Noticias

Pasiente iha HNGV Overload, Kuantidade Kama La Sufisiente

todaySeptember 30, 2026 57 5

Background
share close

Díli, 30 Setembru 2026 (RAFA) – Númeru pasiente ne’ebé transfere husi sentru saude sira ho ospitál referral sira mai Ospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) aumenta husi loron ba loron. Nune’e, númeru pasiente overload tiha kompara ho espasu no kuantidade kama ne’ebé instala iha HNGV.

Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapéutika HNGV, Vidal de Jesus Lopes, informa, HNGV rekoñese overload ne’e akontese iha multifaktorial, primeiru fatór mak instalasaun ka dezeña ba ospitál ne’e  tinan 15 liu ona, instalasaun númeru kama ne’e uluk to’o agora seidauk iha mudansa, segundu númeru transferensia pasiente husi óspital referal sira no fasilidade saúde sira, sentru saúde sira mai HNGV  aumenta, no terseiru kresimentu populasaun  aumenta no númeru pasiente mós aumenta. Ho nesesidade atual sira-ne’e mak kontribui ba overload iha HNGV.

“Transferénsia aumenta tanba razaun oioin. Dalaruma ai-moruk laiha, apoiu diagnóstiku laiha, no razaun sira-ne’e mak halo pasiente transfere mai. Fatór sira-ne’e kontribui ba overload,” Vidal Lopes inform aba jornalista sira iha HNGV, Kuarta-ne’e.

Nia hatutan HNGV tenke fó prioridade ba pasiente ho kondisaun grave no kritiku ne’ebé labele hetan atendimentu adekuadu iha fasilidade saúde ka óspital referál sira. Maibé, iha realidade pasiente ho kazu normál ka kazu ne’ebé bele trata iha sentru saúde no óspital referál sira mós transfere hotu ba HNGV.

“HNGV mós iha limitasaun no laiha kapasidade atu rezolve problema hotu-hotu. Tanba ne’e, kazu sira ne’ebé la kumpre rekizitu atu refere ba HNGV tenke atende iha óspital referál ka sentru saúde sira. Enkuantu kazu ne’ebé merese mai HNGV mak tenke transfere mai HNGV,” Vidal Lopes afirma.

Nia mós alerta katak problema overload labele rezolve de’it husi HNGV, maibé presiza abordagen integradu husi sistema saúde tomak, inklui fasilidade saúde, óspital referál no instituisaun relevante sira.

Nia apela ba diretór servisu saúde sira atu hadi’a sistema atendimentu iha nivel fasilidade saúde, liuliu asegura disponibilidade ai-moruk no apoiu diagnóstiku, atu reduz transferénsia pasiente ne’ebé bele atende iha nivel saúde primáriu ka referál.

“Instituisaun autónoma sira tenke suporta tomak, liuliu INFPM tenke asegura fornesimentu ai-moruk ba fasilidade saúde sira atu estavel. Ho nune’e, profisionál saúde sira bele hala’o servisu ho di’ak no transferénsia mai HNGV bele reduz,” nia subliña.

Além husi hadi’a sistema referénsia no transferénsia, Vidal mós konsidera utilizasaun edifísiu foun sira ne’ebé hela iha prosesu konstrusaun hanesan medida importante atu aumenta kapasidade HNGV no reduz overload.

Nia dehan edifísiu sira-ne’e presiza kompleta lalais atu bele uza hodi responde ba aumentu nesesidade atendimentu saúde.

Vidal Lopes esplika pasiente sira ne’ebé mai ona HNGV tenke atende, tanba hospital la bele haruka fila pasiente ne’ebé to’o ona ba porta atendimentu.

Nia fó ezemplu katak pasiente sira mai HNGV atu halo teste ran ka verifika presaun ran, maski servisu sira-ne’e mós disponivel iha sentru saúde balu.

“Buat sira-ne’e mosu la’ós tanba jestaun iha HNGV la di’ak. Maibé tan iha kontribuisaun husi fatór sira ne’ebé presiza hadi’a iha sistema saúde tomak,” nia afirma.

Nia haktuir husi parte HNGV tenta hadi’a buat hotu, maibé se parte seluk la hadi’a, todan ne’e sei mai HNGV nafatin.

Jornalista: Cesarina de Carvalho

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!