Fundasaun Mahein Husu Joven Sira Banati Tuir Espíritu Nasionalizmu FALINTIL

Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo.

Díli, 20 Agostu 2026 (RAFA)- Ho komemorasaun tinan-51 kriasaun FALINTIL, Organizasaun Naun Governamentál Fundasaun Mahein (FM) husu joven sira banati tuir espíritu nasionalizmu, dedikasaun, disiplina no lealidade FALINTIL nian ne’ebé nakonu ho sakrifísiu iha luta ba independénsia Timor-Leste nian atu kontinua sai lisaun ba dezenvolimentu nasionál.

Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo ba RAFA iha Díli, Kinta-ne’e, hateten, iha istória Timor-Leste nian, instituisaun ida ne’ebé mais maduru no kleur liu ne’e mak FALINTIL.

“FALINTIL ne’ebé ohin halo tinan ba dala-51, nia hatudu profisionalizmu, disiplina, lealidade, no sakrifisiu ba tempu difisil ne’ebé nia defende no restaura fali estadu ida naran RDTL, nia espíritu bele sai ezemplu di’ak ba lideransa foun nasaun ne’e nian no joven sira atu banati tuir espíritu nasionalizmu, dedikasaun, disiplina, lealidade, no espíritu sira ne’ebé servisu maka’as sakrifisiu ne’e sai lisaun signifikante no kontinua sai lisaun interese estratéjiku ba jerasaun foun atu banati tuir. Tanba loron ida ne’e importante ba FALINTIL, no FALINTIL kontinua nafatin sai povu nian,” hatete Diretór Ezekutivu Fundadaun Mahein, Nelson Belo.

Diretór Ezekutivu ne’e hatutan, ne’e la’ós organizasaun rezisténsia, maibé mós reprezenta disiplina, kompromisu, integridade, sakrifisiu sira ne’ebé organizadu, FALINTIL hatudu tiha ona iha tempu rezisténsia no restaura ukun rasik aan.

Parabéns ba FALINTIL

Diretór Fundasaun Mahein esplika, slogan iha tempu rezisténsia refleta realidade, tanba FALINTIL ne’e mai husi povu, moris ho povu, luta ho povu no povu mak lidera FALINTIL. Entaun slogan ida ne’ebé FALINTIL sai ikan, povu sai bee ne’e refleta realidade. Maibé, atu ko’alia kona-ba FALINTIL funu ida ai-laran, iha tempu rezisténsia ho funu ida agora la hanesan ona, entaun slogan ida ne’ebé  povu sai bee no FALINTIL sai ikan ne’e la relevante.

Iha fali ona étapa seluk mak funu ida uluk iha ai-laran, agora muda mai funu modernu iha kantor, entaun funu ida ne’ebé uluk kontra inimigu ida ne’ebé vizibel agora kontra fali funu ida oin seluk, funu ne’ebé tenke disiplina, funu ida iha kantor ne’ebé servisu pontualidade, servisu tenke ingata lei, disiplina, tuir ordem no enkuadramentu legál sira ne’ebé iha.

Nia reforsa, satan disiplina instituisaun hanesan militár ida ne’e funu ida ne’ebé mais modernu presiza slogan ida ne’ebé diferente.

“Slogan ida ne’ebé ami bele fó sai tuir ami nia hanoin ema barak bele dehan, slogan ida ne’e kontinua vale, loos maibé slogan ne’e ita bele modifika bele refleta realidade. Slogan ida agora ne’e mak disiplina servisu maka’as no lealidade no unidade, slogan sira ne’e ita foti husi espíritu FALINTIL ne’e mai atu bele dezenvolve no kapasita ita hodi moderniza instituisaun FALINTIL Defeza Timor-Leste ne’e sai instituisaun ida ne’ebé mais forte atu sai matadalan ba instituisaun sivil sira hodi bele serbí estadu ne’e ho dignu, di’ak ba prosesu dezenvolvimentu konstrusaun estadu no nasaun,” tenik Direitór Ezekutivu  Fundasaun Mahein.

Nia informa, agora ne’e FALINTIL transfere ba forsa regular ne’e la’ós de’it ona Komandu maibé nia submete ona ba regra sira ne’ebé iha, konstituisaun, regra enkuadramentu legál sira ne’ebé iha nasionál no rejionál nian.

Nia haktuir, kooperasaun rejionál sira ne’e mak bolu kooperasaun estratéjiku, kooperasaun istóriku no kooperasaun viziñu ka kooperasaun ASEAN.

Tanba, kooperasaun estratéjiku mak ho nasaun sira CPLP, daudaun ne’e kontinua nafatin iha Ministru Defeza CPLP nian mai enkontru, ita mós ba enkontru, ne’e kooperasaun ida ne’ebé mais istóriku, fahe istóriku sira ne’ebé iha, maibé hateke ba futuru oinsá bele dezenvolve forsa hateke ba futuru hodi profesionaliza no moderniza instituisaun defeza.

Nia hatutan, kooperasaun estratéjiku ne’e ho nasaun boot sira hanesan Austrália, Estadus Unidus Amérika, Xina, ho kooperasaun bilaterál sira ne’e bele kapasita ita atu iha kapasidade natoon ba koezaun problema sira oinsá mak krime sira ne’ebé mais avansadu.

Nune’e, la hanesan uluk sira kontra halo rezisténsia iha ai-laran maibé rezisténsia iha villa ne’e konflitu oinsá mak forsa bele jere konflitu, envolve kona-bá manutensaun paz iha rejiaun ne’e no mós iha mundu. Sira ne’e sai hanesan demanda boot ida hodi profesionaliza no moderniza  instituisaun FALINTIL-FDTL.

Maibé, agora komandante sira no lideransa sira ne’ebé uluk lidera funu sira katuas daudauk ona. Sira ne’ebé hamosu slogan FALINTIL sai ikan, povu sai bee ne’e sira katuas daudaun ona.

Tanba ne’e, agora daudauk prosesu kona-ba reforma, transfere poder husi katuas sira ba foinsa’e.

Nia afirma, se moderniza ne’e FALINTIL-F-FDTL ne’e mai ho pakote boot mak tenke moderniza rekursu umanus, atu bele lori estafeta ba tur lideransa hodi troka Komandante sira ne’ebé mai husi rezisténsia ne’ebé katuas daudauk ona.

Ho ida ne’e presiza lideransa ka Komandu ida ne’ebé mais kapasitadu, mais disiplina, integridade ida aas, ses husi korupsaun, nepotizmu, partidarizamu, no ses husi familiarizmu sira ne’e sai pakote ida atu ingata kooperasaun rejionál no internasionál.

Tanba, ne’e kontinua nafatin lori espíritu FALINTIL nian mai hodi dezenvolve Forsa Defeza ida ne’ebé mais modernu no mais avansadu iha tátika no disiplina.

Jornalista: Cristina Ximenes