Timor-Leste Enfrenta Hela Krize Simentu, Folin Atuál Sa’e Ba US$5.00 To’o US$6.00 Kada Saka

Timor-Leste Enfrenta Hela Krize Simentu, Folin atuál sa’e ba US$5.00 to'o US$6.00 kada saka.

Díli, 15 Setembru 2026 (RAFA) – Daudaun ne’e Timor-Leste enfrenta hela krize fornesimentu simentu iha merkadu nasionál. Ho situasaun ne’e, loja sira  ne’ebé sira-nia estoke simentu sei iha hela  komesa hasa’e ona folin husi US$4,50 sentavu ba US$5.00 US$6.00 kada saku, no balun sa’e ona ba US$6,50 sentavu kada saku.

Empreza importadór   simentu iha Díli, hanesan Always Contruction Unip.Lda, Victory, Lda, ho Toko Lay, sira-nia armazen atualmente estoke laiha.

Iha Toko Lay iha hela simentu ho kuantidade uitoan, maibé sira la fa’an ba públiku tanba atu fornese ba kontraut ne’ebé estabelese ona ho Governu liuhosi Ajensia Dezenvolvimnetu Nasionál (ADN).

Manajer Always Construction Unip. Lda, Ilham informa, Tersa-ne’e, informa ba RAFA iha Bidau, Díli, katak dala ruma loja konstrusaun sira aproveita aumenta simentu nia folin tanba estoke simentu laiha, nune’e mós dala ruma folin kombustivel sa’e hodi implika ba kustu transporte marítima aumentu.

Ilham hateten presu kombustivel iha merkadu internasionál ne’ebé kontinua sa’e obriga empreza  importador sira ajusta folin simentu bainhira distribui ba loja sira.

Iha Always Construction Unip. Lda, simentu ne’ebé antes fa’an ho folin US$4,20 sentavu  kada saka, maibé agora hasa’e ba US$4,50. Nune’e, loja sira ne’ebé fa’an iha Dili laran hasa’e mós folin.

“Ami hasa’e nia folin tanba baibain ami aluga ró rua. Maibé, ró nadodon tama-sai torka malu atu hatama sasán  kleur liu, nune’e nia folin tenke hasa’e. Aspetu seluk mak folin kombustivel sa’e,” Ilham hateten .

Daudaun ne’e estoke simentu iha nia armazen hotu ona no prosesu atu simu estoke foun sei lao hela no tuir nia, la’ós sira-nia parte mak aumentu folin atu bele manan boot maibé tanba presu husi fornesedor no kustu transporte mós aumenta.

Always Construction Unip. Lda fornese simente marka Tonasa, ho volume importasaun ne’ebé to’o tonelada 6.700  kada fulan.

Husi sorin seluk reprezentante manajer loja konstrusaun Victory, Lda, Jacinta Barros da Silva, informa  estoke simentu iha armajen Victory, Lda mós hotu ona.

Nia hatete, antes ne’e Victory, Lda  fornese simentu ba loza sira ho folin US$4,25 sentavu kada saku, maibé agora folin aumenta ba US$4,75 sentavu kada saku tanba kustu transporte no taxa sira ne’ebé sa’e.

“Iha uluk folin normál ne’ebé ami oferese ba loja sira-ne’e US$4,25 sentavu  kada saku, agora tanba selu taxa maka’ás entaun ami hasa’e folin ba US$4,75 sentavu. Ami hasa’e nia folin depende ba transporte sira ne’ebé lori ami-nia sasán mai. Sira iha ne’ebá hasa’e nia folin entaun, ami mós iha ne’e hasa’e nia folin,” Jacinta Barros da Silva hateten.

Jacinta  esplika razaun aumentu folin  la’ós tanba loza hakarak manán lukru maka’as. Maibé, bazeia ba aumentu kustu no taxa husi fornesedor no transporte.

Nia informa karak durante ne’e sira fornese simentu marka Tonasa ba loza ne’ebé sosa husi sira, no aumentu folin iha merkadu depende ba kondisaun negósiu ida-idak.

Reprezentante manajer Loja Leoming, Agostinho Silveiro, mós relata folin simentu iha loza ne’e aumenta tanba estoke simentu laiha no presu husi fornesedor sira mós sa’e.

“Baibain ami fa’an iha ne’e ho folin normál US$4,50 sentavu, agora ami hasa’e ba US$5.00 kada saku Depois, ami ba sosa iha loza fornesedor mós folin sa’e, nune’e ami mós tenke hasa’e nia folin,” Agostinho subliña.

Observasaun RAFA  nian iha loza ksira fa’an materiál konstrusaun iik sira iha Kapital Díl, hanesna iha Bidau, Becora, Hudi-Laran, Comoro no Tasi-tolu, estoke sumentu laiha.

Iha loron ida antes, Segunda, 14 Setembru-ne’e,  komunidade balun sosa simentu iha loja Xinés sira-nian ida  Hudi-Laran fa’na ho folin US$6.00 kada saku, maibé la lou oras de’it simentu hotu ona. Nune’e iha loja Xines nian balun iha Kampu Baru, iha simentu ho kuantidade uituan (la to’o saka 20) fa’na ho folin US$6,50 sentavu kada saku.

Jornalista: Cesarina de Carvalho