Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 21 Setembru 2026 (RAFA)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia liu husi Juiz koletivu; Juiza Ercília de Jesus, Ana Paula Fonseca, ho José Maria de Araújo, hatun desizaun finál hodi kondena arguidu Domingos Martins ho pena prizaun efetivu tinan neen (6).
Kondenadu Domingos Martins nu’udár membru PNTL ida ne’ebé kolokadu iha Diresaun Nasionál Lojistika Komandu Jerál PNTL komete krime pekulatu liu husi fa’an kupon kombustível PNTL ne’ebé fornese husi empreza TOLL Timor-Leste bá Komandu Jerál PNTL iha tinan 2014.
Iha audénsia julgamentu koletivu ne’e, Juíza Ercília de Jesus informa katak, prosesu julgamentu ne’e kle’ur durante tinan barak, to’o ikus mai Tribunál rona ona deklarasaun husi parte sira no foti desizaun kona-bá arguidu na’in-tolu, mak hanesan Lino Leão (matebian), Domingos Martins no Basílio de Jesus. Sira-na’in tolu ne’e mesak superior iha PNTL iha diresaun lojistika nasionál Komandu Jerál PNTL.
Tribunál konsidera provadu katak arguidu Lino Leão (matebian) no Domingos Martins (atualmente muda nia hela fatin ba ona iha rai-li’ur/estranjeiru) fa’an kupon kombustível hamutuk kupon hitu, ne’ebé destina bá PNTL. Aktu ne’e kauza prejuízu bá Estadu Timor-Leste ho montante liu US$18,000.00.
Tribunál konfirma katak, iha julgamentu sira antes, arguidu Lino Leão (matebian), deklara katak nia entrega osan ba arguidu Domingos Martins atu entrega ba arguidu Basílio de Jesus (atual Komandante Sentru Formasaun PNTL). Maibé, Tribunál konsidera katak alegasaun kona-ba arguidu Basílio de Jesus simu osan ne’e la iha prova sufisiente.
Tanba ne’e, tribunál deklara la provadu krime pekulatu ba uzu bá arguido Superintendente Polísia Basílio de Jesus, no absolve nia husi akuzasaun Minitériu Públiku ne’ebé imputa.
Arguidu Lino Leão (matebian), tribunál determina atu halo arkivamentu bá nia prosesu no ba arguidu Domingos Martins, tribunál aplika pena prizaun efetiva tinan neen, maibé arguidu dadaun ne’e iha hela estranjeiru.
Tribunál mós determina indemnizasaun sivíl atu kompensa prejuízu ne’ebé Estadu Timor-Leste sofre. Tribunál husu atu devolve osan ne’ebé lakon, ho montante ne’ebé relata katak liu US$18,000.00, no determina kada arguidu devolve US$9,000.00.
Rekorda iha indisu sufisiente katak, Sekretaria Estadu Siguransa aprejenta relatoriu audit halao husi Gabinete Inspesaun no Auditoria, kona-bá divida PNTL ba iha Kompañia TOLL Timor-Leste ligadu ho statement kombustivel iha fulan-Fevereiru no mós fulan-Marsu tinan 2013, akontese iha Lojistika Nasional.
Aprovisionamentu PNTL asina kontratu ho kompañia TOLL Timor Leste fornese kombustivel hahu husi loron 01 Janeiru 2013 too 31 Marsu 2013.
Rejultadu inspessun refere deteta, abastesimentu (Abastecimento) kombustivel ba iha fulan-Fevereiru tinan 2013, ba iha karreta tanki matrikula 02-3246, ho kapasidade 3000litrus atesta ho total 6,720 litrus de gazoleu, tuir GIS-SES iha indikasaun na’ok.
Rejulta katak, arguidu Lino Leão (matebian), Domingos Martins, no Basílio de Jesus, serbisu hamutuk hodi hasai mina husi kompañia TOLL Timor-Leste, no atesta ituan deit iha tanki mina PNTL, no mina barak maka arguidu sira fa’an no osan sira fahe ba malu.
Total kombustivel fornese husi Kompañia TOLL Timor-Leste iha fulan-Fevereiru 2013, 6,720 litru gazoleu ho total osan US$9,818,07.
Indisia katak kombustivel fornese husi Kompañia TOLL ho kapasidade 6,613 litru ho osan US$8,336.90 atesta iha fulan-Marsu 2013, arguidu Lino Leão tula balun ba fa’an no mós balun ense ba iha tenki sira.
Iha loron 17 fulan-Janeiru tinan 2014 membru PNTL, Lojistika Nasional Lino Leão no Domingos Martins lori kombustivel gazoleu no gasoliña entrega ba iha Unidade Patrullamentu Fronteira (UPF) iha Oé-Cuse la tuir kapasidade ne’ebé maka sira solisita.
Iha loron refere kompañia UPF Charli Enklave Oé-Cusse simu deit kombustivel Gazoleu litru 620 no Gazoliña litru 500.
Tuir invoice totál kombustivel no Gazoliña litru 3000 ho detallu kombustivel Gazoleu total litru 1000 ho Gazoliña litru 2000, maibe realidade fornese deit litru 1,120. Restu husi kombustivel refere, arguidu na’in-tolu ense tiha ba karreta sira.
Mesmu hanesan nee arguidu Basílio de Jesus iha fali loron 28 Janeiru tinan 2014, ho pozisaun hanesan Diretór Lojistika Nasionál Komandu Jerál PNTL kontinua asina iha invoice hato’o husi kompania Ruvic Fuel Lda, kombustivel ho kuantidade litru 1000 fornese ba PNTL UPF no litru 2000 fornese ba PNTL UPF Oé-cusse ho total invoice US$4,500.00 husi finansas PNTL.
Arguidu Lino Leão (matebian) no Domingos Martins hetan kondenasaun, tanba kazu fan mina, akontese iha loron 10 fulan-Maiu tinan 2014, fornese husi kompañia Ruvic Fuel.
Iha tinan 2014, arguidu Basílio de Jesus entrega seña kombustivel ba arguidu Lino Leão no Domingos Martins, katak arguidu sira atu fan ho total osan apuradu durante produsaun prova $39,235.00.
Atitude arguidu sira nian kaer toman bainhira halo kapturasaun sidadaun na’in-tolu, ne’ebé maka uza kupon sosa mina husi arguidu Lino Leão no Domingos Martins.
Iha buska no aprensaun iha Lino Leão no Domingos Martins hetan seña kombustivel iha sira nia uma, ho total fulla 50 ekivalente ho montante $250.00.
Objetivu arguidu Basílio de Jesus haruka arguidu Lino Leão no Domingos Martins fa’an seña kombustivel, atu nunee arguidu Basílio de Jesus bele transfere ba iha Surabaya-Indonézia, hodi selu nia oan nia eskola no selu arendamentu uma, inklui sosa tiket Díli-Bali-Surabaya.
Konsekuensia husi ne’e, Estadu RDTL sofre prejuizu husi arguidu sira nia hahalok ho montante US$9,818,07 iha fulan -Fevereiru no mós US$8,154.97.
MP akuza arguidu Basílio de Jesus, hanesan autor material ba Krime Pekulatu previstu iha artigu 295, no Krime trafiku bá influénsia
Arguidu Lino Leão (matebian) hanesan autor material ba krime pekulatu tuir artigu 295 husi Kodigu Penal ho forma kontinuadu.
Arguidu Domingos Martins hanesan autor material, ba pratika krime Pekulatu artigu 295 husi Kodigu Penal ho forma kontinuadu.
Audiénsia julgamentu ne’e prezide husi Juiz koletivu Juiza Ercília de Jesus, Ana Paula Fonseca, José Maria de Araújo, Ministeriu Públiku reprezenta husi Prokuradora Lidia Soares, arguidu sira hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu, no Defensor Publiku.
Jornalista: Marcelino Tomae
Written by: RafaFM
Kazu Fa’an Kupon Kombustivel PNTL
todayOctober 19, 2026 66 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt