Noticias

Organizasaun Konservasaun Internasionál Apoiu Komunidade Manatuto ho Atabae Ba Konservasaun Biodiversidade Marítima

todayOctober 23, 2026 7

Background
share close

Díli, 23 Outubru 2026 (RAFA) – Organizasaun Konservasaun Internasionál asina akordu kona-bá regulamentu tarabandu ho grupu komunidade lokál husi Postu Administrativu Manatuto Vila, Laleia no Atabae-Bobonaro, atu konserva rekursu tasi no proteje biodiversidade marítima iha Timor-Leste.

Jerente Projetu Konservasaun Internasionál, Anselmo Lopes Amaral, hatete presiza moderniza no hakerek regulamentu tarabandu atu sai instrumentu jurídiku ne’ebé klaru no bele aplika.

“Ha’u sente katak regulamentu ida-ne’e la’ós buat foun. Desde ita-nia bei-ala sira, ita halo ona tarabandu liu husi ko’alia no hamulak. Agora, oinsá mak ita moderniza fali, atu tarabandu ne’e iha mós dokumentu eskrita, para ita labele haluha, no buat hotu-hotu bele sai instrumentu legál,” Anselmo Lopes Amaral, Sesta-ne’e, iha Díli.

Iha okaziaun ne’e, Administradór Postu Administrativu Manatuto Vila, José Pedro da Cunha, hato’o agradese ba Konservasaun Internasionál no Ministériu relevante sira-nia apoiu ba autoridade lokál no komunidade, iha prosesu implementasaun sistema tradisionál tarabandu iha área tasi protejida Labsaha, Manatuto Vila, no Haturo’o, Laleia.

“Ha’u agradese ba Konservasaun Internasionál no Ministériu MAP, tanba prosesu hirak-ne’e kontribui hamutuk husi enkontru inisiál, prosesu identifikasaun, to’o ohin loron ita konsege avansa ba preparasaun konkordánsia kona-ba regulamentu ba área tasi protejida, atu proteje ami-nia rikusoin iha tasi,” José Pedro da Cunha esplika.

Administradór Postu Administrativu Atabae, Pedro Lacu Buti, mós hato’o agradese ba programa tarabandu ne’e, tanba konsidera katak sistema ne’e bele ajuda proteje no kontrola área kosteira iha Atabae, liuhusi aplikasaun regra ne’ebé bandu atividade peska ne’ebé kontra regulamentu konservasaun.

“Depois estabelese tarabandu iha faze dahuluk, iha progresu. Iha ikan ho kualidade di’ak, inklui ikan ne’ebé kleur ona ita la hasoru. Depois estabelese tarabandu, ikan hirak ne’ebé antes ita la haree no la konsume loroloron, agora bele haree fali. Ne’e progresu ida ne’ebé ita hetan liuhusi programa atu proteje área kosteira sira-ne’e,” nia esplika.

Programa ne’e mós fó apoiu finanseiru ba grupu komunidade hamutuk 14 husi Postu Administrativu Manatuto Vila, Laleia no Atabae, atu suporta atividade konservasaun tasi no implementasaun regulamentu tarabandu.

Asinatura akta akordu ne’e hala’o ho prezensa husi autoridade postu administrativu, xefe suku, xefe aldeia, lia-na’in, autoridade seguransa marítima no membru Polísia husi Eskuadra Manatuto no Atabae.

Liu husi akordu ne’e, espera katak kooperasaun entre Konservasaun Internasionál, autoridade lokál no grupu komunidade bele hametin protesaun ba área tasi, mantein rekursu peska no asegura sustentabilidade ambiente marítimu ba jerasaun futuru.

Jornalista: João Carlos

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!