Noticias

Díli Afeita Poluisaun Anin no iha Risku Ba Saúde Públika

todayOctober 12, 2026 48

Background
share close

Díli, 12 Outubru 2026 (RAFA) – Diresaun Nasionál Meteorolojia no Jeofízika (DNMG) fó sai alerta espesífiku, Segunda-ne’e, katak kapitál Díli sofre poluisaun anin, ne’ebé bele lori risku no afeita ba saúde públika.

Situasaun, ne’ebé persiste durante semana ida resin, hahú hosi loron 06 to’o loron 12 fulan-Outubru-ne’e, rejista ona hosi estasaun automátiku sira monitorizasaun nian ne’ebé instala iha Aeroportu Internasionál Nicolau Lobato, iha Comoro no iha Ministériu Transporte no Komunikasaun sira iha Caicoli.

Iha komunikadu ne’ebé fó sai husi DNMG haktuir katak situasaun ne’e tanba “inséndiu floresta ne’ebé afeita rejiaun Papua Osidentál (Indonézia). Monsaun australianu lori suar hosi inséndiu sira inklui partikula poluente sira ba nasaun, hodi estraga kualidade anin. Aleinde ne’e, atividade agríkola sira iha nasaun laran mós kontribui ba situasaun ajénsia nian.

DNMG nota katak, entre poluente sira, PM2.5 matéria partikuladu ho diámetru maizumenus mikrometru 2.5 iha risku boot liubá ema nia saúde, tanba partikula sira-ne’e bele tama iha pulmaun sira.

Bainhira prezente iha anin, sira bele hamosu problema respiratóriu, mear, no difikuldade atu dada iis, no mós irritasaun matan nian. Sira mós bele agrava moras kardiovaskular sira, ho ajénsia ne’ebé destaka katak labarik sira no katuas-ferik sira maka partikularmente vulneravel.

DNMG prevee katak kualidade anin sei fila fali ba normál hahú iha loron 13 fulan-Outubru, maibé, predisaun ida-ne’e provizóriu, tanba inséndiu sira iha Papua Osidentál la’o hela. Adisionalmente, anin hein atu lori suar hosi inséndiu sira iha loron 16 no 17 Outubru, ne’ebé sei kontinua hamosu poluisaun anin.

DNMG fó hanoin ba públiku liuliu labarik sira, idozu sira, no indivíduu sira ne’ebé vulneravel atu evita atividade sira iha liur durante períodu sira poluisaun anin nian. Ida-ne’e mós rekomenda atu taka janela sira bainhira iha suar ka rai-rahun. Nune’e mós DNMG husu ba públiku atu hadook an husi sunu fo’er no uza máskara ne’ebé apropriadu bainhira hala’o atividade iha li’ur.

Iha deklarasaun, DNMG konklui katak sei kontinua akompaña situasaun no fornese atualizasaun sira liuhosi nia website ofisiál.

Jornalista: João Carlos

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!