Noticias

MECAE Seidauk Finaliza Esbosu Lei Saláriu Mínimu, US$160-US$200 Seidauk Bele Konsidera Baze Sufisiente

todaySeptember 22, 2026 4

Background
share close

Díli, 22 Setembru 2026 (RAFA) – Ministériu Asuntu Koordenasaun Ekonomia (MECAE) seidauk aprezenta esbosu lei kona-bá saláriu mínimu nasional ba Konsellu Ministru tanba seidauk finaliza.

Koordenadór-Jerál Ministériu Asuntu Koordenasaun Ekonomia (MECAE), Jorge Rui de Carvalho Martins, informa ba RAFA, Segunda-ne’e, katak ekipa téknika sira kontinua halo análize ba proposta esbosu lei saláriu mínimu ne’ebé Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) submete ba MECAE.

“Prosesu preparasaun esbosu lei kona-bá saláriu mínimu nasional seidauk finaliza no seidauk iha data definitivu atu aprezenta ba Konsellu Ministru,” Jorge Rui de Carvalho Martins hateten.

Tuir perspetiva análize ekonómika, sei análize kona-bá saláriu ne’ebé kontinua adota husi padraun SEFOPE, husi US$115 to’o US$160. Ida-ne’e mós seidauk responde hotu ba nesesidade povu.

MECAE fó ona nia paresér ba ekipa SEFOPE, ne’ebé konsidera nu’udar instituisaun na’in ba proposta lei saláriu mínimu.

Jorge Rui de Carvalho Martins mós haktuir kona-bá prosesu saláriu mínimu  hahú ona diskusaun dezde tinan 2024. Iha tempu ne’ebá, bainhira SEFOPE aprezenta proposta saláriu mínimu ba Konsellu Ministru, proposta ne’e la hetan aprovasaun.

Iha períodu ne’ebá MECAE la hetan informasaun kona-bá proposta refere, no depois sira halo diskusaun. Maibé, la envolve hotu ministériu sira ne’ebé iha relasaun ho proposta, inklui MECAE.

“Prosesu hotu lao hela. Ha’u orienta ona ekipa legál sira atu nafatin kontaktu ho ekipa legál sira ne’ebé halo esbosu lei ne’e, atu bele hatene bainhira ajendamentu klaru no ami bele prepara paresér ida, lori briefing ba ita-nia ministru kompetente sira no lori avansa lei ne’e ba oin,” Jorge Rui de Carvalho Martins subliña.

Koordenadór-Jerál MECAE hatete, husi parte MECAE, seidauk bele determina data tentativa atu aprezenta proposta ne’e iha Konsellu Ministru.

Nia esplika katak prosesu depende ba prontidaun dokumentu jurídiku sira no desizaun husi Konsellu Ministru. Antes aprezentasaun, dokumentu sira tenke kompletu atu bele halo briefing ba Ministru Koordenadór Asuntu Ekonomia no ekipa SEFOPE.

MECAE iha papel nu’udar fasilitadór no koordenadór entre ministériu sira, enkuantu aprovasaun ka rejeisaun proposta iha Konsellu Ministru sei depende ba prosesu deliberasaun no kapasidade SEFOPE atu esplika no defende proposta.

MECAE ho nia paresér sira kontinua tenta atu finaliza iha tinan ne’e, hodi bele saláriu US$160 vigora ba traballadór sira. Ne’e duni, labele hanoin bainhira entrega ona dokumentu, servisu remata ona, presiza kria administrasaun ida ne’ebé iha akompañamentu total, tulun malu no iha responsabilidade klaru ba asuntu ida-ne’e.

Nia  mós relata husi perspetiva análize ekonómika, saláriu mínimu US$160 seidauk konsidera sufisiente atu responde ba situasaun moris traballadór sira. Tanba, bazeia ba dadus estatístiku no survey kona-bá forsa traballu ne’ebé ILO no SEFOPE hala’o iha tinan 2021 no 2022, inklui dadus kona-ba índise presu merkadu no indikadór ekonómiku sira seluk, proposta bele hasa’e saláriu mínimu husi US$115 ba US$160.

Tuir nia, análize ekonómika sei hatudu katak montante US$160 to’o US$200 mos seidauk bele konsidera nu’udar baze sufisiente ba saláriu mínimu.

“Bazeia deit ba dadus estatístiku no survey kona-ba forsa traballu ne’ebé ILO no SEFOPE halo, inklui dadus kona-ba presu merkadu no seluk tan, ita bele hasa’e husi US$115 to’o US$160. Maibé, bazeia ba análize ekonómika real, MECAE rekoñese katak US$160 to’o US$200 mos seidauk bele sai baze sufisiente ba saláriu mínimu,” dehan nia.

Koordenadór-Jerál MECAE konsidera katak Timor-Leste enfrenta dezafiu tanba saláriu mínimu durante tempu naruk seidauk hetan atualizasaun, enkuantu partisipasaun setór privadu iha atividade ekonómika sei limitadu.

Nia mos refere ba nesesidade atu konsidera kresimentu ekonomia uma-kain no enkuadramentu jurídiku ne’ebé bele suporta setór privadu atu halo investimentu iha Timor-Leste.

Tanba ne’e saláriu mínimu tenke konsidera situasaun ekonomia nasional, inklui kapasidade setor privadu atu suporta rendimentu no produsaun nasional.

Nia hatutan, bainhira saláriu mínimu implementa, bele iha mudansa iha projesaun inflasaun.

Alende refere ba taxa inflasaun atual ne’ebé, tuir nia, iha nivel 0,5%, no bele aumenta ba 0,6% ka to’o 0,7%, dependendo husi evolusaun situasaun ekonomia.

Nune’e, kontinua husu ekipa téknika sira atu servisu ativu, diretamente no indireta, hodi aselera prosesu preparasaun proposta lei saláriu mínimu.

Nia afirma katak governu presiza kontinua monitoriza situasaun moris populasaun no kapasidade setór privadu, inklui mikro empreza sira, atu garante katak implementasaun saláriu mínimu bele lao ho sustentabilidade.

Jornalista : Remigia Locatelli

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!