Noticias

Governu Aprova Projetu Lei Haat Kona-bá Alterasaun Lejizlasaun Eleitorál no Rejistu Eleitorál

todayOctober 21, 2026 166 1

Background
share close

Díli, 21 Setembru 2026 (RAFA)– Konsellu Ministrus, Kuarta-ne´e, aprova projetu Proposta Lei haat, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, relasiona ho alterasaun lejizlasaun eleitorál no rejistu eleitorál, ho objetivu atu atualiza no armoniza prosedimentu eleitorál, moderniza sistema resenseamentu, no mós fasilita ezersísiu direitu votu nian.

Proposta sira ne’ebé aprova ona inklui alterasaun daruak ba Lei n.º 22/2021, loron 4 fulan-novembru, Lei Eleitorál Munisipál; alterasaun daruak ba Lei n.º 6/2016, loron 25 fulan-maiu, Lei Resenseamentu Eleitorál; alterasaun daneen ba Lei n.º 6/2006, loron 28 fulan-dezembru, Lei Eleitorál ba Parlamentu Nasionál; no alterasaun ba dala hitu ba Lei n.º 7/2006, loron 28 fulan-dezembru, Lei Eleitorál ba Prezidente Repúblika.

Entre medida prinsipál sira ne’ebé propoin, maka hasa’e asesibilidade hosi prosesu eleitorál ba ema sira ho defisiénsia, liuliu liuhosi introdusaun hosi matrís (modelu) sira boletin votu nian iha letra braille, apoiu ba eleitór sira ho difikuldade mobilidade nian, no mós votu asistidu iha kazu sira ne’ebé prevee iha lei. Prevee mós estensaun oras votasaun nian iha estranjeiru to’o tuku 8 kalan ba eleisaun Prezidente Repúblika no Parlamentu Nasionál, ho objetivu atu fasilita partisipasaun eleitorál hosi sidadaun timoroan sira ne’ebé hela iha diáspora.

Iha ámbitu hosi resenseamentu eleitorál, mudansa sira ho objetivu atu konsolida dijitalizasaun hosi sistema, hodi estabelese uzu hosi formuláriu eletróniku no rejistu hosi dadus biométriku, inklui impresaun dijitál (impresaun liman-fuan) no fotografia hosi eleitór, no ho introdusaun elementu foun sira seguransa nian iha kartaun eleitorál, liuliu kódigu QR ida. Aleinde ne’e, propoin posibilidade atu harii komisaun sira rejistu eleitorál nian iha nasaun sira ne’ebé maka Timor-Leste laiha reprezentasaun diplomátika, liuhosi sidadaun timoroan na’in rua ho idoneidade provadu ne’ebé hela iha nasaun ne’e.

Proposta sira ne’e inklui mós atualizasaun rekizitus hodi aprezenta kandidaturas, posibilidade hodi ajusta númeru hosi ofisiál eleitorál balun ba númeru hosi eleitór sira ne’ebé rejistadu iha sentru votu nian no estasaun votu nian, no mós mudansa sira seluk ne’ebé ho objetivu atu hadi’a organizasaun hosi aktu eleitorál. Iha kazu eleisaun munisipál, kandidatura sira ba Prezidente no Vise-Prezidente Munisípiu ne’ebé aprezenta hosi grupu sidadaun sira tenke kontinua halibur apoiu hosi pelumenus 5% hosi eleitór sira ne’ebé rejistadu iha munisípiu ne’e, agora tenke inklui pelumenus proponente na’in-50 hosi sub-unidade ida-idak ne’ebé maka halo parte iha munisípiu ne’e.

Ho mudansa sira-ne’e, objetivu mak atu moderniza no armoniza kuadru eleitorál, halo prosesu sira votasaun no rejistu nian sai asesivel liután, no mós adapta lejizlasaun ho evolusaun teknolójika no esperiénsia ne’ebé hetan iha hala’o prosesu eleitorál iha Timor-Leste.

Jornalista: Remigia Locatelli

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!