Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
todayOctober 2, 2026 48 5
Díli, 02 Outubru 2026 (RAFA)– Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID), Sesta-ne’e, halo julgamentu ba bangladexe ida ne’ebé alegadamente halo espekulasaun ba folin sasán sesta bázika, liu-liu produtu mina bimoli ho sasán bázika seluk tan iha nia loza rasik iha área Becora.
Iha julgamentu ne’e, Minitériu Públiku (MP) akuza arguidu nu’udar na’in ba loza komete krime asambarkamentu no espekulasaun folin sasán sesta bázika, liu-liu produtu mina bimoli ho sasán bázika seluk tan.
Tuir akuzasaun MP nian, katak iha loron 09 fulan-Fevereiru tinan 2023, funsionáriu Autoridade Inspesaun no Fiskalizasaun Atividade Ekonómika no Alimentar (AIFAESA) hala’o kontrolu bá folin sasán sesta bázika iha área Becora.
Durante inspesaun iha loza arguidu nian ne’e, funsionáriu AIFAESA deskobre katak loza ne’e fa’an produtu mina ho folin ne’ebé liu porsentu 10 husi limite ne’ebé Governu estabelese. Tanba ne’e Ministériu Públiku, konsidera arguido bangladexe ne’e aproveita situasaun ne’e atu halo espekulasaun bá folin produtu mina ho objetivu hetan lukru boot bá aan rasik.
Arguidu halo asaun ne’e ho konsiénsia no delibera, maske arguidu hatene katak hahalok refere bele viola dispozisaun legál kona-bá kontrolu folin sasán sesta bázika.
Ho alegasaun hirak-ne’e, Ministériu Públiku konsidera arguidu nu’udar autór material, ho forma konsumada, bá krime asambarkamentu no espekulasaun folin, tuir dispozisaun sira iha lei númeru 4/2011, loron 1 Juñu, kona-bá krime asambarkamentu no espekulasaun.
Hafoin rona tiha alegasaun arguidu ne’e deklara bá Tribunál katak faktu ne’ebé Ministériu Públiku konsta iha akuzasaun loos hotu-hotu.
Arguidu konfensa katak, iha momentu ne’ebá bainhira ekipa husi AIFAESA halo Inspesaun, nia sai hodi bá hola sasán loza nian, bainhira fila maka haré fita ne’ebé AIFAESA dada taka provizoríu.
Nia mós deklara katak, tanba nia foin loke loza ne’e fulan-tolu, nune’e seidauk komprende regra ka presu ne’ebé Governu Timor-Leste estabelese, no mós seidauk hetan sensibilizasaun rumu husi parte Governu kona-bá sasán folin iha merkadu Timor-Leste
Arguidu mós deklara katak durante ne’e iha koñesimentu de’it kona-bá AIFAESA nia servisu hodi kontrola bá sasán nia prazu no mós ijene.
Iha bibian ne’e mós sasin husi AIFAESA haktuir bá tribunál katak iha loron 09 fulan-Fevereiru tinan 2023, halo Inspesaun maka sira deteta loza refere fa’an sasán bázika la tuir presu nasionál nian, tanba ne’e AIFAESA bolu arguidu hodi hatama nota kona-bá sasán bázika nia folin refere.
Rona tiha arguidu ho sasin, Tribunál prosede bá alegasaun, tanba ne’e iha alegasaun, Ministériu Públiku ne’ebé reprezenta husi Prokuradór Bartolomeo de Jesus husu Tribunál atu aplika médidia suspensaun fulan-tolu, no suspende bá tinan ida, tanba konsidera iha indísiu. Maibé Ministériu Públiku husu Tribunál atu tetu tuir komviksaun.
Defensór Públiku Francisco Caetano Martins, ne’ebé fasilita asisténsia legal ba arguidu husu tribunál, atu absove arguidu husi krime esplikasaun presu, tanba arguidu koopera ho autoridade AIFAESA sira hodi halo taka nia loza.
Rona tiha alegasaun Ministériu Públiku no defeza, Juíza Maria da Silva deside adiak ba Kuarta, 07 fulan-ne’e hodi lei halo letura bá despaisu.
Jornalista: Marcelino Tomae
Written by: RafaFM
Tribunál Julga Bangladexe Ida Ne’ebé Sai Arguidu Ba Manipula Presu Sasán Sesta Bázika
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt