Listeners:
Top listeners:
Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Noticias
todayMay 31, 2026 346
Arguidu na'in-tolu ne'ebé deskonfia envolve iha kazu omesidiu iha Kuluhun ne'ebé hakotu Constâncio Saldanha Bere nia vida partisipa iha julgamentu interogatóriu dahuluk iha TJPID.
Díli, 31 Maiu 2026 (RAFA.TL)– Família vitíma matebian Constâncio Saldanha Bere, konfirma katak asaun suspeitu sira oho Constânscio Saldanha Bere planeadu, tanba ne’e família husu autoridade aplika pena todan ba suspeitu sira.
Notísia Relevante: Ema Deskoñesidu Oho Constâncio Saldanha Bere iha Bidau Kuluhun
Liu husi konferénsia imprensa, Sábadu (30/05/2026), iha família vitíma nia rezidénsia deklara mós katak família matebian Constâncio Saldanha Bere la simu tan suspeitu ho sira nia família hela iha Aldeia Toko Baru Saraf, Suku Kuluhun.
Família vitíma fó sasin katak akontesimentu ne’e mosu, suspeitu sira ameasa uluk ona matebian nia aman iha loron 23 fulan-Maiu liubá katak sira sei oho família matebian iha loron ruma.
Bazeia ba ameasa ne’e, liu deit loron neen, akontesimentu ne’e akontese kedas ba Bernardo Saldanha Barros nia oan mane Constâncio Saldanha Bere iha Sesta (22/05/2026) iha oras tuku 2:00 madruga iha Aldeia Toko Baru, Suku Kuluhun, no deskonfia suspeitu hamutuk na’in-tolu maka hakotu Constâncio Saldanha Bere nia vida.
Família vitíma deklara katak, suspeitu na’in-tolu ne’e mós mobiliza tan suspeitu sira seluk hodi mai konsentra iha suspeitu sira nia residénsia antes atu ba hakotu vitíma nia vida iha nia kuartu laran.
Porta-vós família matebian, Moises Alves hateten antes ne’e vítima ho suspeitu sira iha dezentendimentu kona-bá rai privadu ne’ebé baliza uma entre suspeitu ho vitíma nia uma.
Dezintendimentu ne’e rezolve tiha ona husi autoridade lokál no mós hetan ona markasaun klaru husi Diresaun Nasionál Terras Propriedades (DNTP) iha loron 22 fulan-Maiu 2026, ho nu’uné suspeitu sira la simu rezultadu markasaun, tanba ne’e liu loron ida sira ameasa kedas vítima nia aman.
‘’Família vitima ho suspeitu iha konflitu kona-bá baliza uma entre vitíma ho susteitu. Problema dezintendementu ne’e rezolve ona iha autoridade Suku no ba to’o iha Terras no Proriedades, no hetan ona markasaun husi DNTP, maibé suspeitu ho nia família sira la simu markasaun husi Terras no Propriedade. Nune’e, liu tiha loron ida suspeitu sira ho sira-nia aman halo ameasa ba Sr. Bernardo Saldanha Barros matebian nian aman, hodi dehan ami sei oho imi iha loron balu,” Moises Alves haktuir.
Ho ameasa ne’e vitíma nia aman konsege informa ba autoridade lokal inklui Polísia Eskuadra Cristo Rei, katak suspeitu sira ameas vitíma nia aman, maibé suspeitu sira nafatin la obedese ba autoridade sira, no konsege ses aan husi sira nia residensia ne’ebé maka viziñu ho vitíma inklui mós muda sai hotu sira nia animal sira no taka kedas sira nia uma.
Liu tiha situasaun sira hanesan temi iha leten, família la espera ka antisipa situasaun tanba sira sente dezindentimentu sira hanesan problerma baibain tanba konsidera katak viziñu deit, maibé ikus mai realidade hatudu katak sira tenke hakotu vitíma nia vida.
Vitima nia aman no nia família sira konsidera katak akontesimentu ida ne’e hanesan planeadu ida ne’ebé maka antes ne’e suspeitu sira planu ona ba vitíma liu husi disputa rai ne’ebé baliza entre suspeitu ho vitíma nia uma.
Família vitíma husu ba parte hotu – hotu, atu intende problema ne’ebé akontese iha Suku Kuluhun, Toko Baru Saraf, tanba problema la’ós grupu ka oranizasaun ruma maka ataka malu, maibé problema refere liga ba baliza rai no uma.
Husu mós ba parte responsaveis hotu husi Organizasaun arte-marsiál no arte-rituál hotu ne’ebé eziste atu organiza no fó motivasaun diak ba membru sira, atu nune bele manan konfiansa Estadu no kontribui ba paz.
Suspeitu sira ne’ebé involve iha omesidiu ne’e, konsentra iha viziñu ho inisiál JS nia uma inklui mós nia ona mane na’in-tolu ne’ebe maka oras ne’e asegura ona iha parte seguransa nia liman.
“Ami família vitíma no komunidade ne’ebé rezidénsia iha ne’e, liu-liu bairu Saraf sei la simu tan suspeitu ho nia família sira hodi mai hela tan iha Kuluhun Saraf. Ami família vitíma husu ba autoridade siguransa estadu atu halo prosesu kondenasaun tuir Lei ne’ebé vigora iha ita nia rai,” Moisés Alves hateten.
Família sira mós deklara katak suspeitu sira ne’e antes ne’e mós utiliza uluk arma branka balu hodi sona suspeitu nia primu iha loron 22 fulan-Setembru 2025 no kazu ne’e dadaun iha ona Tribunál, maibé seidauk iha julgamentu.
Família vitíma mos hato’o agradese ba parte seguransa liu-liu Polísia Nasionál Timor-Leste ne’ebe durante kontribui tebes ho família hodi bele asegura ona suspeitu sira hodi hein prosesu julgamentu tuir lei.
Segunda, Tribunál Hatun Despaixu Ba Arguidu Na’in-Tolu
Liu husi juglamentu interogatóriu dahuluk iha Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli, Sábadu ne’e, juiza titulár Jumiati Freitas, deklara sei hatun despaixu kona-ba desizaun ba arguidu na’in-tolu iha Segunda, 01 Juñu 2026, hale’u tuku 09:00 dadeer Otl.
Arguidu na’in-tolu ne’ebé autoridade seguransa aprezenta iha primeira interogatóriu iha TJPID ne’e ho naran inisiál, ASP, JPX ho CSP. Sira-nia kazu rejista ho NUC. 0174.26/DIBCR ne’ebé Ministériu Públiku reprezenta husi Prokuradór Pedro Baptista promove ho krime rua ba arguido na’in-tolu, maka hanesan krime omisidiu simples ne’ebé previstu iha artigu 138 husi Kodigu Penál Timor-Leste no krime arma branka iha lei númeru 5/2017.
Iha alegasaun Prokuradór Pedro Baptista, husu Juiza turnu Jumiati Freitas atu aplika medida koasaun Prizaun Preventiva ba arguidu na’in-tolu, tanba konsidera arguidu sira nia hahalok mak vitíma Constâncio Saldanha Bere lakon vida.
Americo Martins, advogadu privadu ne’ebé fó asisténsia legál ba arguidu sira husu ba Tribunál atu foti despaixu tuir Tribunál nia konviksaun tanba arguidu sira konfesa katak, sira la envolve iha problema no la iha koñesimentu ba vitíma Constâncio Saldanha Bere nia mate.
Advogadu Americo Martins haktuir durante prosesu primeiru interogatóriu, arguidu sira deklara katak, sira la iha koñesimentu saida mak akontese ba matebian Constâncio Saldanha Bere.
Defeza esplika, kona-bá vitíma nia mate ne’e, arguidu sira la iha koñesimentu no kona-bá kazu disputa rai ne’e arguidu sira konfesa katak, antes ne’e iha duni problema.
Julgamentu interogatóriu dahuluk ne’e prezide husi Juiza Jumiati Freitas, Ministeriu Públiku reprezenta husi Prokuradór Pedro Baptista no arguidu sira hetan asisténsia legál husi advogadu privadu, Americo Martins.
Jornalista: João Carlos-Remigia Locatelli/Editór: Vito Salvadór
Written by: RafaFM
Asaun Oho Constâncio Saldanha Bere iha Kuluhun Planeadu
todayMay 30, 2026 27
todayMay 30, 2026 56 1