Noticias

Autoridade Munisípiu Díli Sei Foti Medida Hasoru Abitante Ne’ebé Liga Pipa Sanitasaun Ba Valeta

todaySeptember 15, 2026 62 6

Background
share close

Díli, 15 Setembru 2026 (RAFA) – Prezidente Autoridade Munisipál (PAM) Díli,  Francisco dos Santos,   apela ba komunidade iha kapitál atu labele liga pipa sanitasaun nian deretamente ba valeta, drainaje, no bee-dalan públiku sira.

Atitude ne’e la fó ijiene  ba saúde no prezuadika fali serbisu pesoál saneamentu sira nian ne’ebé halo limpeza jerál.

PAM Díli, Francisco dos Santos.

Apelu ne’e bazeia ba avizu ne’ebé fó sai iha loron 08 fulan-Setembru 2026, hanesan parte husi responsabilidade, atu nune’e, bele garante ijiene no saneamentu ambientál iha sidade laran.

PAM Díli Francisco dos Santos, ba RAFA Segunda-ne’e, iha edifisiu Auroridade  Munispál Díli hateten,  ekipa saneamentu identifika katak uma-kain barak iha kapitál sei uza pipa hodi fakar fo’er deretamente ba valeta no drenaje sira.

Tan ne’e, autoridade munisipál husu ba kada uma-kain atu harii tangke fo’er (septic tank) rasik iha uma, hodi garante ambiente ne’ebé moos no saudável.

Monitorizasaun no Prosedimentu Persuazivu Autoridade Munisipál kontinua servisu hamutuk ho autoridade lokál sira hodi halo monitorizasaun, fó xamada  atensaun, no hasa’e koñesimentu komunidade nian katak hahalok ne’e estraga imajen Díli nian nu’udar sentru ba Timor-Leste.

Dadaun ne’e, PAM Díli rekolla hela dadus no sei tún deretamente ba baisu sira hodi foti asaun ka medida  persuasiva. Maski nune’e, autoridade sei proteje privasidade no la fó sai identidade ba públiku kona-bá uma-kain sira ne’ebé komete kazu ne’e.

“Ita tenke buka meius persuasiva ida tanba ida ne’e afeta fali ema nia emosionál. Ita tenke laran-di’ak hodi labele kria fali tendénsia ne’ebé la di’ak. Ami sei la fó sai katak pesoal ida ne’e nia uma,” PAM Díli informa.

Medida sira ne’e ho baze ba Dekretu-Lei Nú. 33/2008 ne’ebé altera ona ba Dekretu-Lei Nú. 3/2024 kona-bá Ijiene no Ordem Públika.  Nune;e ezije ba Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) atu aselera dekretu-lei ne’e hodi bele aplika sansaun ka multa ba komunidade sira ne’ebé la kumpri.

“Ita ezije nafatin maibé seidauk (lakotu). Ho inisiativa rasik, agora dadaun ami-nia ekipa legál prepara hela esbosu (draft) ida no haruka ona ba Ministériu Estatál,” Francisco dos Santos afirma.

PAM Díli  espera katak iha tempu badak MAE bele foti desizaun ruma, nune’e sira iha kbiit legál atu garante. Selae,  sira halo sirkulár no xamada de atensaun de’it, ne’e depende de’it ba konsiénsia.

Iha fatin hanesan, Xefe Suku Caicoli, Hipólito Marques Sarmento, hatete  nia parte nafatin koopera hodi halo aproximasaun ho komunidade.

Husi aldeia lima iha Suku Caicoli, aldeia rua maka kumpri ona regra no livre husi problema ne’e mak Aldeia Foho Rai no Aldeia 05 Tahu Laran. Enkuantu aldeia tolu seluk sei iha faze sensibilizasaun.

Xefe Suku mós kestiona kbiit autoridade lokál nian ne’ebé limitadu tanba la iha baze legál ne’ebé forte husi governu sentrál hodi aplika multa.

“Lolos lei ne’e tenke rigorozu atu ema bele tauk. Suku iha regra atu kobra multa husi $10.00 ba leten, maibé ami seidauk implementa tanba parlamentu no governu dehan labele. Ida ne’e halo ami Xefe Suku sira la iha kbiit,” lamenta husi  Xefe Suku Caicoli.

Iha parte seluk, Xefe Suku Akadiru-Hun, Juvinal da Conceição, rekoñese katak kestaun ne’e sai preokupasaun kleur ona, liuliu ba komunidade sira ne’ebé okupa rai ka hela iha uma ko’as (kost) no la iha espasu luan hodi harii tangke fo’er rasik.

“Iha Akadiru-Hun, problema mós mai husi espasu ne’ebé la sufisiente. Atu rezolve ida ne’e, ami foti meius hodi aproxima abitante sira ne’ebé iha rai luan hodi harii sentina públiku,” tenik  Juvinal.

Nia relata katak, esforsu ne’e konsege lori susesu liuhusi harii sentina públiku ida iha Aldeia Bidik, ne’ebé ajuda redús ona abitante sira ne’ebé uluk soe fo’er boot ba valeta laran.

Regra ijiene ne’e rasik adopta ho konkordánsia husi suku 31 no postu administrativu sira iha Munisipíu Díli.

Jornalista : Remigia Locatelli

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!