Noticias

TIMOR GAP Sosa Parte Konsórsiu Woodside iha Greater Sunrise ho Folin Millaun 200 USD

todayOctober 27, 2026 72 2

Background
share close

Díli, 27 Outubru 2026 (RAFA) – TIMOR GAP konkorda  sosa parte ne’ebé Woodside Energy iha konsórsiu kampu gás Greater Sunrise ho folin millaun 200 USD. Akordu ne’e sei kompleta to’o meadu tinan 2027, tuir anúnsia ne’ebé empreza rua ne’e halo, Tersa-ne’e.

Prezidente TIMOR GAP, Rui Soares, hateten katak akordu sosa ne’e sei hala’o iha faze tolu. Pagamentu dahuluk, besik 6,8% husi montante tomak, sei selu bainhira asina kontratu. Pagamentu daruak, 5%, sei selu hafoin foti desizaun finál kona-bá investimentu iha kampu gás ne’e. Montante restu sei selu bainhira karga GNL (gás naturál likefeitu) dahuluk hahú.

Ho sosa parte Woodside nian, TIMOR GAP sei sai na’in 100% husi entidade ne’ebé iha direitu ba kampu Greater Sunrise.

Anúnsia kona-bá akordu ne’e hala’o iha konferénsia imprensa konjunta iha Díli, ho prezensa husi Rui Soares, Ministru Petróleu no Rekursu Minerál Timor-Leste, Francisco da Costa Monteiro, no Julie Fallon, Vise-Prezidente Ezekutiva Woodside.

Responsável sira husi Woodside, inklui Diretora Ezekutiva Liz Westcott, ne’ebé nia deklarasaun temi iha komunikadu, no Julie Fallon, esplika katak desizaun  fa’an parte ne’e bazeia ba polítika empreza nian atu jere portfóliu investimentu no aloka kapitál ho forma ne’ebé planeadu no kuidadu.

“Greater Sunrise sai ona parte importante ida husi portfóliu Woodside nian durante tinan barak, no ami rekoñese katak projetu ne’e iha poténsia atu lori benefísiu ekonómiku no hametin seguransa enerjétika ba Timor-Leste no rejiaun, iha tempu naruk,” mak hanesan deklarasaun husi Woodside.

Maski kampu Sunrise kontinua sai rekursu ho kualidade aas, transaun ne’e sei simplifika tan portfóliu Woodside nian no permite atu fó atensaun, kapitál no jestaun ba oportunidade sira ne’ebé bele fó valór boot liu ba acionista sira, tuir deklarasaun ne’e.

Ministru Francisco da Costa Monteiro hateten katak, maski akordu sosa-fa’an ne’e iha, objetivu no kalendáriu projetu nian sei kontinua tuir planu. Governu Timor-Leste hein katak produsaun gás dahuluk sei hahú iha tinan 2034.

Akordu kona-bá sosa no fa’an asaun ne’e sei presiza hetan aprovasaun husi entidade reguladora sira iha nasaun rua, Timor-Leste no Austrália. Tuir Julie Fallon, prosesu aprovasaun ne’e espera atu kompleta iha semestre dahuluk tinan oin mai, katak iha fulan neen dahuluk tinan 2027.

Akordu foun hametin pozisaun Timor-Leste

Bainhira jornalista RAFA husu kona-ba impaktu akordu ne’e, Francisco Monteiro hateten katak Timor-Leste agora iha pozisaun ne’ebé “forte liu tan”. Ho mudansa ne’e, Timor-Leste sei sai parte ida de’it ne’ebé reprezenta no halo negosiasaun kona-ba dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise, nune’e bele adota pozisaun ida de’it kona-ba oinsá atu dezenvolve kampu ne’e.

Situasaun foun ne’e mosu depois de tinan barak iha diferensa opiniaun kona-ba modelu atu uza ba produsaun gás.

“Nia pasu tuirmai mak remata estudu tékniku sira ne’ebé presiza, atu bele realiza ita-nia mehi atu dezenvolve kampu ne’e no lori gasodutu ba Timor-Leste,” mak hanesan esplikasaun husi ministru.

Nia hatutan katak Timor-Leste sempre iha intensaun atu lori projetu ne’e ba oin. Ho delimitasaun fronteira marítima sira, Timor-Leste hetan oportunidade atu finaliza akordu nesesáriu sira, hodi bele kontinua ho projetu.

“Prosesu ne’e lori tempu kleur, ho negosiasaun durante tinan neen to’o hitu. Maibé, iha fulan Agostu, ita konsege atinji akordu kona-ba dokumentu prinsipál sira ne’ebé define kuadru legál no kontratual ba projetu ne’e. Agora mak tempu loos atu foti desizaun ida-ne’e, no tempu ne’e mos koinside ho mudansa iha lideransa Woodside nian no vontade empreza ne’e atu reorganiza nia portfóliu,” nia hateten.

Woodside promete apoia ba prosesu tranzisaun

Julie Fallon hateten katak Woodside prontu atu “servisu ho maneira konstrutiva” hamutuk ho governu rua no TIMOR GAP, atu hetan aprovasaun ba tranzisaun ne’ebé lao ho orden no asegura katak progresu ne’ebé atinji ona iha dezenvolvimentu Greater Sunrise bele kontinua.

Iha fulan Agostu, reprezentante sira husi Governu Timor-Leste, Governu Austrália no empreza sira ne’ebé tama iha konsórsiu Greater Sunrise hasoru malu iha Canberra, Austrália.

Iha enkontru ne’e, parte sira atinji “progresu signifikativu liuhusi negosiasaun konstrutiva” kona-ba akordu regulatóriu, legál no fiskál sira ne’ebé presiza atu dezenvolve kampu Greater Sunrise.

Jornalista: António Sampaio

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!