Noticias

Governu Timor-Leste ho Kompañia Internasionál Fugro Hahú Halo Levantamentu Jeofíziku Atu Defini Rota Kadoras Bayu-Undan ho Greater Sunrise Mai Natarbora

todayNovember 12, 2026 39

Background
share close

Díli, 12 Novembru 2026 (RAFA) – Governu Timor-Leste, hamutuk ho kompañia internasionál Fugro Singapore Marine, Kuarta-ne’e, iha Portu Baia Tibar, halo lansamentu ofisiál ba levantamentu dadus jeofíziku no jeotékniku iha tasi, atu determina rota apropriada ba konstrusaun kadoras gás husi kampu Greater Sunrise no Bayu-Undan mai Natarbora, Munisípiu Manatuto.

Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco da Costa Monteiro, hateten katak lansamentu levantamentu dadus ne’e importante atu hatudu ba públiku katak prosesu atu lori kadoras gás mai Timor-Leste la’ós de’it asuntu polítiku ne’ebé diskute iha Parlamentu no mídia sosiál, maibé Governu hahú ona implementa etapa téknika ba projetu ne’e.

“Iha kontestu ita-nia esforsu atu dada kadoras mai Timor-Leste, asuntu ne’e ikus-ikus ne’e la’ós de’it iha Parlamentu, maibé mós iha mídia sosiál no komunidade sira. Ho lansamentu ida-ne’e, ita bele hatudu ba ema hotu iha Timor-Leste katak kestaun dada kadoras mai Timor-Leste ne’e la’ós kestaun polítika de’it,” hatete Ministru Francisco da Costa Monteiro.

Nia esplika  prosesu atu dada kadoras gás mai Timor-Leste hahú ona liu husi levantamentu no investigasaun téknika. Tanba ne’e, nia hato’o parabéns ba kompánia internasionál Fugro Singapore Marine tanba simu responsabilidade atu hala’o servisu ne’e, ho esperansa katak rezultadu husi estudu ne’e bele kontribui ba dezenvolvimentu Timor-Leste.

Iha biban ne’e, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hateten levantamentu ne’ebé hahú agora sei haree no kompara rota alternativu sira, atu determina dalan ne’ebé apropriada liubá instalasaun kadoras iha tasi-okos, inklui konsidera kondisaun rai, movimentu rai no movimentu laloran tasi.

“Ohin, aprezenta ona rota rua, maibé la’ós ida-ne’e de’it, tanba iha rota sira seluk mós ne’ebé sei ba haree. Presiza estuda se rai ne’e to’os ka lae, no rota ida-ne’ebé mak di’ak liu, se liuhusi ne’e ka liuhusi ne’ebá. Tenke haree problema rai-nakdoko no ondas sira hotu. Estudu detalla kona-bá rota ne’e iha ona, maibé agora ita hahú halo Marine Survey atu haree rai ne’e to’os ka lae,” hatete Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.

Xefe Governu ne’e esplika ró espesializada husi kompánia Fugro sei ba hala’o investigasaun iha tasi Natarbora, atu análize kondisaun fundu tasi no determina fatin ne’ebé apropriadu ba instalasaun kadoras gás iha tasi-okos.

Primeiru-Ministru subliña levantamentu ne’e importante tebes tanba konstrusaun kadoras iha tasi-okos presiza konsidera kondisaun jeolójika no ambiente tasi, atu evita risku no problema ne’ebé bele mosu durante instalasaun no operasaun kadoras iha futuru.

Ho nune’e, levantamentu dadus jeofíziku no jeotékniku ne’e sai nu’udar etapa importante atu apoia desizaun téknika Governu nian kona-bá definisaun rota kadoras gás husi Greater Sunrise no Bayu-Undan mai Natarbora, nu’udar parte husi planu dezenvolvimentu setór petróleu no gás iha Timor-Leste.

Tuir alvu Governu nian katak iha 2029 konstrusaun komesa hahú, no iha tinan 2034 tenke iha ona produsaun mina ho gás.

Jornalista:  João Carlos

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!