gusmão rona esplikasaun balu husi Ministru Obras Públika iha ámbitu reuniaun KROP 2027. Imajen/Média GPM
Díli, Agostu 2026 (RAFA)- Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão informa katak Governu daudaun ne’e hala’o ona obra hadi’a dalan no instalasaun iluminasaun iha área Kuluhun too Becora atu garante movimentasaun komunidade nian ho seguru, tanba ne´e husu ba komunidade, liu-liu joven sira atu proteje fasilidade públiku ne’ebé Governu instala ona.
“Ita boot sira mós dala ruma akompaña uitoan husi Becora mai to’o iha Kuluhun, ita hadi’a loke dalan, ita hadi’a halo iliminasaun ba estrada, hodikalan ema bele la’o ho konfiansa. Seidauk hotu, dala-ruma ita bele dehan tanbasá mak buat kleur, se mak ko’alia hanesan ne’e karik la hatene prosesu ida estrada nian ne’e, tenke tau hanesan ne’e, no tenke ida ne’ebá,” Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão hateten iha ámbitu reuniaun Komité Revizaun Polítika Orsamentu Jerál Estadu 2027 iha Ministériu Finansas, Kuarta-ne’e.
Xefe Governu esplika, iha prosesu sira ba hadi’a kapitál nasaun nian, liu-liu oinsá jere fiu eletrisidade sira atu labele tabele barak (trankadu) no hatama hotu husi rai-okos hanesan bolu fibra maibé sei iha ema balun buka estraga tanba ne’e bolu atensaun ba Xefe Suku, Xefe Aldeia sira, ba Prezidente Autoridade Munisípiu sira, ba oranizasaun joven sira hodi haré ba ida ne’e.
“Ita haka’ás aan atu hadia ita nia rain, joven sira labele sai fali kriminozu iha ita nia rain rasik,” Xanana subliña.
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana husu ba joven sira tenke respeita inan-aman, família ne’ebé terus tinan hira kotuk ba hodi bele hetan ukun aan.
Xefe governu informa, Prezidente Autoridade Munisípiu Díli halo ona koordenasaun no enkontru ho Xefe Suku sira, bolu Administradór-Postu sira ho Xefe Aldeia sira hodi hatudu kona-bá servisu sira iha terrenu no oinsá konsensializa komunidade sira hodi tau matan hamutuk.
Kondena Deskoñesidu Estraga Panel RMU no LV Eletrisidade iha Becora
Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, kondena maka’as asaun ema deskoñesidu ne’ebé estraga odamatan panel RMU (Ring Main Unit) no Panel LV (Low Voltage) iha sistema eletrisidade subterráneu (underground) iha área Kuluhun-Becora, liu-liu iha Igreja Becora nia oin.
PM Xanana apela bá komunidade, liu-liu joven sira, atu hametin dame no proteje patrimóniu públiku, tanba infraestrutura eletrisidade ne’e uza osan povu nian no importante bá vida komunidade.
“Tanba ida-ne’e, husu bá komunidade tomak atu haka’as aan hodi haki’ak paz no dame, hodi ita bele la’o bá dezenvolvimentu ho di’ak. Dala ruma iha problema iha fatin-fatin. Horikalan, iha área Becora to’o Kuluhun, ita hadi’a dalan no halo iluminasaun bá estrada hodi kalan ema bele la’o ho konfiansa, maibé seidauk hotu dala ruma ita preokupa tanba buat ne’e la’o kleur,” PM Xanana hateten.
Governu kontinua konsentra esforsu atu hadi’a infraestrutura no fornese eletrisidade bá populasaun, maibé iha ema balun ne’ebé estraga infraestrutura públiku.
“Antes ne’e Díli ne’e sidade fiu iha fatin balun sei nakonu, iha área seluk laiha ona fiu, maibé fiu sira ne’e tau iha fatin ida hodi fahe bá fatin hotu, ema buka estraga,” Xanana Gusmão dehan.
PM Xanana mós bolu atensaun bá Prezidente Autoridade, xefe suku, xefe aldeia no organizasaun juventude sira atu servisu hamutuk hodi prevene asaun sira ne’ebé bele estraga infraestrutura públiku.
Iha parte seluk, Prezidente Komisaun Ezekutiva Eletrisidade Timor-Leste, Empreza Públiku (EDTL, E.P.), Paulo da Silva, lamenta asaun estraga panel eletrisidade ne’e, no hateten katak ema ne’ebé halo asaun ne’e bele mós kliente EDTL nian.
“Ema deskoñesidu horikalan estraga tiha odamatan panel nian. Ita bele deskonfia katak sira selok ho buat ruma, maibé ita seidauk hatene motivu saida mak sira halo ida-ne’e,” Paulo da Silva hateten hanesan sirta husi komuikadu ofisiál husi Gabinete Primeiru-Ministru.
Nia esplika, odamatan panel ne’e nakloke no taka ladi’ak tanba estragus, maibé panel rasik sei funsiona atu fornese enerjia eletrisidade bá Dili.
Sorte, estragus ne’e la to’o bá parte interna panel, tanba karik to’o bá laran bele hamosu problema boot bá fornesimentu eletrisidade.
Paulo da Silva hateten, kazu estraga infraestrutura eletrisidade la’ós akontese dala ida de’it, tanba panel ne’ebé fornese eletrisidade bá área Becora, ne’ebé instala besik Igreja Becora, mós hetan estragus iha odamatan panel.
EDTL seidauk hatene ema ne’ebé responsavel bá estragus ne’e. Maibé, hafoin simu informasaun hosi tékniku, EDTL pasa kedas informasaun bá Polísia no halo ona prosesu identifikasaun liuhosi kamera CCTV ne’ebé besik fatin akontesimentu.
“Odamatan a’at ne’e iha impaktu tebes, tanba ema la bele kaer panel ne’e tanba iha alta tensaun. Maibé ami koordena ona ho kompañia tanba sira iha responsabilidade atu haree no hadi’a fila-fali,” nia dehan.
Governu ho EDTL kontinua halo esforsu atu hadi’a kualidade fornesimentu enerjia elétrika bá populasaun, maibé asaun estraga infraestrutura bele prejudika esforsu ne’e.
EDTL, hamutuk ho kompañia responsável bá operasaun no manutensaun, sei monta lutu ka proteksaun iha área panel sira no instala kamera CCTV atu reforsa seguransa no prevene estragus iha futuru.
Panel RMU no Panel LV mak elementu importante iha sistema distribuisaun eletrisidade subterráneu (underground).
Panel sira-ne’e iha funsaun prinsipál atu kontrola no fahe enerjia, regula sistema voltagem no asegura fornesimentu eletrisidade ho seguransa bá komunidade, instituisaun no empreza sira iha área ne’e.
Jornalista: Cristina Ximenes
Written by: RafaFM
Governu Prioritiza Iluminasaun iha Dalan Públiku Kuluhun-Becora
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt