Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 15 Outubru 2026 (RAFA)- Relatóriu Publikasaun ba kondisaun eskola iha Munisípiu Ermera, Aileu no Baucau, ne’ebé fó sai husi Asosiasaun HAK Timor-Leste, hatudu katak eskola Ensinu Báziku hamutuk 45 presiza atensaun urjente husi Ministériu Edukasaun.
Relatóriu ne’e mós hatudu katak, sei iha dezafiu importante, husi eskola 45 ne’ebé iha eskola 13 ka 28,95%, seidauk iha asesu ba bee-moos. Eskola hamutuk 41 ka 91,11% seidauk iha instalasaun sanitasaun ne’ebé sensivel ba iha estudante ho defisiensia.
Alenide, eskola 24 ka 53,73%, ne’ebé livru ba estudante sira seidauk sufisiente. Eskola 39 ka 86,67% seidauk iha asesu ba internet, no laiha eskola ne’ebé iha laboratóriu, iha atividade ne’ebé sira bele útiliza ba prátika sira.
Iha relatóriu Asosiasaun HAK ne’e enfaze mós eskola 16 ka 35,56% seidauk iha bee-moos atu apoiu ba merenda eskolar.
Diretór Ezekutivu Asosiasaun HAK Timor-Leste, Feliciano da Costa Araújo liu husi nia intervensaun iha lansamentu relatóriu ne’ebé hala’o iha Salaun Asosiasaun Hak, Kinta-ne’e, eskola ensimu báziku 45 iha munisípiu Ermera, Aileu ho Baucau mak sai hanesan alvu ba monitorizasaun ne’ebé sira nia parte halo hodi produs iha relatóriu refere.
Iha fatin hanesan, Diretór Jerál Ensinu Pre-eskolar, Ensinu Báziku, no Ensinu Rekorente iha Ministériu Edukasaun, Apolinario Serpa Rosa hatete, Minsiteriu Edukasaun aprésia no mós agradese ba Asosiasaun HAK ne’ebé halo ona monitorizasaun ba eskola 45 ne’ebé espalla munisípiu Baucau, Aileu no Ermera.
Nia hateten ministériu sai konsidera relatóriu Asosiasaun HAK nian ne’e no sei hatutan ba dirijente sira depois bele konsidera iha planu sira oin mai.
“Loos duni, relatóriu sira nian, ami akompaña ne’e loos, tanba iha fatin sira ne’ebé ohin ita temi ne’e, iha liu área sira remota no mós balun ekstrema remota. Ita haree vídeo ohin aprejenta ne’e edifisiu ne’ebé uluk pakote referendum iha 2010 konstrui iha ne’eba,” Apolinario Serpa Rosa hateten.
Diretór Jerál Ensinu Pre-eskolar, Ensinu Báziku, no Ensinu Rekorente ne´e hatutan, liu husi monitorizasaun sira-ne’e, hein katak ida ne’e sei aprezenta ba autoridade munisipál no mós Ministériu Edukasaun bele haree hodi halo indentifikasaun mós ba eskola sira ne’ebé uluk pakote referendum ne’ebé at ona, hira mak presiza atende urjente, liu-liu reabilitasaun.
Diretór Jerál Ensinu Pré-eskolar, Ensinu Báziku no Ensinu Rekorrente, Apolinario Serpa Rosa, haktuir tan, infraestrutura edukasaun nian sei sai dezafiu ida, tanba orsamentu ne’ebé seidauk sufisiente atu hadi’a kondisaun eskola sira hotu iha Timor-Leste.
“Ita nia eskola lubuk ida ne’ebé iha kondisaun seidauk di’ak hotu, tanba difikuldade ho ita nia orsamentu ne’ebé ladun adekuadu ba infraestrutura edukasaun nian,” nia hateten.
nia hatutan, kona-ba biblioteka, Ministériu Edukasaun servisu hamutuk ho parseiru Care Internasionál iha programa hatutan kontinua hala’o sira nia atividade iha eskola sira.
“Ita la presiza harii edifisiu biblioteka ketak, maibé ita halo hanesan kantinu aprendizajen biblioteka kiik-oan ne’ebé ita tau iha sala de aula depois ita-nia oan sira ne’ebé la asesu meius ne’ebé ita fahe tiha ona eskola sira,” nia informa.
Kona-bá asesu ba bee-moos, Ministériu Edukasaun identifika ona eskola públiku iha Timor-Leste hamutuk 1.117, hahú husi eskola filial to’o eskola sentrál no husi númeru ida ne’e kada munisípiu iha ida-idak ninia difikuldade, balun dook husi bee-matan, bainhira eskola di’ak tiha mais bee falta.
Lansamentu relatóriu publikasaun ba kondisaun eskola iha Munisípiu Ermera, Aileu no Baucau ne’e partisipa husi reprezentate Uniaun Europeia, reprezentate Country Diretór husi Care Internasionál iha Timor-Leste, Diretór Jerál Edukasaun, Adjunta Provedór Direitu Umanus no Justisa, nune’e mós parseiru nasionál no internasionál sira.
Jornalista: Cristina Ximenes
Written by: RafaFM
Eskola Ensinu Báziku 45 iha Munisípiu Tolu Presiza Atensaun Urjente husi Ministériu Edukasaun
todayNovember 20, 2026 10 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt