Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
MNEK hala’o reuniaun interministeriál ba da-toluk husi Konsellu Organizadór Nasionál Prezidénsia ASEAN 2029, Segunda 26 Outubru 2026.
Díli, 26 Outubru 2026 (RAFA) – Governu Timor-Leste liu husi Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Segunda-ne’e, hala’o reuniaun interministeriál ba da-toluk husi Konsellu Organizadór Nasionál Prezidénsia ASEAN 2029.
Iha reuniaun interministeriál ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, atu avalia progresu preparasaun no hametin koordenasaun entre ministériu no instituisaun relevante sira atu garante prontidaun Timor-Leste nian ba prezidénsia ASEAN iha tinan 2029.
Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, hatete loron 26 Outubru 2026 nu’udar momentu importante no istóriku ba Timor-Leste, tanba marka tinan ida adezaun formál Timor-Leste nian ba ASEAN, hafoin sai membru plenáriu organizasaun rejionál ne’e iha 26 Outubru 2025, iha Kuala Lumpur, Malázia.
Iha momentu ne’ebá Timor-Leste simu responsabilidade adisionais atu partisipa emplenu iha organizasaun rejionál ne’e, no iha ne’e parte ida importante tebes mak preparasaun prezidensia ba 2029.
Nia esplika katak reuniaun interministeriál ne’e envolve komité nasionál, komité ezekutivu, pilar 5 preparatóriu no 14 sub-komité, ne’ebé envolve partisipasaun ativa husi ministériu sira atu avalia progresu preparasaun no identifika área sira ne’ebé presiza hametin tan.
“Reuniaun ida-ne’e importante atu haree kona-bá grau, ita-nia preparasaun ne’e to’o iha ne’ebé ona, ita-nia rekursu umanu, ita-nia valór, aspetu institusional, aspetu konteudu, aspetu ba programa nian, diplomasia, lojístika, preparasaun sira-ne’e hotu,” Ministru Bendito Freitas informa ba Jornalista sira iha salaun MNEK.
Nia hatutan katak, nu’udar membru plenáriu ASEAN, Timor-Leste iha oportunidade atu hametin kooperasaun ekonómika, hasa’e integrasaun rejionál no dezenvolve relasaun ekonómika ho nasaun membru sira seluk. Tanba ne’e, estadu-membru ASEAN sira no parseiru diálogu sira kontinua fó apoiu ba Timor-Leste, inklui iha prosesu preparasaun ba prezidénsia ASEAN 2029.
Nia mós subliña katak mudansa no dezenvolvimentu ne’ebé akontese iha rejiaun presiza akompaña ho preparasaun ne’ebé di’ak no vizaun realistiku kona-ba situasaun atual.
Iha biban ne’e, Vise-Ministra ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, mos haktuir katak enkontru ne’e nu’udar reuniaun regular ne’ebé hala’o tuir rezolusaun Governu kona-ba estabelesimentu Konsellu Organizadór Nasionál ba preparasaun Prezidénsia ASEAN 2029.
Milena Rangel mós relata reuniaun datoluk husi ASEAN Chairship National Organizing Council (ACNOC), ne’ebé tuir rezolusaun Governu, Primeiru-Ministru mak sai nu’udar Prezidente Komisaun Organizadora ba Prezidénsia ASEAN 2029.
Molok reuniaun ACNOC, Komité Ezekutivu no 14 subkomité sira hala’o ona enkontru atu aprezenta relatóriu kona-ba progresu preparasaun iha sira-nia área servisu ida-idak.
Nia dehan etapa tuir mai mak analiza planu detalhadu, inklui nesesidade orsamentál no alokasaun rekursu umanu, atu asegura katak preparasaun sira bele hala’o tuir planu no objetivu ne’ebé determina ona.
“Ho setór lubuk ida ba preparasaun prezidensia atuliza fila-fali kada servisu ba komité sira ne’ebé halo ona ba iha setór sira ne’ebé eziste,” tenik Milena Rangel.
Reuniaun interministeriál ne’e sai nu’udar parte husi esforsu Governu atu hametin koordenasaun interinstitusionál no asegura preparasaun ne’ebé sistemátika ba Timor-Leste atu hala’o responsabilidade nu’udar Prezidente ASEAN iha tinan 2029.
Jornalista: Cesarina de Carvalho
Written by: RafaFM
Timor-Leste Prezidénsia ASEAN 2029
todayNovember 20, 2026 11 2
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt