Juíz Na’in-Haat Sei Halo Keixa Kriminál Kontra PTR Carmona ho Nia Eskoltu Inklui Administrador Tribunál Díli

Advogadu privadu Olivio Barros Afonso.

Díli, 14 Outubru 2026 (RAFA)–  Mandatariu husi  Majistradu Juíz na’in haat sei halo keixa  hasoru Prezidente Tribunál Rekursu Afonso Carmona ho nia  Eskoltu husi   Korpu Seguransa Pesoál (CSFP)  inklui Juíz Administradór Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli Yudi Pamukas, ne’ebé deskonfia  halo tentativa koasaun Majistratura.

Majistradu Juíz na’in-haat  ne’ebé maka Eskoltu husi Prezidente Tribunál Rekursu tenta duni sai husi Tribunál Díli, maka  António José Fonseca Monteiro de Jesus, Ana Paula Fonseca Monteiro de Jesus, José Gonçalves no Francisca Marques Cabral, ne’ebé  maka enfrenta transferénsia daudaun ne’e kaer hela kazu prosesu pendente hamutuk 746 inklui prosesu kriminál 592.

Advogadu privadu Olivio Barros Afonso bá jornalista hatete, bá jornalista sira iha Tribunál Díli, Kuarta-ne’e katak, haree bá atuasaun  sira ne’e, iha  tentativa balu hasoru Juíz na’in-haat ne’ebé  sofre iha tentativa ne’e, tanba Korpu Seguransa Pesoál husi Prezidente Tribunál Rekursu Afonso Carmona  inklui administradór Tribunál Díli nian  ne’ebé sira tenta atu sai sasán sira husi Juíz na’in-haat nian.

“Korpu Seguransa pesoál la’ós halo fali ezekusaun hanesan ka hala’o fali orden sira hanesan ne’e, tanba ida-ne’e orden ilízitimu ne’ebé  nafatin hotu-hotu sira mós tenke hatene konsiénsia ita sei haree bá oin hala’o prosesu  keixa kriminál  hasoru ita nia ema  sira ne’ebé maka ezekuta orden loloos sira ne’e,” hatete Advogadu Olivio Barros Afonso.

Advogadu ne’e afirma,  tentativa ida-ne’e hamosu konfuzaun espontañia,  husi Juíz sira ne’ebé efeta,  ida-ne’e la justu, tanba ne’e sira iha sentimentu solidaria  bá hahalok ne’ebé tenta atu  halo bá Juíz sira ne’e la tuir prosedimentu legál  no prátika servisu administrasaun Tribunál ninian.

Nia  dehan Korpu Seguransa Pesoál tenke hala’o servisu tuir sira-nia kompeténsia, la’ós atu ezekuta orden ne’ebé la’ós sira-nia responsabilidade administrativa.

Nia se orden ne’ebé ezekuta ne’e la tuir lei, ema ne’ebé envolve iha prosesu ne’e tenke hatene katak sei iha posibilidade atuáliza responsabilidade kriminál, tuir rezultadu verifikasaun no prosesu legál.

Advogadu ne’e esplika katak asaun ne’e nia konsidera iha indikasaun tentativa koasaun ba majistratura. Nia subliña katak Timor-Leste nu’udar Estadu Direitu Demokrátiku, nune’e ema hotu tenke hala’o asaun tuir lei, la’ós uza podér tuir de’it vontade rasik.

Nia hatete katak sei diskute ho nia kliente sira atu avalia indikasaun sira ne’ebé bele justifika prosesu kriminál hasoru ema ne’ebé envolve, se iha baze legál.

Olivio mós afirma katak sei halo verifikasaun atu hatene sé mak envolve iha asaun ne’e, inklui se ema sira ne’ebé mai iha fatin refere mak duni Korpu Seguransa Pesoál Prezidente Tribunál Rekursu ka funsionáriu sira seluk.

“Tanba ne’e ami sei verifika didi’ak sése maka  envolve iha ne’ebá, sei sira mai duni, Ezekuta sira nia ordén ne’e, sei hanesan ohin ita Suspeita katak  ema sira ne’e  Korpu Seguransa Pesoál Prezidente Tribunál Rekursu,  maibé mak mós tenke verifika sei loos duni ka lae, sira  mai kualidade Korpu  seguransa pesoál ka hanesan funsionariu baibain,” tenik nia.

Nia esplika tanba tuir informasaun inisiál ne’ebé nia simu husi nia kliente sira, iha alegasaun katak ema sira ne’e hala’o orden husi Prezidente Tribunál Rekursu. Maibé, nia enfatiza katak sei presiza verifika se orden ne’e fó duni, se orden ne’e tuir lei, no se lei permite atu hala’o asaun hanesan ne’e.

Nia fundamenta, katak atuasaun sira ne’e sei konsidera krime, tanba ne’e sei halo diskusaun  ho nia kliente sira sei iha indikasaun tenke konsidera hanesan krime, sira tenke assume responsabilidade.

molok ne’e, Juíz Administradór Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli, Yudi Pamukas ba RAFA hatete, nia kontinua prepara no organiza Tribunál atu bele funsiona ho di’ak, inklui prepara fatin ba juíz sira ne’ebé hetan kolokasaun iha tribunál ne’e.

Yudi Pamukas esplika katak juíz sira ne’ebé hetan kolokasaun seidauk sai, no kona-bá razaun sira ne’e, tenke husu diretamente ba juíz sira rasik atu hetan esplikasaun kona-bá sira simu ka la simu desizaun kolokasaun ne’ebé foti ona.

“Ita tenta hela atu organiza Tribunál ne’e atu bele la’o ho di’ak,  asegura fatin ba ita nia Juiz sira ne’ebé kolokadu mai, ne’e só ita boot sira entrevista sira no sira maka bele responde, sira simu ou la simu desizaun sai ona,”  hatete Juíz Yudi Pamukas

Nia afirma, se juíz sira kontinua la sai, administrasaun sei haree medida saida mak bele foti tuirmai, atu kria kondisaun ne’ebé apropriadu ba juíz sira ne’ebé hetan kolokasaun iha Tribunál Díli.

Juíz Administradór  Tribunál Díli ne’e mós subliña katak nia responsabilidade limita ba juíz sira ne’ebé hetan kolokasaun iha Tribunál Díli. Nia labele interfere iha asuntu juíz sira ne’ebé koloka iha tribunál seluk.

Tuir nia,  laiha polémika iha nia kna’ar, tanba nia kontinua kumpri regra no kompeténsia ne’ebé Lei Organizasaun Judisiária fó ba Juíz Administradór, atu reprezenta no jere tribunál.

Yudi Pamukas esplika  nia kna’ar mak jere Tribunál no kumpri kompeténsia nu’udar Juíz Administradór. Asuntu seluk nia  labele fó komentariu.

Nia haktuir mós katak nia servisu ida  mak prepara fatin no organiza gabinete ba juíz sira ne’ebé sei koloka mai nu’udar prosesu administrativu ne’ebé administrasaun tribunál tenke hala’o.

Kona-bá prezensa eskolta Prezidente Tribunál Rekursu nian ne’ebé hasoru Juíz Administradór, Yudi Pamukas esplika katak asuntu ne’e relasiona ho seguransa ne’ebé mai atu koordena ho administrasaun tribunál, hodi haree situasaun balu. Maibé, to’o agora, seidauk iha asaun ruma ne’ebé hala’o.

Jornalista: Marcelino Tomae