Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli, 16 Setembru 2026 (RAFA)- Iha aprezenta rezultadu Avaliasaun Mútua ne’ebé hala’o husi Grupu Ázia-Pasífiku kona-ba Brankeamentu Kapitál (APG), ne’ebé analiza Timor-Leste nia grau kumprimentu ba normas internasionais hodi kombate brankeamentu kapitál no finansiamentu terrorizmu.
“Iha Avaliasaun ne’e konklui katak Timor-Leste kumpre kompletamente ona ka parte boot rekomendasaun 22 husi rekomendasaun 40 Grupu Asaun Finanseira (GAFI) nian, ho 12 seluk kumpre ona parsialmente. Identifika mós área sira ne’ebé presiza reforsu, liuliu kona-ba supervizaun, prevensaun, investigasaun, rekuperasaun no konfiskasaun ativus, no mós aplikasaun sansaun finanseira.” sita komunikadu ne´ebé RAFA asesa husi Pajina ofisiál Portal Governu.
Iha ámbitu ida-ne’e, ko’alia mós medidas ne’ebé ho objetivu atu hatán ba rekomendasaun husi avaliasaun, liuhusi reforsu kuadru legál no institusionál, avaliasaun nasionál ba risku, koordenasaun entre entidades kompetentes, no mós implementasaun planu estratéjiku nasionál ida.
Hafoin aprezentasaun, Konsellu Ministrus apoia rekomendasaun sira husi Komisaun Nasionál ba Implementasaun Medidas Kombate Brankeamentu Kapitál no Finansiamentu Terrorizmu (CNCBC), ne’ebé lidera husi Ministru Justisa, Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, kona-ba adosaun Relatóriu Avaliasaun Mútua Timor-Leste 2024, Planu Estratéjiku Nasionál 2025–2028 no Relatóriu Avaliasaun Nasionál Risku 2025 no ninia aneksu sira, no mós autorizasaun ba publikasaun relatóriu ida ikus nian.
Relasiona ho evolusaun ekonomia nasionál, aprezentasaun ne’e destaka perspetivas favoráveis ba kreximentu, ho projesaun 5% ba PIB reál la’ós petrolíferu iha tinan 2026, ne’ebé apoia husi konsumu no investimentu públiku, konsumu família, no mós rekuperasaun neineik husi investimentu privadu. Inflasaun nafatin ki’ik, 0,5% iha fulan-juñu, enkuantu kréditu ba setór privadu kontinua sa’e. Reseita naun-petrolífera aumenta 9,2% iha semestre dahuluk tinan ne’e, kompara ho períodu hanesan iha tinan 2025, sai maizumenus dolar amerikanu millaun 130, ho reseita fiskál rendimentu nian ne’ebé reprezenta 85,5% hosi reseitas doméstikas. Destaka mós dezafiu sira relasiona ho dependénsia importasaun ne’ebé aas, kapasidade produsaun nasionál ne’ebé limitadu, no mós défisit balansa korrente, ne’ebé atinje dolar amerikanu millaun 374.1 iha semestre dahuluk.
Jornalista: Marcelino Tomae
Written by: RafaFM
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt