Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 21 Setembru 2026 (RAFA) – Majistradu na’in-haat husi Tribunal Judisiál Primeira Instánsia Díli, ohin, submete reklamasaun ba Konsellu Superior Majistratura Judisiál (CSMJ, sigla portugés) kona-bá desizaun ne’ebé determina sira nia transferénsia ba tribunal sira seluk iha rai laran.
Reklamasaun ne’e, ne’ebé aprezenta liuhusi JU,S Jurídico Social Consultoria, dirije ba “Plenáriu” CSMJ no buka kontesta desizaun ne’ebé aprova iha 15.ª sesaun extraordinária, iha loron 21 Agostu, no publika iha Jornal da República iha 16 Setembru-ne’e.
Desizaun ne’e transfere majistradu judisiál na’in-sia entre tribunal sira iha Díli, Baucau, Suai no Oé-Cusse. Fontes jurídika ne’ebé RAFA rona konsidera katak desizaun ne’e la tuir lei ne’ebé vigora.
Reklamante sira husu Konsellu atu “revoga desizaun ne’e iha parte ne’ebé kona-bá sira” no determina “labele ezekuta desizaun ne’e durante prosesu reklamasaun sei iha hela avaliasaun”. Tuir komunikadu ne’ebé haruka ba RAFA, desizaun ne’e “la respeita garantia inamovibilidade” ne’ebé prevee iha Estatutu Magistradu Judisiál, no tau iha perigu independénsia juíz sira nian.
Tuir Estatutu, kolokasaun magistradu sira, nu’udár regra jerál, tenke halo liuhusi movimentu judisiál, ho anúnsio préviu, publikasaun vaga sira no prazu espesífiku. Enkuantu transferénsia ba área territóriál seluk, presiza sempre “konsentimentu hakerek husi juíz, ka razaun exesionál ba interese públiku ne’ebé tenke esplika iha komunikasaun prévia”.
Reklamante sira afirma katak “la’ós reklamante ida de’it mak hetan konsultasaun, no la iha komunikasaun prévia ida ne’ebé halo ba sira”, katak desizaun ne’e “la hatudu fundamentu ba kada transferénsia”. Tuir komunikadu, maski desizaun ne’e uza norma kona-bá movimentu judisiál nu’udár baze legál, “la tuir pasu ida hosi sira hotu ne’ebé lei ezije ba movimentu judisiál”. Komunikadu mós hateten katak agora dau-daun konkursu sira ba Tribunal Supremo de Justiça no Tribunal de Recurso sei hala’o hela, no rezultadu konkursu hirak-ne’e “sei muda kolokasaun juíz sira iha tribunal primeira instánsia iha tempu badak”.
Halo transferénsia agora, tuir komunikadu, “sei obriga tribunal no prosesu sira atu reorganiza dala rua iha fulan balu nia laran, ne’ebé sei prejudika sidadaun sira ne’ebé hein desizaun”. “Inamovibilidade la’ós priviléjiu ba juíz sira. Ida-ne’e mak garantia ba sidadaun sira katak sira nia prosesu sei deside husi juíz independente sira,” afirma advogadu sira husi JU,S Jurídico Social Consultoria, ne’ebé elabora reklamasaun ne’e.
“Ita enfrenta ilegalidade grave sira ne’ebé tenke hadi’a. Ami fiar katak Konsellu sei restabelese legalidade no fó resposta ho urjénsia ne’ebé presiza, atu garante independénsia juíz sira no reavalia desizaun ne’e tuir garantia sira ne’ebé Estatutu rasik estabelese,” sira aumenta. Desizaun ne’e antes hetan ona kontestasaun internu, molok sai ba públiku.
Fonte judisiál hateten ba RAFA katak vogal suplente Jacinta Correia da Costa, juíza konselleira husi Tribunale Rekursu, vota kontra medida ne’e iha sesaun loron 21 Agostu, ne’ebé aprova ho maioria. Fontes jurídikas ne’ebé RAFA rona iha tempu ne’ebá konsidera katak desizaun ne’e mós la tuir prosedimentu movimentu judisiál ordináriu ne’ebé envolve pedidu husi juíz sira rasik no ordenasaun tuir antiguidade, hanesan akontese iha movimentu Jullu 2024.
Fonte hirak-ne’e mós afirma katak desizaun ne’e la fundamenta exesaun sira ne’ebé bele permite dispensa konsentimentu husi ema sira ne’ebé afetadu, ordenasaun tuir antiguidade no prazu mínimu tinan tolu, hanesan prevee iha Estatutu Majistradu Judisiál (Lei n.º 5/2022). Entre juíz sira ne’ebé transfere, iha mós juíz na’in-rua ne’ebé pertense ba sira-nia kategoria no idade servisu ne’ebé aas liu, buat ne’ebé aumenta dúvida kona-bá kritériu ne’ebé uza.
Fonte hirak-ne’e mós hatudu ba aspetu desaforamentu, ho avizu katak transferénsia ne’e automatikamente hasai husi juíz sira prosesu ne’ebé antes distribui ona ba sira liuhusi sorteiu. Efeitu ida-ne’e, tuir sira nia avaliasaun, bele konsidera nu’udár forma indireta atu hasai prosesu espesífiku balu husi juíz espesífiku balu.
Jornalista: António Sampaio
Written by: RafaFM
Juíz Na’in-Haat Kontesta Transferénsia Ne’ebé Ordena husi Konsellu Superior Majistratura Judisiál
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt