Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
PM Austrália Anthony Albanese prienxe livru bainaka malok halo enkontru bilaterál ho PM Xanana Gusmão iha Palásiu Governu, Kuarta (28/01/2026). Imajen/Rafa.tl
DILI, RAFA.tl– Iha Primeiru-Ministru (PM) Austrália, Anthony Albanese nia oin, Xanana Gusmão, nu’udár xefe governu Timor-Leste afirma katak Timor-Leste nia pozisaun kona-bá Greater Sunrise sempre klaru tenke prosesa iha rai-maran iha Timor-Leste.
Notísia Relevante: Deklarasaun Konjunta “Nova Parceria para a Nova Era” Entre Governu Timor-Leste ho Austrália
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o Timor-Leste nia pozisaun ne’e iha konferensia imprensa konjunta ho Primeiru-Ministru Austrália Anthony Albanese iha Palásiu Governu, Kuarta (28/01/2026).
Xanana afirma katak Primeiru-Ministru Anthony Albanese nia vizita hanesan momentu importante ida iha relasaun entre país rua no reflete profundidade amizade, konfiansa no parseria entre Timor-Leste no Austrália.
“Iha diskusaun sira ohin nian manas, nakloke no produtivu. Ami konkorda atu estabelese parseria foun ida ba era foun ida ne’ebé reflete maturidade hosi ami nia relasaun no ami nia futuru ne’ebé fahe,” Xanana haktuir.
Austrália ho Timor-Leste nia relasaun, tuir lider karismátiku ne’e, katak hetan forma hosi solidariedade iha tempu konflitu no hosi parseria iha dame.
“Ohin, reafirma kompromisu hamutuk ba rejiaun ida ne’ebé pasífiku no prósperu. Austrália sai nu’udár apoiante maka’as ba Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN no agradese ba Primeiru-Ministru Albanese ba apoiu ne’e,” Xanana tenik.
Xefe Governu Timor-Leste ne’e hatutan, nia parte ho Austrália reafirma importánsia direitu internasionál nian, inklui Konvensaun Nasoins Unidas nian kona-bá Direitu Tasi nian. Tratadu Fronteira Marítima 2018 sai nafatin ezemplu forte ida kona-bá oinsá disputa sira bele rezolve ho dame no justu liuhosi diálogu no lei.
Konversasaun sira mós foka ba promosaun dezenvolvimentu no kria empregu no Austrália nia parseria kontínua hodi apoia prioridade hirak ne’e. País rua reafirma kompromisu hamutuk ba dezenvolvimentu Greater Sunrise nian.
“Timor-Leste nia pozisaun kona-bá Greater Sunrise sempre klaru – gás naturál husi Greater Sunrise tenke prosesa iha rai-maran iha Timor-Leste. Ida-ne’e esensiál ba ita-nia dezenvolvimentu nasionál no ba ita-nia nasaun nia forsa iha tempu naruk. Dezenvolvimentu Greater Sunrise sei fó kampu servisu no oportunidade ba joven timoroan sira hodi hetan abilidade no partisipa iha indústria emerjente sira,” Kay Rala Xanana Gusmão subliña tan.
Xanana Gusmão reforsa ho Primeiru-Ministru Austrália katak Timor-Leste komprometidu atu progresu Greater Sunrise iha maneira ne’ebé komersiálmente di’ak, téknikamente metin no aliña ho ita-nia povu nia interese.
Parte rua konkorda atu aselera negosiasaun hodi finaliza Kódigu Mineiru Petróleu, Kontratu Fahe Produsaun no rejime Fiskál ho lalais.
Xefe Governu Austrália ho Timor-Leste mós diskute kona-ba Austrália nia programa mobilidade laborál ne’ebé kontinua fó benefísiu loloos ba traballadór timoroan sira no sira nia família.
“Ami konkorda atu servisu hamutuk hodi hasa’e númeru timoroan sira ne’ebé bele servisu iha Austrália. Ligasaun ema-ba-ema nafatin iha ami nia relasaun nia fuan. Ami reafirma ami nia kompromisu atu hametin lasu sira entre ami nia povu sira inklui sosiedade sivíl, igreja no grupu amizade sira, grupu eskola sira no veteranu sira,” Xanana hateten.
Primeiru-Ministru Austrália Anthony Albanese, konfirma katak Austrália no Timor-Leste hanesan amigu diak desde iha relasaun bilaterál ne’ebé metin no lori benefísiu ba país ne’e.
Nia hatutan Austrália iha kooperasaun ho Timor-Leste iha área oin-oin ne’ebé kobre área ekonómiku, defeza no seguransa, investimentu no ema ho ema ne’ebé komprensivu ho respeitu ba soberania nasionál país ida-idak nian no Austrália nafatin iha kompromisu atu iha parseria ho Timor-Leste ba dezenvolvimentu nasionál.
Nia hatutan, kaer ba primsipiu sira, Austrália respeita tebes soberania nasionál Timor-Leste nian no iha kompromisu atu kontinua kooperasaun saida maka governu Timor-Leste hato’o ona iha enkontru bilateral entre Governu rua ne’e.
“Ami kontenti ami servisu hanesan ho parseiru komersial Greateer Sunrise, ami mós iha planu dezenvolvimentu ida ho Timor GAP kona-bá Greater Sunrise no ohin loron, ami ho governu Timor-Leste diskute fila-fali kona-bá saida maka ami halo ona iha tinan kotuk kona-bá prosesu ekonomiku ida-ne’e,’’ Anthony Albanese hateten.
Primeiru-Ministru Austrália ne’e afirma, Austrália nafatin kumpre promesa sira ne’ebé maka Governu rua ne’e halo ona, no iha esperansa Governu rua ne’e sei kumpre promesa hotu ne’ebé iha.
Reportajen ekipa Rafa.tl
Written by: RafaFM
Iha PM Anthony Albanese Nia Oin Xanana Afirma Kadoras Greater Sunrise Tenke Prosesa iha Rai-Maran Timor-Leste
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt