Noticias

SEFOPE ho Ministériu Edukasaun Hametin Kooperasaun Hasa’e Kualifikasaun Estudante Tékniku Vokasionál

todayOctober 15, 2026 36

Background
share close

Díli, 15 Outubru 2026 (RAFA) – Sekretária Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) ho Ministériu Edukasaun, Kinta ne’e, asina memorandu entendimentu (MoU, sigla inglés) atu hametin kooperasaun interministeriál hodi hasa’e kualifikasaun estudante Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál no asegura ligasaun entre sistema edukasaun.

Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu, Rogério Araújo Mendonça, hatete asinatura MoU ne’e la’ós de’it akordu formál, maibé kompromisu konjuntu atu prepara juventude Timoroan ho koñesimentu, abilidade no kompeténsia ne’ebé presiza atu asesu oportunidade empregu iha rai-laran no rai-li’ur.

“Asinatura MoU ida-ne’e mak hahú hosi prosesu kooperasaun. Susesu iha kooperasaun ida-ne’e depende ba ita hotu nia kompromisu atu implementa akordu refere ho transparénsia no responsabilidade. Tanba ne’e, ita presiza prepara planu asaun konjuntu, define responsabilidade institusionál no estabelese mekanizmu monitorizasaun no avaliasaun atu asegura rezultadu konkretu” Rogério Araújo hateten  hafoin asina MoU iha Díli.

Nia esplika liu husi kooperasaun ne’e, instituisaun rua sei foka ba área importante sira, inklui formasaun tékniku-profisionál, implementasaun Feira Kareira no Akonsellamentu Profisionál, hametin kompeténsia ba empregu, integra graduadu sira ba Programa Estájiu Nasionál no prepara traballadór Timoroan sira atu aproveita oportunidade mobilidade laborál internasionál.

Governante ne’e  subliña katak, iha área mobilidade laborál internasionál, Timor-Leste presiza prepara traballadór sira ho kompeténsia téknika, koñesimentu linguístiku, dixiplina no responsabilidade, no asegura mós katak sira komprende no hetan protesaun ba sira-nia direitu iha fatin servisu.

“Ha’u fiar katak edukasaun no formasaun profisionál tenke liga ho nesesidade merkadu traballu. Tanba ne’e, ita presiza hametin kooperasaun ho setór privadu no empregadór sira, hodi asegura katak estudante no graduadu sira la’ós de’it hetan diploma ka sertifikadu, maibé mós iha esperiénsia prátika no kapasidade atu responde ba nesesidade servisu,” tenik Rogério Araújo.

Rogério Araújo afirma katak SEFOPE iha kompromisu ho vontade atu hametin kooperasaun ne’e no enkoraja instituisaun públika no setór privadu atu kontinua fó apoiu, hodi transforma MoU ne’e sai oportunidade reál ba estudante, graduadu no juventude Timoroan.

Nia mós apela ba parte hotu atu hamutuk harii ponte forte entre edukasaun, formasaun profisionál no empregu, hodi kria oportunidade, dezenvolve rekursu umanu no kontribui ba dezenvolvimentu sustentável nasaun nian.

Iha fatin hanesan, Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Tékniku-Vokasionál, Domingos Lopes Lemos, hatete asinatura akordu ne’e marka pasu desizivu ida ba futuru foin-sa’e sira nian no dezenvolvimentu sustentável Timor-Leste.

Tuir nia, durante tinan barak nia laran, sistema edukasaun no merkadu traballu dala ruma la’o iha dalan ne’ebé la koordenadu.

Ho asinatura Protokolu Kooperasaun Interministeriál ne’e, Ministériu Edukasaun reafirma katak Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál no Ensinu Sekundáriu Jerál tenke liga ho nesesidade reál merkadu traballu nian no kresimentu ekonómiku nasaun nian.

“Ita-nia misaun, nu’udar Governu, klaru: hamenus dezempregu, kombate pobreza no promove bem-estar sosiál. No dalan ne’ebé seguru liu atu atinji objetivu sira-ne’e inevitavelmente envolve valoriza ita-nia rikusoin ne’ebé folin-boot liu kapitál umanu Timoroan,” subliña Domingos Lopes.

Nia haktuir  protokolu ne’e estabelese ponte prátiku no estratéjiku entre edukasaun no formasaun profisionál, liuhosi implementasaun asaun konkretu balu.

Asaun sira-ne’e inklui aliñamentu kuríkulu no kualifikasaun, hodi harmoniza formasaun ne’ebé oferese iha Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál ho Sistema Kualifikasaun Nasionál (SNQ), tuir sertifikasaun no koordenasaun hosi INDMO, I.P., atu asegura padraun kualidade ne’ebé aliña ho padraun rejionál no ASEAN.

Iha área formasaun linguístika no infraestrutura, Ministériu Edukasaun sei kria Sentru Lian Pilotu ba Serbisu, hodi uza instalasaun ESTVP iha Becora atu prepara foin-sa’e sira ba merkadu traballu nasionál no internasionál.

Aleinde ne’e, liuhosi tranzisaun hosi eskola ba servisu, sei asegura kuota preferensiál ba finalista sira hosi 12.º anu ESTVP atu partisipa iha Programa Estájiu Nasionál no Programa Mobilidade Traballu Internasionál.

Iha área orientasaun no empreendedorizmu, akordu ne’e mós inklui implementasaun Programa Akonsellamentu ba Kareira iha eskola sira, hahú hosi 3.º siklu Ensinu Báziku to’o Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál. Programa ne’e sei kombina ho organizasaun konjunta Feira Anuál Kareira no Profisaun sira, no insentivu ba juventude atu kria sira-nia an rasik nia empregu.

Domingos Lopes enfatiza katak Ensinu Sekundáriu Tékniku-Vokasionál tenke sai opsaun prioridade iha sistema edukasaun, tanba nia hanesan pilar importante ba soberania ekonómika, produtividade no modernizasaun Timor-Leste nian.

Jornalista: Cesarina de Carvalho

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!