Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 19 Outubru 2026 (RAFA)- Governu Timor-Leste, liu-husi Ministériu Justisa sei lidera Konferénsia Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP) ba dala-XIX ne’ebé sei realiza iha Timor-Leste ne’ebé foku liubá asuntu krime organizadu, scamming no fraude ilísitu ne’ebé sai dezafiu bá nasaun sira, liu-liu iha Timor-Leste.
Ministru Justisa Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai hatete bá jornlista sira iha Palasíu Governu, Segunda-ne’e, katak konferénsia ida-ne’e nu’udar kontinuasaun hanensan Estadu membru, tanba Governu liu husi Ministériu Justisa hetan fiar hanesan Prezidente temporáriu bá iha CPLP ninian, ortunidade importante ba país membru CPLP sira atu diskute no fahe esperiénsia kona-bá dezafiu krime organizadu, hodi hametin kooperasaun no buka solusaun hamutuk atu kombate atividade ilegál hirak-ne’e.
“Konferénsia ida-ne’e, ita nian ho tema ida-ne’ebé liga ho krime organizadu sira, bá iha Scamming, ka iha jogu Fraude Ilísitu sira ne’ebé maka resentimentu sira, ne’ebé ita boot sira akompaña la’o iha ita nia país no la’o iha ita nia rejiaun, ita hili ida-ne’e hanensan sai tópiku importante ida hanesan krime transnasional ne’ebé la’ós ejiste de’it iha Timor maibé estadu membru hotu-hotu, tantu iha paíz ida-ida nian no mós mundu sai preokupasaun bá ita,” hatete Ministru Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai.
Antigu Komisáriu CAC ne’e hatutan, iha komferensia ida-ne’e, paíz CPLP haree liu-bá matéria penál no kooperasaun internasionál ninian liga ho krime transnasional ne’ebé eziste iha paíz ida-idak ninia, liu-liu iha Timor-Leste rasik.
Nia esplika konferénsia ne’e, iha modalidade rua, ne’ebé ko’alia kona-bá prevensaun, atu halo sensiabilizasaun , atu nune’e paíz hotu-hotu sente katak krime organzadu ne’e la’ós sai responsabilidade públiku nian de’it maibé entidade hotu-hotu kontribui idea kona-bá oinsá halo desmantelamentu liu-husi informasuan sira atu nune’e bele kombate iha rede krime organizadu sira-ne’e.
Daudaun ne’e Ministériu Justisa halo ezersisu no relata hela bá Primeiru Ministru kona-bá protidaun , relatóriu progresu sira bá iha servisu sira ne’ebé Ministériu Justisa prepara.
Nia dehan tanba Timor-Leste hanesan Estadu ida hola parte iha CPLP, ne’ebé eziste tiha ona, hanesan paíz membru, komferensia ida-ne’e, Timor-Leste lidera ona hahú iha 2015, halo tiha ona iha Ministériu Justisa ninian, nia mós simera CPLP halo tiha ona iha tinan sira liu-bá kotuk.
Entertantu, Iha enkontru ne’e, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão orienta Ministériu Justisa no entidade relevante sira atu kontinua hametin preparasaun no servisu koordenadu, atu konferénsia ne’e bele realiza ho susesu.
Orientasaun ne’e reflete importánsia koordinasaun entre instituisaun sira atu asegura katak Timor-Leste bele hala’o knaar nu’udár uma-na’in no fasilitadór bá diálogu entre Estadu-membru CPLP sira.
Konferénsia ne’e espera bele prodúz “Deklarasaun Dili”, nu’udár dokumentu konjuntu ne’ebé sei hatudu kompromisu no orientasaun Estadu-membru sira kona-bá asuntu justisa no kombate krime transnasionál, tuir kontéudu ne’ebé parte sira konkorda durante konferénsia.
Deklarasaun ne’e bele sai referénsia importante bá esforsu kooperasaun entre nasaun sira, hodi hametin sistema justisa no promove resposta koordenada bá dezafiu krime organizadu ne’ebé afeta sosiedade iha rejiaun no mundu.
Jornalista: Marcelino Tomae
Written by: RafaFM
Foku Ba Krime Organizadu no Fraude Ilísitu Konferénsia Ministru Justisa CPLP Ba Dala-XIX
todayNovember 20, 2026 13 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt