Pessoál Migrasaun iha Kazu WNI Feto Ida Overstay La Hatudu Violasaun Ba Lei

Sidadaun Indonézia (WNI, sigla Indonézia) feto ida ne'ebé publika kestaun overstay iha mídia sosiál Facebook, foin lalais ne'e. Imajen/Repro.Espesiál

DILI, RAFA.tl– Rezultadu averiguasaun Provedoria Direitu Humanus no Justisa (PDHJ)  nian  ba kazu sidadaun Indonézia (WNI/warga negara Indonesia) feto ida ne’ebé overstay la hatudu  katak pesoál Migrasaun komete violasaun ba lei Migrasaun Timor-Leste nian.

Notísia Relevante: Servisu Migrasaun Suspende Provizóriu Pessoál Ne’ebé Envolve iha Kazu Overstay WNI Feto Ida Sai Virál iha Mídia Sosiál

Provedór   Direitus Humanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, Kuarta (04/03/2026),  ba Rafa.tl iha edifisiu privzóriu  PDHJ nian iha Otél Excelsior Resort, Praia dos Coqueirus, informa pessoál ne’ebé deskonfia fasilita sidadaun Indonézia ne’ebé overstay iha Timor-Leste no virál iha mídia sosiál, la viola Lei Migrasaun Timor-Leste nian.

Virgílio da Silva Guterres “Lamukan” informa bazeia ba dadus no informasaun ne’ebé PDHJ rekolla, la iha indísiu forte katak iha violasaun direta hasoru dispozisaun sira iha lei Migrasaun, signifika kazu overstay tenke haree tuir prosedimentu administrativu no prosesu legál Migrasaun nian.

“Informasaun ne’ebe ami nia ekipa hetan maka konkluzaun katak laiha violasaun ida ne’ebé ofisiál Migrasaun ne’e halo, saidá mak ofisiál ne’e halo sei iha marjen Statement of Purpose  ka Standard Operating Procedure (SOP) Migrasaun nian,” Virgílio Lamukan hateten

Dadus husi averiguasaun PDHJ nian katak  sidadaun Indonézia nian feto ida ne’ebé halo virál kazu overstay iha Facebook mai vizita nia família iha Timor-Leste.

Nia tama iha fulan-Dezembru 2025 fasilita husi Migrasaun mai iha Munisípiu Viqueque ho Manatuto depois nia fila mai nia visa overstay liu ona loron ida.

Ekipa PDHJ ba halo averiguasaun ba pessoál Mmigrasaun ne’e katak laiha indisiu krime, tanba sidadaun feto ne’e nia overstay liu duni loron ida, maibé laiha osan atu sellu multa  hodi husik nia liu,  maibé nafatin rejista iha sistema Migrasaun, nune’e  karik tama fali mai Timor-Lerste persiza selu nia overstay hafoin autoriza tama mai.

Tuir informasaun ne’ebé PDHJ hetan husi ofisiál Migrasaun nian katak SOP (standard operating procedure) Migrasaun nian hakerek katak kuandu ema overstay loron ida tenke selu multa, entaun sidadaun ne’e ba ko’alia ho tezoureiru tenke  ba selu iha  BNU. Maibé, sidadaun feto ne’e konfesa katak nia osan laiha atu selu, entaun Migrasaun nian aplika SOP, katak dadus ne’e nafatin sira tau mida hodi hakerek nia naran pasaporte kategoria devitu pedente katak nia seidauk selu kustu ba nia overstay nian, nia bele liu maibé nia estatutu overstay la selu, nune’e aban-bainrua nia mai fali  molok nia tama mai tenke selu.

Ofisiál Migrasaun aplika hela regras SOP nian ne’ebé iha Migrasaun seidauk viola artigu 141 lei númeru 11 /2007 lei Migrasaun azilu nian.

Iha video ne’ebé viral iha Facebook hatete katak ofisiál ne’ebé sai objetu hodi deskrimina katak fó númeru WhatsApp, maibé parte PDHJ ba konfirma pessoál Migrasaun katak ne’e la loos. Ida loos nian mak sidadaun estranjeira ne’e maka husu sira nia númeru bainhira nia atu fila-fali mai  Timor-Leste hodi bele kontaktu.

PDHJ husu ba públiku, liuliu Ministériu Interiór ho Migrasaun atu la bele fó sansaun ba pessoál ka funsionáriu Migrasaun ho inisiál O ne’e tanba nia halo servisu kumpre hela regra Migrasaun nian.

Reportajen ekipa Rafa.tl