Noticias

12 Novembru Sai Oportunidade Refleta no Hametin Unidade Nasionál

todayNovember 12, 2026 30

Background
share close

Díli, 12 Novembru 2026 (RAFA) – Vise-Primeiru Ministru (PM) no Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Habitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, afirma katak loron 12 Novembru la’ós de’it loron atu komemora no la’ós loron feriadu, maibé loron ne’ebé sai oportunidade ba povu Timor-Leste atu halo reflesaun no hanoin fila-fali sakrifísiu boot ne’ebé juventude, estudante no povu halo iha loron 12 Novembru 1991.

Vise-PM Mariano Assanami Sabino hatete loron ne’e tenke sai momentu importante atu hanoin fila-fali luta no sakrifísiu ne’ebé povu Timor-Leste halo hodi hetan unidade nasionál no ukun-rasik-an, ne’ebé to’o agora nafatin presiza tau matan no hametin.

Tuir nia, Timor-Leste hanesan jardín ida ne’ebé nakonu ho erói sira, tanba iha fatin oioin mak mártir no erói sira sakrifika sira-nia moris ba nasaun, maski to’o ohin loron iha família balun seidauk hetan halibur sira-nia restu mortál.

Nia dehan, unidade nasionál ne’e sosa ho ruin no ran. Tanba ne’e, loron ida-ne’e tenke sai loron atu halo reflesaun no hanoin fila-fali sakrifísiu sira-ne’ebé sira halo ba rai ida-ne’e.

“Ohin loron para ita atu halo reflesaun, hodi  hanoin hikas katak unidade nasionál ita sosa ruin ho ran, to’o ohin loron sira lubuk ida ita seidauk halibur sira-nia restu Mortais,” dehan Vise -PM Marinao Assanami Sabino, Kinta-ne’e.

Nia mós apela ba juventude, inan-aman, família no povu Timor-Leste tomak, iha rai-laran no rai-li’ur, atu kontinua hametin kompromisu hodi honra memória ba sira-ne’ebé lakon sira-nia moris iha luta libertasaun.

Nia enfatiza katak, maski povu Timor-Leste iha partidu polítiku no organizasaun oioin, maibé tenke kontinua hametin unidade hanesan nasaun ida, ho objetivu no kompromisu komún ida atu lori dezenvolvimentu no prosperidade ba povu no rai Timor-Leste.

Nune’e, nia husu ba jerasaun ohin no futuru atu kontinua preserva espíritu unidade nasionál, hanesan forma ida atu valoriza sakrifísiu eróis no mártir sira-nian ba Timor-Leste.

Iha fatin hanesan, Prezidente Komité 12 Novembru, Gregorio Saldanha, apela ba povu Timor-Leste tomak atu kontinua hametin no hafoun kompromisu ba unidade nasionál, ne’ebé sai nu’udar baze importante iha luta libertasaun nasionál no dezenvolvimentu nasaun.

Gregorio Saldanha haktuir katak unidade nasionál ne’ebé mosu hosi sakrifísiu no ran ne’ebé fakar iha Santa Cruz, hamutuk ho sakrifísiu hosi mártir sira seluk, sai nu’udar forsa importante ne’ebé ajuda povu Timor-Leste manán independénsia.

Nia esplika, selebrasaun loron 12 Novembru la’ós de’it atu hanoin fali istória luta no sakrifísiu, maibé mós sai momentu importante atu halo renovasaun ba kompromisu no paktu unidade nasionál.

“Ohin ita hotu iha ne’e atu halo renovasaun ba paktu unidade nasionál ne’ebé ita presiza tebes, atu ajuda ita-nia servisu loron-loron no bele manán dezenvolvimentu nasionál ne’ebé Timor-Leste no nia povu presiza tebes,” tenik nia.

Tuir Gregorio, Timor-Leste hanesan uma-boot ida ne’ebé halibur sidadaun hotu-hotu, nune’e família mártir sira, sobrevivente no povu tomak presiza kontinua hametin unidade no halo esforsu hamutuk atu mantein unidade nasionál.

Nia mós apela ba família Matebian sira, sobrevivente no povu tomak atu kontinua fó kontribuisaun no hametin espírito unidade, tanba dezenvolvimentu nasionál presiza partisipasaun no apoiu hosi ema hotu.

Sobrevivente Masakre Santa Kruz 1991, João Pereira Andrade, haree  partisipasaun joventude iha serimónia komemorasaun Loron 12 Novembru seidauk máximu tanba falta orientasaun mós hosi instituisaun sira.

Nia konsidera katak, loron 12 Novembru nu’udar loron nasionál no feriadu nasionál, nune’e tuir loloos eskola sira tenke fó orientasaun ba estudante sira atu partisipa iha serimónia komemorasaun, hodi sira bele komprende no valoriza istória luta no sakrifísiu ba libertasaun nasionál.

João haktuir importante tebes atu espíritu luta no unidade ne’ebé jerasaun uluk harii labele mate ka lakon, maibé tenke kontinua moris iha jerasaun foun, liuliu joventude, atu sira bele hatene no banati-tuir valor sira ne’e iha futuru.

“Mai partisipa la’ós atu partisipa de’it, maibé atu hatene no sente saida mak joven sira uluk sente iha momentu ne’ebá,” nia subliña.

Nia mós hato’o mensajen ba joventude atu komprende katak, maski sira iha kór no hanoin polítiku ne’ebé diferente, maibé tenke kontinua hametin unidade hanesan povu ida.

Nia hatutan, diferensa ideia no kór labele sai razaun atu fahe malu, maibé joventude tenke aprende hosi istória pasadu atu hametin dame, unidade no solidariedade entre sidadaun Timor-Leste.

Jornalista: Cesarina de Carvalho

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!