Noticias

Autoridade RAEOA Asegura Dukumentu Bill Of Sale Aviaun ZEESM Ne’ebé Sosa ho Kustu Millaun 7.700 USD

todayNovember 9, 2026 79 1

Background
share close

Díli, 09 Novembru 2026 (RAFA)–Autoridade  Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) asegura ona dokumentu  bill of  sale Aviaun Zona Espesiál  Ekonomia Sosiál Merkadu (ZEESM) ne’ebé Governu Timor-Leste sosa ho kustu millaun 7.700 USD.

Iha 2013 Governu Timor-Leste kompra aviaun ZEESM husi Kanadá ho tipu De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter, no hahú halo operasaun ho rota entre Dili Oé-Cusse no Suai iha tinan 2015. Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), Régio da Cruz Salu,  hatete bá RAFA iha Parlamentu Nasionál, Segunda-ne’e katak,  evidénsia ka dokumentu orjinál  bill of sale dadaun ne’e iha  ona autóridade RAEOA liman.

“Ha’u lakohi ko’alia kona-bá dukumentu Timor ka Kanadá iha de’it prova  kona-bá  bill of sale,  ne’e iha ona, ne’e orjinál Autoridade RAEOA ho parte jurídiku ne’ebé atu verifika kestaun ne’e sira mós kaer tiha ona,” PA RAEOA, Régio Salu hateten.

Régio da Cruz Salu hateten,  prosesu transferénsia responsabilidade administrativa husi parseiru estranjeiru ba RAEOA sei kontinua, no kontratu ne’ebé uluk halo ho parseiru ne’e sei tama iha prosesu terminasaun iha fulan-Novembru ka fulan tuirmai.

Nia esplika katak ekipa Aereu Nave RAEOA sei halo viajen  ba Kanadá atu simu dokumentu hotu-hotu relasiona ho aviaun ZEESM, tanba parseiru estranjeiru prontu atu entrega responsabilidade ba RAEOA.

Maski nune’e, nia hateten katak aviaun ZEESM seidauk bele fila-fali ba operasaun, tanba aviaun ne’e tama hela iha prosesu investigasaun. Tanba ne’e, RAEOA tenke respeita prosesu investigasaun to’o remata, atu evita asaun ne’ebé bele prejudika investigasaun.

Nia afirma, investigasaun ne’e importante atu konfirma kestaun sira relasiona ho responsabilidade no kontabilidade públika ba Estadu.

Tuir nia,   aviaun ZEESM bele opera fali, presiza iha estrutura institusionál ne’ebé bele jere operasaun aviaun, inklui lisensa no responsabilidade kompañia aérea. Tanba ne’e, RAEOA halo estudu viabilidade atu harii kompañia aérea rasik, ne’ebé sei jere operasaun aviaun ZEESM iha futuru.

Régio da Cruz Salu rekoñese katak aviaun ZEESM iha importánsia boot ba konetividade no redusaun izolamentu Oé-Cusse ho munisípiu sira seluk.

RAEOA hakarak aviaun ZEESM fila-fali ba operasaun lalais, maibé tenke asegura  prosesu ne’e hala’o tuir prosedimentu legál, administrativu no tékniku, inklui respeita investigasaun ne’ebé seidauk remata.

Iha fatin hanesan Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Marques Gonçalves “Manetelu” konfirma katak dadaun ne’e aviaun ZEESM iha prosesu investigasaun tanba ne’e para no dada hela  fita polísia.

“Mais ha’u hatete hanesan hela  de’it, hanesan ne’e katak,  iha problema ruma maka aviaun ne’e  dada fita polísia haleu tiha,  ha’u la ko’alia kona-bá detallu ne’e mais sasan  ka patrimonia rumam, ema dada hela fita polísia ne’e katak problema” hatete Ministru Manetelu.

Despeza ba aviaun ZEESM,   Autoridade RAEOA  gasta hahú 2015 to’o 2024, mak hanesan tuir mai ne’e;

Iha 2016 gastra hamutuk US$1,638,930.00, ground handling gasta US$96,000.00, fuel  US$190,000.00 no spare parts  gasta US$173,000.00.

Iha 2017 gasta USS$1,638,930.00, ground handling (US$117,600.00), fuel US$202,000.00 no spare parts (US$160,000.75).

Gastu sira operasaun iha 2018 (US$1,704,000.00), ground handling (US$114,000.00), fuel (US$203,000.58) no spare parts (US$200,545.00).

Gastu ba operasaun iha 2019 (US$1,875,455.00), ground handling (US$103,200.00), fuel (US$201,050.80) no spare parts (US$195,600.00).

Operasaun iha iha 2020 gasta US$1,776,000.00, ground handling (US$108,000.00), fuel (US$203,904.08) no spare parts (US$245,500.50).

Operasaun iha 2021 gasta US$1,776,000.00, ground handling (US$122,400.00), fuel (US$2,039,004.08) no spare parts (US$260,000.50).

Iha 2022 gasta US$2,082,246.54, ground handling (US$164,770,43), fuel (US$286,446.89) no spare parts (US$275,650.00).

Operasaun iha 2023 gasta US$2,337,879.35, ground handling (US$82,237.35), fuel (US$204,220.51) no spare parts (US$300,000.00).

Durante operasaun iha 2024 gasta US$996,000.00 no  ba ground handling gasta US$7,508.25.

Operasaun iha 2023 gasta US$2,337,879.35, ground handling (US$82,237.35), fuel (US$204,220.51) no spare parts (US$300,000.00).

Operasaun iha tinan 2024 gasta US$996,000.00 no ba ground handling US$7,508.25. Nune’e totál gastu ba operasaun US$15,825.440.89, ground handling (US$915,716.03), fuel (US$3,529,625.94), spare parts (US$1,536.646.75), kustu ba operasaun no manutensaun (US$21.807,430.61) no aircraft price  (US$7,655,210.00) ne’ebé hamutuk US$29,462.640.61.

Jornalista: Marcelino Tomae

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!