Noticias

Janeiru-Agostu, APC Rejista Dezastre Naturál 93 iha Munisipiu Tolu Ne’ebé Afeita Direita Ba Komunidade

todaySeptember 4, 2026 4

Background
share close

Díli, 04 Setembru 2026 (RAFA)- Durante fulan-ualu (Janeiru too Agostu) Autoridade Protesaun Sivil (APC) rejista dezastre Naturál ne’ebé kauza husi rai-halai hamutuk 93 iha munisipiu tolu hanesan Ainaro iha Postu-Administrativu Maubisse,  Manufahi iha suku Daisua no Munisipiu Covalima iha  Suku Maucatar.

Prezidenti APC, Jesuino dos Reis Matos ba jornalista sira, Sesta-ne’e informa iha Munisípiu Ainaro, Postu-Administrativu Maubesi, rai-halai ne’ebé akontese relasiona ho alargamentu estrada afeta uma-kain hamutuk 17.

Iha Munisipiu Manufahi, Suku Daisua, uma-kain hamutuk 23 afeta hosi dezastre rai-halai no APC agora tau ona atensaun ho urjénsia ba família sira ne’ebé afetadu, inklui orientasaun atu muda hosi fatin akontesimentu ba fatin ne’ebé seguru liu.

Iha Munisípiu Covalima, Suku Maukatar, uma-kain hamutuk 53 afeta hosi rai-halai kuaze metru tolu. Situasaun ne’e halo uma sira rahun hotu kedas no família sira tenke buka fatin seluk atu hela.

Iha Munisípiu Viqueque iha Suku Builo, komunidade sira ne’ebé antes muda hosi área afetada agora hela fila fali iha sira-nia uma.

“Kona-ba kazu ahi-han uma, ita seidauk iha dadus konkretu, tanba dadus hosi munisípiu sira seidauk submete hotu ba nivel nasionál,” Prezidenti APC, Jesuino dos Reis Matos hateten.

APC husu Komunidade labele fahe tutan Informasaun falsu

Relasiona ho informasaun ne’ebé espalla iha média sosiál kona-bá posibilidade rai-nakdoko iha Timor-Leste, Prezidenti Autoridade Protesaun Sivíl (APC), Jesuino dos Reis Matos, husu ba públiku atu labele paniku, rona ka fiar kedas, no evita fahe informasaun falsu (hoax) kona-ba fenómenu rai-nakdoko no ameasa tsunami.

Nia hateten katak, to’o agora, seidauk iha fonte kredível ka detesaun téknika ne’ebé bele konfirma katak rai-nakdoko sei akontese iha oras ka tempu espesífiku.

“APC kontinua husu ba komunidade atu labele fiar no fahe informasaun hoax kona-ba rai-nakdoko ka tsunami, maibé tenke buka informasaun hosi fonte ofisiál no autoridade kompetente. Medida ne’e importante atu evita pániku no konfusaun iha komunidade, no permite públiku simu orientasaun loos bainhira iha situasaun emerjénsia.” Hatete Jesuino dos Reis Matos.

Nia esplika katak Timor-Leste iha duni risku ba rai-nakdoko, maibé to’o agora seidauk iha detesaun ne’ebé konfirma akontesimentu rai-nakdoko iha Timor-Leste. Maibé, rai-nakdoko ne’ebé akontese iha rai vizinu, Indonézia, bele iha afetasaun ba Timor-Leste.

“Iha duni informasaun kona-bá risku rai-nakdoko, maibé iha área hosi Sumatra, Java, Kupang, Sulawesi no Flores. Ita iha risku, maibé rai-nakdoko ka vulkánu iha Indonézia bele rebenta no nia afetasaun bele to’o mai Timor-Leste. Akontese mos iha loron hirak liubá iha Beasu, maibé iha tasi klaran no dook uitoan,” tenik nia.

APC kontinua husu ba komunidade atu labele paniku bainhira rona informasaun ne’ebé espalla liuhusi média sosiál. Públiku presiza kontaktu autoridade kompetente atu hetan esplikasaun no klarifikasaun, hodi bele responde ba informasaun hoax sira.

Prezidenti APC mos esplika kona-ba sistema sirene ne’ebé uza atu fó sinal ba komunidade bainhira iha situasaun emerjénsia. No sirene ne’ebé destaka iha área rua, inklui iha área Comoro, parte Aeroportu Internasionál Nicolau Lobato, agora la funsiona tanba seidauk halo manutensaun. Agora sirene ida ne’ebé koloka iha Tasi Ibun Largo Lecidere mak sei funsiona di’ak.

Jesuino dos Reis Matos mos husu ba komunidade atu fó atensaun ba anin boot ne’ebé akontese agora, liuliu ba família sira ne’ebé uma hela besik ai-hun boot, tanba anin boot bele hamosu risku ba vida no propriedade.

Nia husu ba komunidade atu kolabora ho Autoridade Protesaun Sivíl, liuliu bainhira iha ai-hun boot ne’ebé hela besik uma. Komunidade sira ne’ebé haree situasaun ne’ebé bele hamosu risku, husu atu hato’o ba autoridade atu bele halo asaun, inklui tesi ai-hun sira ne’ebé bele monu no fó impaktu ba vida ema.

Jornalista: João Carlos

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!