Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli 28 Outubru 2026 (RAFA)—Jurista Timor-oan Pe. Júlio Crispim, husu majistradu juíz sira iha Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) bele hato’o sira-nia aspirasaun no preokupasaun ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, maibé la’ós atu husu Xefe Governu rezolve diretamente sira-nia problema.
Pe. Júlio Crispim ba jornalista sira iha salaun Sentru Fromasaun João Palu II Comoro, Kuarta-ne’e hatete katak se iha relasaun entre sidadaun ho sidadaun, inklui bainhira juíz bá hasoru Primeiru-Ministru hanesan Xefe Governu, ne’e la’ós problema.
“Atu rona sira nia preokupasaun, sira nia problema, ne’e hanesan aman hanesan ema rejistensia nia boot, ema luta na’in ne’ebé prontu atu rona sidadaun hotu-hotu ne’e laiha problema, mais sira bá atu haruka fali Primeiru Ministru atu rezolve sira nia probléma, ne’e halai sala tiha ona,” hatete Pe. Júlio Crispim.
Jurista ne´e afirma, tanba Xanana Gusmão mós hanesan lider nasionál no figura importante iha luta rezisténsia, ne’ebé presiza no prontu atu rona aspirasaun no preokupasaun sidadaun hotu-hotu-nian. Maske nune’e, nia konsidera katak, se majistradu sira bá hasoru Primeiru-Ministru ho objetivu atu haruka nia rezolve diretamente sira-nia problema, atitude ne’e la loos, tanba problema ne’ebé envolve majistradu sira tenke hetan solusaun liuhusi prosedimentu no mekanizmu legál, atu bele garante katak prosesu rezolve problema la bele ses husi lei.
Majistradu Juíz sira husi Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID), Kinta liubá, organiza malu hasoru Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hodi diskute kona-bá polémika tentativa atu duni sai majistradu juíz na’in-haat husi sira nia eskritóriu.
Problema Entre Juíz sira Labele Afeta Julgamentu Ba Sidadaun
Jurista Pe. Júlio Crispim konsidera Tribunál nu’udar órgaun soberania ne’ebé tenke hala’o kna’ar tuir Konstituisaun no lei sira, liu-liu Lei Organizasaun Judisiária, hodi garante mandatu konstitusionál no funsionamentu sistema judisiáriu iha Timor-Leste. No maske agora iha polémika entre Majitradu juíz sira, maibé nia fiar katak situasaun ne’e sei bele rezolve liu-husi mekanizmu no órgaun kompetente sira ne’ebé eziste.
“Ha’u nia haree mak ne’e, sira nia dezentedementu entre juíz sira iha tribunál maibé juíz ida-idak nia hala’o nia servisu hanesan juíz iha kazu konkretu nia labele lori fali nia problema ho nia kolega hanesan juíz ida,atu mai estaga fali ninia profisionál hanesan ema jurista, ema juíz hodi rezolve sidaduan ida nia kazu,” nia hatete.
Jurista ne´e esplika katak situasaun ne’e sai hanesan prova ba instituisaun judisiária atu jere nia funsionamentu tuir Konstituisaun no lei, ho konsiderasaun ba konsiénsia jurídika, integridade no imparsiálidade husi Majistradu sira.
Tanba ne’e tuir nia katak, sira tenke hala’o sira-nia kna’ar tuir mandatu konstitusionál, ho integridade no matenek jurídiku, hodi hametin konfiansa públiku ba sistema judisiáriu Timor-Leste.
Nia subliña diferensa ka dezakordu entre juíz sira iha tribunál labele interfere ho sira-nia responsabilidade profisionál, liuliu bainhira trata kazu konkretu husi sidadaun sira.
Júlio Crispim enkoraja juíz sira atu separa problema pesoál ka diferensa profisionál husi responsabilidade atu administra justisa,hodi garante katak sidadaun sira hetan tratamentu justu, imparsiál no tuir lei.
Jornalista: Marcelino Tomae
Written by: RafaFM
Maibé La’ós Atu Husu Rezolve Problema Majistradu Juíz Sira Bele Hato’o Preokupasaun Bá Xanana
todayNovember 20, 2026 11 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt