Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Helder Lopes esplika bainhira sai oradór iha atividade Launching Report 2026 – Timor-Leste Mid-Term Economic Review, ho tema: “Economic Resilience Amid Structural Adjustment” iha Institut of Business (IOB), Díli, Kinta 10 Setembru 2026.
Díli, 10 Setembru 2026 (RAFA) – Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL) sei lansa Timor Unique QR (TUQR) atu promove pagamentu dijitál no redús sirkulasaun osan falsu iha rai-laran.
Objetivu BCTL estabele sistema pagamentu dijitál nasionál ne’ebé atu lansa iha loron 12 fulan-Setembru ne’e, nu’udar parte husi esforsu atu moderniza sistema pagamentu hodi fasilita tranzasaun dijitál.
TUQR sei sai padraun nasionál ba pagamentu liu husi QR Code, ne’ebé permite sidadaun sira halo tranzasaun ho telefone liuhusi aplikasaun bankária, la presiza lori osan ka kartaun bankária bainhira sosa sasán.
Governadór BCTL, Helder Lopes hatete sistema foun ne’e importante tanba fasilita sidadaun sira halo pagamentu ho telefone móvel no promove dezenvolvimentu sistema pagamentu nasionál.
“Bainhira ita-boot sira ba banku sira, download de’it sira-nia aplikasaun, tau osan iha ita-boot sira-nia konta bankária no bele sosa sasán la presiza lori kartaun ka osan. Tau de’it osan iha telemovel atu halo pagamentu,” Helder Lopes esplika bainhira sai oradór iha atividade Launching Report 2026 – Timor-Leste Mid-Term Economic Review, ho tema: “Economic Resilience Amid Structural Adjustment” iha Institut of Business (IOB), Díli, Kinta-ne’e.
Nia esplika katak BCTL iha mandatu atu promove no dezenvolve sistema pagamentu nasionál. Tanba ne’e, BCTL halo kooperasaun ho indústria finanseira atu sistema TUQR bele fó benefísiu ba kliente banku sira no komunidade tomak.
Governadór BCTL Helder Lops hateten TUQR sei fasilita pagamentu dijitál iha setór privadu, emprezariál no servisu públiku, liuhusi sistema ida ne’ebé simples no asesível ba utilizadór sira.
BCTL mós planeia halo parseria ho Indonézia atu permite interoperabilidade entre TUQR no Quick Response Code Indonesian Standard (QRIS). Ho parseria ne’e, utilizadór QRIS husi Indonézia bele uza sistema pagamentu ne’e iha Timor-Leste, no vice-versa, tuir akordu no mekanizmu ne’ebé sei estabelese.
Aleinde Indonézia, BCTL planeia espande sistema TUQR ba nasaun ASEAN sira seluk, nu’udar parte husi esforsu atu hametin konektividade no pagamentu dijitál iha rejiaun. Maibé, implementasaun TUQR sei hala’o ho faze tanba Timor-Leste sei enfrenta dezafiu, inklui nivel koñesimentu públiku kona-bá pagamentu dijitál no infraestrutura telekomunikasaun ne’ebé seidauk adekuadu, liuliu iha área rurál.
Helder Lopes hatutan pagamentu dijitál presiza asesu ba internet no infraestrutura telekomunikasaun ne’ebé di’ak. Iha área remota balun, asesu ba internet sei limitadu no komunidade balun seidauk toman ho uza telefone móvel ba tranzasaun finanseira. Tanba ne’e, BCTL sei implementa TUQR tuir faze, ho prioridade ba área no setór ekonómiku sira ne’ebé konsidera prontu liu atu adopta sistema pagamentu dijitál.
Governadór BCTL mós relata kona-bá TUQR bele fó benefísiu ba utilizadór individual, liuliu iha aspetu efisiénsia no konveniénsia. Tanba tranzasaun bele hala’o ho telefone móvel, no kustu ne’ebé relativamente ki’ik kompara ho métodu pagamentu tradisionál sira.
Jornalista: Cesarina de Carvalho
Written by: RafaFM
BCTL Lansa TUQR Promove Pagamentu Dijitál
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt