PDHJ Husu Suspende no Re-Anúnsiu Konkursu Públiku Foun Ba Kandidatu PNTL

Kandidatu ajente PNTL sira halibur malu área Tasi-ibun Palásiu Governu nian hodi submete petisaun ba PM Xanana Gusmão, Segunda (09/02/2026). Imajen/Rafa.tl

DILI, RAFA.tl– Provedoria dos Direitus Humanus no Justisa (PDHJ) husu ba Ministériu Interiór no Komandu Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) atu  suspende no re-anúnsiu konkursu públiku ba kandidatu kadetes foun PNTL, tanba deskonfia mosu aktu iregularidade barak liga ho kandidatus na’in-400 ne’ebé pasa ba iha teste médiku.

Notísia Relevante: Laiha Reajente, Kandidatu Ajente Polísia Na’in-400 Seidauk Bele Halo Teste Médiku

Provedór Direitus Humanus no Justisa, Virgílio da Silva Guterres, ba jornalista sira iha edifísiu provizóriu PDHJ iha Otél Excelsior Resort, Praia dos Coqueirus, Segunda (09/02/2026), hatete nia parte  mós dúvida  ho Ministériu Interiór ne’ebé maka labele fasilita sira ho lista kandidatus PNTL 2025 ne’ebé sira konsidera hanesan dokumentus públiku, maibé parte Ministériu konsidera hanesan konfidensialidade hodi labele entrega ba PDHJ, no Ministériu Interiór husu ba PDHJ tenke halo karta pedidu hafoin sira fasilita, maibé tuir sira, ida-ne’e la nesesáriu ba PDHJ.

Nia afirma, bazeia ba preokupasaun públiku ne’ebé deskontente ho lista publikasaun,  sira konsidera katak lista ne’e la justu no la iha transparánsia, tanba nakonu ho iregularidade ne’ebé komete husi ofisiál komisaun juri rekrutamentu sira.

PDHJ dau-daun ne’e submete ona karta ba Ministériu Interiór ho nia konteúdu atu suspende prosesu rekrutamentu, liu-liu relasiona ho admisaun ba ezame médiku, kumpri desizaun Tribunál rekursu nian, hodi halakon rekizitu sira ne’ebé deklara inkonstitusionál no ilegál, avalia fali aplikasaun ba rekizitu tuir konstituisaun, karik presiza anúnsia fali konkursu públiku hodi garante oportunidade hanesan ba kandidatu potensiál sira hotu.

PDHJ submete mós karta ida ba iha Prezidente Parlamentu Nasionál,  husu atu parlamentu bele estabelese inkéritu independente ida iha parlamentu nasionál hodi hahú halo investigasaun, tanba PN maka iha kompeténsia iha asuntu inkéritu parlamentar atu avalia.

Bazeia ba dadus sira ne’ebé maka PDHJ halo fiskalizasaun,  hatudu katak dokumentu barak ne’ebé maka komete iregularidade.

“Dadus sira ne’ebé ami hetan, buat sira ne’ebé ita haré hetan ne’e, iha lista ne’ebé sai aprovadu no admitidu atu ba tuir teste médiku ne’e, maioria  Polísia nia oan, maioria komandante sira ne’ebé tur iha komisaun juri nia oan no iha mós komandante jerál, komadante munisípiu sira nia oan, nakonu iha ne’ebá,”  Provedór Virgílio da Silva Guterres kestiona.

PDHJ nia diresaun asisténsia públika, diresaun investigasaun diresaun fiskalizasaun sei halo investigasaun kle’an ba elementu sira hanesan, violasaun direitus umanus no prátika boa Governasaun iha prosesu rekrutamentu kadetes foun PNTL 2025 nian ne’e.

PDHJ mós husu ba Ministériu Interiór, karik sistema ne’e mosu iregularidade barak, tenke re-anúnsia fila-fali, atu nune’e, labele sai polémika ba públiku, liu-liu kandidatu sira ne’ebé maka la satisfaz ho kandidatu na’in-400 ne’ebé  passa ba iha teste médiku

‘’Ba Ministériu Interiór mós ami husu dehan, bainhira iha prosesu ne’e mosu iha iregularidade barak, ami husu atu re-anúnsia loke konkursu foun, atu nune’e, konkursu ida ne’ebé transparante, konkursu ida ne’ebé públiku hotu-hotu bele asesu sem diskriminasaun bazeia ba buat oi-oin,’’ Provedór Virgílio Guterres afirma.

PDHJ mós kontinua dezafia kandidatu sira ne’ebé valór boot, maibé la passa iha teste médiku, karik iha evidénsia ruma ne’ebé sira nota, tenke buka advogadu ruma ka defensoria públika atu akompaña sira ba iha Tribunál no posibilidade bele husu mós provedoria, hodi nune’e,  Tribunál mós bele foti desizaun hodi anula prosesu sira ne’e, hodi hein prosesu averiguasaun no prosesu investigasaun.

 Hato’o Reklamasaun Ba Ministériu Interiór

Kandidatu kadetes foun Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), ne’ebé la passa ba prova médiku hahú hato’o reklamasaun ba Ministériu Interiór (MI).

Porta-voz Sekretariadu Rekrutamentu PNTL 2025, Superintendente António da Luz ba jornalista sira liu husi konferénsia ba imprensa iha sentru Akademia PNTL, Comoro, Segunda (09/02/2026), informa katak kandidatu ne’ebé mak la submete ba prova médiku balun hahú hato’o  reklamasaun ba Ministeriu Interiór.

“Reklamasaun hahú ohin submete ona, maibé ida ne’e ita rasik mak tenke hato’o. Tenke kandidatu rasik mak reklama nia aan. Ema ruma maka sente ofendidu nia  bele ba halo rekursu, ne’ebé husu ba kandidatu sira ne’ebé la satisfas, ohin, ami loke ona ba ita-boot sira hodi halo reklamasaun ba ita nia aan, la satisfas ita-boot sira rasik mak reklama katak la satisfas  ba prosesu ne’e, ida ne’e la’ós ema seluk maka halo reklamasaun,” Superintendente Polísia António da Luz hateten.

Superitendente Polísia ne’e hatutan, agora dau-daun iha kandidatu ida  ka rua sira-nia reklamasaun no reklamasaun ne’e tenke submete ba iha Gabinete Ministériu Interiór ne’ebé maka sira estabelese sekretariadu komisaun rekrutamentu.

Nia esplika, razaun reklamasaun kandidatu sira tenke submete ba iha  Ministériu Interiór  tanba tuir  diploma ministeriál númeru 17/2025 hatete katak, buat hotu-hotu  ne’ebé kona-bá rekursu ba rekrutamentu ne’e tenke submete ba Ministériu Interiór, tanba ne’e maka ekipa ne’ebé estabelese simu reklamasaun bele submete ba iha Ministru Interiór para reklamasaun sira ne’e tuir ne’ebé iha.

Iha diploma ministeriál númeru 17/2025  ko’alia klaru kedas kona- bá kouta ne’ebé fahe ba modalidade haat, ida mak  veteran sira-nia oan, PNTL sira-nia oan,  kuota feto no mós kuota ba iha públiku. Maibé, depois Tribunál Rekursu hatún artigu 42 númeru A ,B  no C ne’ebé kosta iha diploma minsteriál númeru 17/2025 ne’e inkonstitusionál tanba ne’e kandidatu  hotu aplika ba iha jerál.

Ofisiál Superiór Polísia ne’e hatete laiha iregularidade iha prosesu ne’e tanba hahú husi prosesu lubuk ida verifikasaun ba dokumentu sira ne’e hotu ema ne’e prienxe mak nia pasa.

“Ita haré no verifika didi’ak prosesu hotu, ita haré ba dokumentu mak ita halo nia pasa ne’e, se mak la satisfas iha prosesu ida karik, deteta buat ruma mak lalós ba iha ida-ne’e, ha’u hanoin iha direitu atu ba keixa pesoál. Sekretariadu ne’e tenke responde ba buat legál ne’ebé mak iha,” nia afirma tan.

Nia hatutan, komisaun rekrutamentu iha kestaun ida-ne’e lakohi fundamenta tanba prosesu teste ne’e hakerek iha despaixu ministeriál ne’e eleminatóriu ne’e ba  teste médiku.

“Ida ne’e maka rezultadu ita labele taka buat ne’ebé sira hetan, tanba ne’e mak  komisaun iha obrigasaun tenke taka sai se mak pasa,  la pasa  tenke  taka sai, ida ne’e maka ita hala’o tuir, ita la envolve buat ne’ebé mak la’ós hatete iha lei ida ne’e mak lei hatete,” Nia afirma.

Reportajen ekipa Rafa.tl