Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Projetu alargamentu estrada iha Suku Comoro, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Díli prejudika komunidade esesu ho asegura ba sira-nia uma, inklui difikulta komunidade asesu bee-moos.
Díli, 12 Setembru 2026 (RAFA) – Alargamentu estrada iha Aldeia Raikuak, Suku Comoro, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Díli, prezudika komunidade asesu bee-moos no prezudika mós komunidade sira-nia transporte privadu tama-sai ba sira-nia uma.

Reprezentante komunidade, Nicolau de Deus Pereira, hatete alargamentu estrada ne’e halo komunidade sira difisil atu asesu ba sira-nia uma, susar asesu bee-moos. Tanba, dalan uma oin ne’e sira ke’e naruk tiha entaun difikulta transporte tama-sai.
“Kompañia ida kaer ne’e mai ke’e rai ne’e naruk metru ida tiha, ami iha parte estrada leten la asesu ba dalan, ami-nia motór de’it mós mai para dook husi uma, karreta mós tama la di’ak, bee-moos ami sosa fali, sira bele ke’e estrada ne’e, maibé bele husik hela metru tolu ka haat para karreta bele tama-sai, nune’e ami bele sosa bee-moos tanba ami presiza loos bee, sira husik liu hanesan ne’e mak demora liu to’o fulan entaun ami komunidade la asesu ba bee no saúde ona”, Nicolau de Deus Perreira inform aba jornalista sira, Sábadu-ne’e.
Nia dehan, komunidade komprende no suporta dezenvolvimentu infrastrutura, maibé prosesu konstrusaun tenke konsidera mós nesesidade no seguransa komunidade nian. Katak dezenvolvimentu labele hlao komunidade sai fali vitima.
“Ami koopera ho Estadu atu halo di’ak no dezenvolvimentu iha ita-nia nasaun, maibé dezenvolvimentu labele afeta komunidade nia moris. Dalan ne’e ke’e naruk liu, ami susar atu asesu dalan ba uma,” Nicolau de Deus Pereira tenik.
Komunidade sira husu ba kompañia atu aselera servisu alargamentu estrada, liuliu iha parte besik odamatan no portaun uma sira, atu komunidade sira bele asesu fali ba dalan no asesu ne’e mós ho di’ak.
Nia mós hatete katak preokupasaun hirak-ne’e hato’o ona ba xefe aldeia sira, ho objetivu atu autoridade lokál sira bele ko’alia ho Governu no kompañia responsavel hodi buka solusaun ba problema ne’e.

“Kona-ba durasaun konstrusaun, ami seidauk hatene tanba la iha kuadru informasaun. Maibé konstrusaun ne’e lao ona fulan tolu,” nia dehan.
Aleinde ne’e reprezentante komunidade Aquino de Jesus, mós kestiona tempu konstrusaun ne’ebé lao kleur, maibé servisu seidauk aselera.
Nia husu ba parte relevante sira atu koopera ho kompañia responsavel hodi aselera servisu, tanba difikuldade asesu estrada obriga komunidade sira tenke sosa bee no lori bee hosi fatin dook mak ba uma.
“Ami husu atu aselera lalais dalan ne’e atu ami bele asesu fali ba dalan. Iha ne’e ami sosa bee hotu, tanba bainhira kareta la tama no para iha kraik, ami tenke lori bee ba uma husi fatin dook liután,” Aquino subliña.
Nia mós preokupa, tanba alargamentu ida-ne’e halo rai rahun makaas entaun ida-ne’e mós sei afeta ba komunidade nia saúde.
Iha biban hanesan, Xefe Suku Comoro, Eligio José Marçal, hatete katak alargamentu estrada ne’e halo liuhosi prosesu sosializasaun hamutuk ho Ministériu Obras Públikas (MOP), SEATOU no komunidade sira.
Nia esplika katak komunidade sira koopera ho projetu ne’e, no Governu mós fó kompensasaun ba sasán komunidade nian ne’ebé hetan afetadu husi konstrusaun. No problema ne’ebé dadaun ne’e komunidade hasoru ne’e loos, maibé tanba prosesu konstrusaun mak hanesan ne’e, nune’e husu komunidade sira-nia pasensia atu governu halo sira-nia servisu.
“Problema komunidade nian loos duni, maibé hirak-ne’e sei iha prosesu. Iha BoQ (Bill of Quantities) sei iha ponte ka valeta ba komunidade sira-nia uma. Agora prosesu ke’e hela, tanba ne’e husu komunidade sira tenke pasensia hodi hein to’o konstrusaun ne’e bele remata” hateten Xefe Suku ne’e.
Kona-ba kuadru avizu konstrusaun, Eligio hatete katak, tuir orientasaun MOP, kompañia responsavel tenke prepara no tau kuadru informasaun molok servisu hahú, atu komunidade bele hatene kona-ba projetu ne’e.
Nia hatutan autoridade sei kontinua ko’alia ho parte relevante sira atu asegura servisu lao tuir planu no, liuliu, atu aselera konstrusaun iha parte estrada ne’ebé afeta diretamente ba komunidade sira n
“Agora importante liu mak oinsá sira bele aselera dalan ne’e. Komunidade nia preokupasaun hato’o hotu ona, no ami sei hato’o fali ba parte relevante sira atu ko’alia ho kompañia kona-ba servisu hirak-ne’e,” tenik nia.
Autoridade Suku Comoro mós hatete katak durasaun projetu seidauk klaru ba komunidade tanba la iha kuadru avizu ne’ebé hatudu informasaun kona-ba tempu no durasaun konstrusaun.
Projetu alargamentu estrada ne’e kaer husi kompañia Fikikay Holding, Lda. no Bandido Kualidade.
Jornalista: Cesarina de Carvalho
Written by: RafaFM
Alargamentu Estrada Aldeia Raikuak Prezudika Komunidade Asesu Bee-Moos
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt