Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 28 Setembru 2026 (RAFA) – Governu liu husi Ministériu Edukasaun planeia alarga teknolojia Block Solution ba konstrusaun ka infraestrutura eskola sira iha área rurál, liuliu iha fatin ne’ebé sei menus sala ba aula nian.
Teknolojia ne’e estabelese iha eskola sira tanba konsidera bele redus tempu no kustu konstrusaun, no garante durasaun infrastrutura ne’e to’o tinan 50.
Tuir planu sei hahú konstrusaun foun iha Eskola Bázika Sentrál (EBC) 12 Outubru, Tasi-Tolu kompleta ho fasilidade sala ba aula nian hamutuk sia no hariis-fatin haat.
Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, informa katak sira kontinua buka solusaun alternativu atu responde ba dezafiu infraestrutura eskolar, liuliu problema menus sala ba aula iha área remota sira.
“Konstrusaun ida-ne’e sei sai solusaun, bele haré mós eskola sira ne’ebé kontinua menus iha área remota sira,” d Ministra Dulce de Jesus Soares hateten.
Ministra esplika katak Block Solution nu’udar solusaun inovadór, amigável ba ambiente no kustu-efetivu ba konstrusaun infraestrutura edukasaun.
Aliende ne’e bloku modulár sira produz hosi fibra ai no plástiku resiklajen. Bloku sira iha rezisténsia ba rai-nakdoko no ahi, no iha kavidade iha laran ne’ebé fasilita instalasaun sistema eletrisidade no bee.
Teknolojia ne’e implementa liu hosi esperiénsia konstrusaun iha Indonézia, liuliu iha resposta ba situasaun rai-nakdoko no dezastre naturais ne’ebé afeta infraestrutura eskolar.
Ba implementasaun projetu pilotu iha Timor-Leste, Ministériu Edukasaun halo kooperasaun ho organizasaun sira ne’ebé iha esperiénsia kona-ba teknolojia Block Solution, ho objetivu atu avalia nia seguransa, efisiénsia tempu no kustu konstrusaun.
Iha fatin hanesan, Ministru Planeamentu no Investimentu, Gastão de Sousa, hatete teknolojia ne’e bele fó vantajen iha aspetu tempu no kustu, liuliu ba konstrusaun iha área ne’ebé difísil atu hetan ka transporta materiál konstrusaun.
Nia hatutan materiál ne’e la limita de’it ba konstrusaun sala aula, maibé iha futuru bele konsidera uza ba uma profesór, uma ba komunidade no konstrusaun uma digna.
“Ami ko’alia ho Ministra kona-ba fatin ne’ebé urjente tebes atu halo tan pilotu ida iha fatin seluk, liuliu iha área ne’ebé rai-henek menus ka kualidade la di’ak, atu bele haree oinsá minimiza kustu ho efisiénsia tempu no durasaun ne’ebé naruk,” dehan Ministru Gastão de Sousa.
Prezidente Fundasaun Mahon, José de Jesus, esplika katak projetu ne’e implementa liuhusi kooperasaun entre Fundasaun Mahon no parseiru sira, ho apoiu ba Ministériu Edukasaun.
Iha prosesu konstrusaun, traballadór lokál hamutuk na’in-15, maioria joven ne’ebé hela iha área ne’ebá, no traballadór na’in-neen hosi Indonézia ne’ebé mai fó formasaun no introdús maneira instalasaun bloku modulár.
Konstrusaun eskola ne’e iha medida aproximadamente naruk metru 67 no luan metru 10, enkuantu kada sala aula iha medida metru 8 x 7.
José de Jesus hatete, konstrusaun ne’e uza besi ne’ebé fixa ba estrutura fundasaun no teto, inklui sistema anker no kanal C atu hametin bloku sira.
Nia garante katak, tuir sistema konstrusaun ne’ebé uza, estrutura eskola ne’e projetadu atu tahan to’o tinan 50 ka liu.
“Ami garante konstrusaun ida-ne’e seguru. Nia durasaun tahan ne’e ba 50 anos ba leten, kada eskola ida”tenik José de Jesus.
Orsamentu ne’ebé aloka ba konstrusaun Eskola Bázika Sentrál 12 Outubru hamutuk US$220 mill.
Jornalista: Cesarina de Carvalho
Written by: RafaFM
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt