Noticias

Fokupers Hala’o Sensibilizasaun Kombate Asédiu Seksuál Iha Kampus

todayAugust 19, 2026 62

Background
share close

Díli, 19 Agostu 2026 (RAFA) —  ONG Forum Komunikasaun ba Feto Timor Lorosa’e (Fokupers), Kuarta-ne’e, hala’o sensibilizaun kona-bá oinsa hasa’e konsiénsia estudante sira kona-bá kombate violénsia bazeia ba jéneru no asédiu seksuál iha ambiente kampus.

Atividade ne’e realiza nu’udar kontinuasaun ba implementasaun Memorandu Entendimentu (MoU) ne’ebé estabelese entre Fokupers ho Universiddade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) iha  tinan rua liubá.

Iha sensibilizasaun ba  estudante sira husi Fakuldade Filozofia no Edukasaun ho tema “Hamutuk Assegura Kampus Livre Husi Violénsia Bazeia ba Jéneru”

Fasilitadór Fokupers, Rio Araújo, hateten objetivu hotu husi sosializasaun ne’e atu  asegura estudante, manorin no komunidade akademika tomak bele moris no aprende iha ambiente ne’ebé livre husi violénsia bazeia ba jéneru no asédiu seksuál.

“Ho atividade ida-ne’e, ami hakarak hasa’e koñesimentu no konsiénsia estudante sira kona-bá violénsia bazeia ba jéneru, asédiu seksuál no mekanizmu referál, inklui oinsá vítima bele buka tulun no hetan justisa,” Rio Araújo hateten.

Nia esplika katak, bainhira kazu asédiu seksuál akontese iha nivel instituisaun, estudante sira presiza hatene katak iha mekanizmu atu hato’o denúnsia, liuhosi prosesu disiplinár no prosesu kriminál, tuir prosedimentu legál ne’ebé vigora iha Timor-Leste.

Rio Araújo mós haktuir atividade sensibilizasaun ne’e la’ós primeira-vez Fokupers realiza iha UNTL, tanba molok ne’e hala’o ona atividade hanesan iha fakuldade sira seluk. Sensibilizasaun sei kontinua ba fakuldade sira ne’ebé seidauk partisipa.

Fokupers nia asaun prinsipál fahe informasaun ba estudante sira kona-bá direitu, mekanizmu denúnsia no rede referál, atu estudante sira bele hatene ba ne’ebé tenke buka tulun bainhira hasoru violénsia iha eskola ka kampus.

Iha fatin hanesan, Dekanu Fakuldade Filozofia, Faustino Soares, konsidera  sensibilizasaun ne’e importante tebes tanba universidade la’ós de’it fatin atu hanorin no promove siénsia, maibé tenke sai mós ambiente ne’ebé seguru ba ema hotu.

“Universidade la’ós fatin ida ne’ebé ke atu hanorin de’it siénsia, maibé fatin ne’ebé tenke seguru ba ema hotu,” dekanu ne’e afirma.

Nia hatutan formasaun ne’e ajuda estudante sira atu komprende hahalok sira ne’ebé bele viola direitu umanu, inklui asédiu seksuál, no fó korajen ba sira atu ko’alia sai bainhira hasoru violasaun direitu.

Dekanu Faustino Soares mós espera katak atividade hanesan ne’e bele kontribui atu forma estudante sira sai defensór ba direitu umanu, liuliu atu defende ema sira ne’ebé la iha lian ka sente difísil atu ko’alia sai.

Iha biban hanesan, Provedor do Estudante, Padre Nivio Correia Lebre, hateten semináriu ne’e iha objetivu atu sosializa no promove zero toleránsia ba abuzu iha forma oioin iha ambiente universidade.

Tuir nia, atividade ne’e nu’udar medida preventiva atu estudante sira hatene katak UNTL iha Provedoria no Gabinete Dekanu ba Asuntu Estudantil ne’ebé bele fasilita informasaun no orientasaun bainhira estudante sira hasoru problema.

Nune’e mós objetivu sensibilizasaun la’ós de’it atu fó informasaun téknika, maibé mós atu hametin espírito ajuda malu entre sivitas akademika, hodi kria kampus ne’ebé saudável, seguru no iha espasu ba diálogu.

Nia fiar katak kampus ne’ebé livre husi abuzu sei fó oportunidade ba estudante sira atu dezenvolve sira-nia kapasidade akademika, atinji sira-nia objetivu no realiza sira-nia mehi ba futuru.

Jornalista: Cesarina de Carvalho

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!